TONU 800 TL: Önce farelerin ciddi hasra uğrattığı kara altın şimdi de piyasanın baskısıyla yok olmaya itiliyor. Kilosu 80 kuruştan alıcı bulan harnup üreticinin emeğini ve masrafını karşılamıyor. Bu nedenle de her sezon harnup rekoltesi düşüyor
“TOPLAMA MALİYETİNİ KARŞILAMIYOR”: Kıbrıs’ta en çok harnup ağacının bulunduğu Tatlısu’da geçmişte 3 bin ton dolaylarında olan harnup üretimi son yıllarda 400 tona düştü. Bölge üreticisi, “Bakımını bir yana bırakın, bu fiyat toplama maliyetini bile karşılamıyor” diyerek, dünya piyasasının çok altında açıklanan fiyata tepki gösterdi
Ceren ÖZBİL-Bahadır AYNA
Harnup üreticileri için harnup toplama zamanı başladı. Ancak harnubun kilosunun üreticiden 80 kuruşa alınacak olması üreticinin moralini alt üst etti. Birçok üretici kar etmekten vazgeçip harnup ağaçlarına zarar gelmemesi için ağaçlar üzerindeki meyveleri topluyor. Harnup üreticisi kilosunu 80 kuruştan sattığı harnuplarla harnup toplamak için harcadığı mazotun parasını bile karşılayamıyor. Havadis’e konuşan üreticiler harnubun kilosunun en az 1 TL’den kendilerinden alınması gerektiğini savunuyor.
Üretim 3 bin tondan 400 tona düştü…
Hem kuraklık hem de devletin ilgisizliği ülkedeki harnup üretimini iyice düşürdü. Devletin harnup ağaçlarının bakımında kullanılacak ilaçları günü gününe getirmemesi ağaç üzerindeki birçok harnubun heba olup gitmesine neden oldu. Tatlısulu üreticilerden alınan bilgiye göre 1980’li yılların sonuna kadar bölgede 3 bin ton civarında olan harnup üretimi yapılırken son yıllarda üretim 400 tona düştü.
Farelere yem oluyor…
Tatlısulu harnup üreticileri harnup ağaçlarının Nisan ve Mayıs aylarında ilaçlanması gerekirken devletin gerekli ilaçları Ağustos ayında getirdiğini anlattı. Nisan ve Mayıs ayında farelerin ürediğini ve getirilen ilaçların yetersiz kaldığını öne süren üreticiler yetkililere çağrı yaparak harnup ağaçlarının Nisan ve Mayıs ayında ilaçlanmasını istedi.
Harnup üreticileri ne dedi?
Mustafa Tosun:
Harnup piyasası öldü. Kilosu 80 kuruştan alınıyor. Bu para üreticinin mazot parasına bile denk gelmiyor. Günlük traktör masrafını karşılamıyor. Çok gülünç bir para. Üreticinin ayakta durması için fiyatın artırılması gerekir.
Mustafa Babacanlı:
Harnubun kilosu 80 kuruştan anlıyor. Bu üreticinin mazot giderini bile karşılamaya yetmiyor. Harnubun kilosunun en az 1 TL olması gerekir. Ayrıca harnup ağaçlarının verimi de düştü. Bu ağaçlara bakım yapmamız için devlet teşvik vermelidir. Geçmişte 5 kilo harnup aldığımız ağaçta şimdi 1 kilo toplasak seviniyor. Yaklaşık 300 kilo harnubu 3 kişi 3 günde toplaya bildik. İşçi çalıştırmaya kalksak işçi en az günlük 60 ya da 70 TL isteyecek. Biz aldığımız para ile bunu nasıl ödeyeceğiz.
Yunus Başkoyun:
Ben buraya 1974’te geldim. 1980’li yılların sonuna kadar ağaçlar harnup doluydu. Artık bir ağaçtan bir torba doldursak seviniyoruz. 1 kilo harnup bizden 80 kuruşa alınıyor. Bizi kurtarması için harnubun kilosunun elimizden 1 TL’ye alınması gerekir. Biz 300 kilo harnubu 3 kişi 3 günde topladık. İşçi çalıştırsak günlük 60 ya da 70 TL ödememiz gerekiyor. kazancımızda bunu karşılamaya yetmiyor.
Ali Hayat:
Geçmişe oranla harnuplarda bayağı azalma var. Kuraklıkta ağaçlardaki harnubun azalmasını etkiledi. Eskiden 5 çuval harnup toplayabildiğimiz ağaçlardan şimdi yarım çuval toplasak seviniyoruz. Ağaçlar çok zayıfladı.
Adem Hayat:
Yağmur yağmadı, kuraklık var. Bu nedenle harnup üretimi azaldı. Geçmişte bir torba harnup topladığımız ağaçlardan şimdi yarım çuval bile toplayamıyoruz. Kuraklık nedeniyle ağaçlardaki harnup üretimi de düştü.
Mehmet Güneş:
Harnubun kilosuna 80 kuruş veriliyor. Bu üreticinin mazot giderini bile karşılamaya yetmiyor. Ben buraya 1977’de geldim. 30 sene öncede ayni fiyattı, şimdi de ayni fiyat. Bu fiyat üreticiyi kurtarmıyor. Harnubun kilosunun en az 80 kuruş olması gerekir. Harnup ihracat ürünüdür. Bu nedenle devletin daha çok teşvik etmesi gerekir. Ancak tam tersi yapılıyor. Harnup Türkiye de çerez olarak 8 ile 10 TL arası satılıyor. Kilosunun 80 kuruşa alınması çok gülünç bir durum. Bir kahve bile 1 TL’ye satılırken harnubun kilosu 80 kuruşa satılıyor. Ayrıca kuraklık ve ilaçların yanlış zamanda gelmesi ile de üretim gün geçtikçe daha da düşüyor. Haşereler için harnup ağaçlarının ilaçlanması Ağustos ayında yapılırken bu ilaçlamanın Nisan Mayıs gibi yapılması gerekiyor. Farelerin üreme dönemi Nisan ve Mayıs aylarıdır. Bu dönemde yapılan ilaçlama ile bu durumun önüne geçilebilir.
Ali Çil:
Harnup fiyatları bu yıl 70 kuruştan başladı80 kuruşa çıkarıldı. Bir4 firma 90 kuruş vereceğini söyledi. üreticiyi kurtarması için harnup fiyatlarının en az 1 TL olması gerekiyor. Biz 1976 yılından beri üretim yapıyoruz. Harnup üretimindeki sıkıntı bedelini alamadığı bir şeyi üretmektir. 1976 yılında harnup rekoltesi 3 bin ton civarındayken şimdi 400 ton. Bunun suçlusu üretici değildir. Burada hata devlet yöneticilerinindir. Yasaklama zihniyeti ile hiçbir şey başarılamaz. Harnubun yurt dışına gönderilmesine izin verilmiyor. Bir hükümet izin verse sonraki hükümet yasaklıyor. Nedeni de yerli sanayinin işlemesidir. Ancak 3 bin ton harnubun bin tonu ihracat edilseydi 2 bin tonunu buradaki sanayi işleyecekti.
