Cezaevi değil VİRANE!

YENİ SUÇ MAKİNELERİ: Dünyanın bir çok yerinde cezaevleri, rehabilitasyon, kötü alışkanlıklardan kurtulma, okuma yazma öğrenme, sanat kazanma gibi görevleri de yerine getirirken, KKTC Merkezi Cezaevi’ne basit suçlarla giren gençler, dışarıya çıktığı zaman suç makinesine dönüşüyor

İÇİÇİ GENÇLER SATICI OLUYOR: Cezaevinde binadaki imkânsızlıklar nedeniyle, ciddi suçlular ve gençler bir arada. Geçtiğimiz yıl cezaevine “içici” olarak giren uyuşturucu bağımlısı genç, cezaevindeki bağlantıları sayesinde, bu kez “satıcı” olarak gardiyanların önüne çıktı

KOŞULLAR BERBAT: Cezaevinde mahkûmların yaşadığı koşullar tam insani koşullardan çok uzakta. Küçücük bir odada üst üste sekiz mahkûm yaşıyor. Gardiyanların dinlenme odaları da mahkûmlara tahsis edildi. Cezaevi “balık istifi” durumu nedeniyle suçluları da durumlarına göre ayıramıyor, herkes iç içe yaşıyor

ÇOCUK SUÇLULARLA TECAVÜZCÜLER BİR ARADA: Cezaevine hırsızlık nedeniyle yaşları 14 ve 17 arasında değişen, 18 yaş altı yedi mahkûm bulunuyor. Çocuk mahkûmlar, kötü alışkanlıklardan kurtulmak bir yana, tecavüzcüler- katiller ile bir arada, anılarını dinleyerek büyüyor

***

Cezaevi yönetimi de rahatsız
İmkânsızlıklar nedeniyle çağdaş yapıdan hızla uzaklaşan cezaevinde, mahkûm- gardiyan- eğitici ilişkileri de kurulamadı. Cezaevinde, okuma yazma öğreten bir edebiyat öğretmeninden, psikolojik destek verecek bir doktordan, iş öğretecek el sanatı uzmanına kadar, her şey eksik ya da yok

Devrim Demir

Dünyanın bir çok yerinde cezaevleri, rehabilitasyon, kötü alışkanlıklardan kurtulma, okuma yazma öğrenme, sanat kazanma gibi görevleri de yerine getirirken, KKTC Merkezi Cezaevi’ne basit suçlarla giren gençler, dışarıya çıktığı zaman suç makinesine dönüşüyor.
Örneklerin artması üzerine Havadis ekibi, Merkezi Cezaevinin yapısını inceledi.
Mahkûmların ceza aldıktan sonra kalmaları için sağlanan yerler, insan onuruna özel yaşama saygı gösterecek biçimde değil.
Yemekhanelerinden, yatakhaneye, televizyon izledikleri oda dâhil yaşam koşullarına uygun olmayan bina içerisinde yaşayan mahkûmlar, dert küpü. 
Cezaevinin ilk yapıldığı yıllarda gardiyanların kullandığı 8 metrekarelik odayı bile bugün, cezaevindeki yoğunluk sebebiyle mahkûmlar kullanmak zorunda.

Bina eski, mahkûmlar sıkıntıda
Merkezi Cezaevi’nde Mart ayı itibarı ile 400’e aşkın mahkûm ve tutuklu bulunmakta. Mahkumların en büyük derdi ceza evinin hijyen koşullarının yetersiz olması.
Aşırı yoğunluk nedeniyle, ranza sistemine geçen cezaevi yönetimi, yapılan takviye ve yeniliklere rağmen sıkıntıları çözemiyor. 7 ve 8 metrekarelik odalarda 8-10 kişi kalıyor.
Mahkûmlar çoğu zaman nefes almakta zorluk çekerken, odaların küçük ve dar oluşu sağlığı tehdit ediyor.

İnsani koşullardan yoksun
Banyo ve tuvaletleri ne kadar ek takviye ile yenilenmeye çalışılsa da, binanın eski oluşu izin vermiyor.
Mahkûm ve tutukluların kullanmakta olduğu tuvaletler ve duşlar içler acısı durumda. Lağım kokusu içinde banyo yapan mahkûmların en büyük şikâyeti tuvaletlerin artık kullanılmayacak kadar kötü durumda olması. Cezaevinde mahkûmların yaşadığı koşullar tam insani koşullardan çok uzakta.
Çamaşırlarını da banyo yaptıkları yerde yıkamak zorunda kalan mahkûmlar, çamaşırlarını ya hava aldıkları 10 metrekarelik alanda veya yattıkları oda da kurutmak zorunda. 

Hükümlü tutuklu ayrımı yapılamıyor
Cezaevinde suçların çeşitliliğine göre mahkûmlar ayrı ayrı koşul yetersizliği nedeniyle ayrılamıyor. Cinayet işleyen bir mahkûmla, mazbata borcundan cezaevine giren mahkûm aynı odada kalıyor.
Çocuk suçluların da durumu farklı değil. Cezaevine hırsızlık nedeniyle yaşları 14 ve 17 arasında değişen, 18 yaş altı yedi çocuk mahkûm bulunuyor.
Çocuk mahkûmlar, kötü alışkanlıklardan kurtulmak bir yana, tecavüzcüler- katiller ile bir arada, anılarını dinleyerek büyüyor.

Cezaevi suç üretiyor
Cezaevi binasında imkânsızlıklar nedeniyle, ciddi suçlular ve gençler bir arada. Geçtiğimiz yıl cezaevine “içici” olarak giren uyuşturucu bağımlısı genç, cezaevindeki bağlantıları sayesinde, bu kez “satıcı” olarak gardiyanların önüne çıktı. Cezaevi müdürü Metin Bilmemde fiziki yapısı nedeniyle ayrı tutulamayan mahkûmların tahliye olduktan sonra, daha ciddi suçlarla yeniden cezaevine döndüğünü açıklamıştı.

Mahkûmların ceza aldıktan sonra kalmaları için sağlanan yerler, insan onuruna özel yaşama saygı gösterecek biçimde değil

Yemeklerde sıkıntı
Merkezi cezaevinde yemekler 2014 yılına kadar, yönetim sorumluluğunda yapılırken, 2015 yılında ihaleye çıkılarak Tam Sofra isimli şirkete verildi. Mart 2015 tarihinden bu yana Tam Sofra isimli şirket tarafından yapılan yemekler, mahkûmların büyük bir kısmı tarafından az gelmesi nedeniyle tepki ile karşılanıyor.
Cezaevi yönetimi ay sonu ihaleye çıkıyor.

Şartlar nedeniyle atölye dışında uğraşları olmayan mahkûmların birçoğu gününü uyuyarak geçiriyor

Metin Bilmem: Sistem artık taşıyamıyor   
Merkezi Cezaevi müdürü Metin Bilmem, cezaevinin tüm sıkıntılarının defalarca basın ve medya aracılığı ile duyurulmaya çalıştığını ancak yeni cezaevi için hiçbir adımın hala atılmadığını anlattı. Metin Bilmem, binanın eski oluşundan dolayı kapasitenin üstüne çıkılmasına rağmen yetersiz kalındığını söyledi.
Bilmem, “Bina oldukça eski ve yıpranmış 24 kişilik bölümleri, 48 kişilik yaptık. Cezaevi personelinin yanı sıra hükümlü ve tutuklular bu oluşumdan oldukça rahatsız. Sistem artık bölümleri taşıyamaz durumda. Yapılan takviyeler ve yenilikler bu sıkıntıları çözmüyor, birçok sıkıntı ile karşı karşıyayız” dedi.

“İvedi şekilde cezaevi şart”
Metin Bilmem 1983 yılında kurulan cezaevinin artık tamir kaldırmadığını en erken zamanda ivedi şekilde yeni cezaevine ihtiyaç duyulduğunu kaydetti.
Cezaevinde 14-17 yaş arasında 7 çocuğun, 19-20 yaş arasında ise 20 gencin olduğunu ifade eden Bilmem, “Çocuk ve gençleri ayrı tutmaya çalışsak ta şartlar buna izin vermiyor” diyerek yeni cezaevinin yapılması için yetkililere çağrıda bulundu. 

Olumsuzlukları yenmeye çalışıyorlar
Merkezi Cezaevinde onca olumsuzluğa rağmen gardiyanların gayretleri ile güzel şeyler de yaşanmakta. Cezaevi içinde bulunan atölyelerde hem sanat öğrenen hem de el becerilerini burada devam ettiren mahkûmlara atölyelerde iş imkânı sağlanmakta. Hükümlü ve tutuklular gardiyanlar Ali Gümüşay, Ahmet Durak, Asım Kamacı ve Emirali Kafanın gayretleri ile ilkokul-ortaokul ve lise dıştan bitirme sınavlarına hazırlanıyor.

Çamaşırlarını da banyo yaptıkları yerde yıkamak zorunda kalan mahkûmlar, çamaşırlarını ya hava aldıkları 10 metrekarelik alanda veya yattıkları oda da kurutmak zorunda

Fotoğraflar İLKE DAVULCU