Annelere müjdeli haber ‘’Uyku’’ Koçu! Bebeğin doğduğu andan itibaren, her annenin hem kendisi hem de çocuğuyla ilgili en çok destek istediği konulardan biridir. Çocuğu da, kendi de uzun uzun uyusun ister. ‘’Bebek gibi uyumak’’ deyiminin bu güne kadar bildiğinden çok daha farklı bir anlama geldiğini öğrenir hızla.
İlk 3 ay ne yapmalı?
Yenidoğan genellikle zamanının çoğunu uykuda geçirerek annesine geçici bir ümit verse de, ilk ayın sonunda bebekler genellikle uyuma ve uykuyu uzun süre sürdürme konusunda zorluk yaşamaya başlarlar.
Bebek bugüne dek, yani annenin bedeni dışında yaşamaya başladığı zamana kadar hiçbir ihtiyacı için çaba göstermesi gerekmemişti. Gazı olmaz, karnı acıkmaz, uykusu gelmez, elleri kolları kontrolsüz bir şekilde sallanmazdı. Bebeklerin dış dünyaya adapte olması aslında hiç de kolay değildir. Bu nedenle tek tanıdığı ve uzun süredir güvendiği kişinin yani sizin (annesinin) desteğine ihtiyacı vardır.
Bu nedenle yaklaşık 3 ay bebeğinizi nasıl isterseniz öyle uyutun, hatta isterseniz göğsünüzde bile yaşamasına izin verebilirsiniz. ‘’Alışır, şımarır’’ gibi söylemlere kulak asmamanızı ve bebeğinizin ihtiyaçlarını karşılamanızı tavsiye ederim.
ilk aylarda bebeğinizi sallamak, ona anne karnında suyun içindeki hareketleri anımsattığı ve bedeninize yakın olduğunda kalp atışlarınızı duymasını sağladığı için oldukça rahatlatıcıdır.
3 ayın ardından gaz sorunları hafiflediğinde, beslenmesi daha düzenli bir hale geldiğinde ve bebeğiniz yeni dünyasına alışmaya başladığında uyku ile ilgili çalışmalara başlayabilirsiniz.
İlk 3 aydan sonra ne yapmalı?
Çocuklar uyku ile ilişkilendirmeyi hızla başarabilirler. Işte bu nedenle 3 aydan sonra artık sallamadan uyuması için destek vermeniz iyi olacaktır.
Uyku süresi içinde çocuklar defalarca kez uyanır ancak nasıl uyuyacaklarını bilemedikleri için yardıma bir bileni, ‘’anne’’yi çağırırlar. Ancak uyumayı öğrenen çocuklar gece boyu uykuyu sürdürmeyi başarabilirler.
Aslında ailenin görevi çocuğu uyutmak değil, ona uyumasını öğretmektir. Uyutmak sonuca, uyumayı öğretmek ise sürece yönelik çalışmayı gerektirir.
Neler yapılabilir?
Ezberden kaçınarak başlayın
Her çocuğun farklı özellikleri olduğunu ve gelişim basamaklarını kendi bireysel hızıyla tamamladığını anımsayın. Kitaplar, metodlar, yöntemler vb. her öneriyi ciddiye alın, inceleyin ancak kendi çocuğunuzu tanımadan hiçbirini eksiksiz uygulama telaşına girmeyin.
İlişkilendirmeleri azaltın
Uykuya geçiş için kullandığınız kucak, sallama, emzik vb. tümü aslında çocuğun kısa sürede uyku ile ilişkilendireceği durumlardır. Uykuya dalmasını kolaylaştırması ve uykuyu çağrıştırmasında elbette sorun yok ancak sadece bu ilişkilerle uykuya dalması mümkün oluyorsa bu durumda uyumayı öğrenmekten söz edemeyiz. Bu nedenle herşeyi bağımlılık yapmayacak kadar kullanabilirsiniz. Ancak bağımlılık yaptığını gözlemlediğinizde değiştirmenizi öneririm.
Öğrenmesine izin verin
Herkesin bir uyku stili vardır. Siz de çocuğunuzun kişisel uyku stilini bulmasına yol gösterin. Uykusu geldiğinde beden hareketlerini, sesini izleyin. Uykuya geçişte bedeninin nasıl şekil aldığını gözlemleyin. Bunları farkettiğinizde çocuğunuzu daha kolay ‘’uyuttuğunuzu’’ göreceksiniz.
İşaretleri gözden kaçırmayın
Çocuğunuzun uyku stilini farkederken öğrendiğiniz hareketlerden birkaçı da uykusunun geldiğinin sinyalleri olacaktır. Uykusu gelirken neler yapıyor, nasıl davranıyor fark edin. Uyku işaretleri çok güzel yardımcılardır. Doğru zamanda yakalarsanız çok rahat uyumasına yardımcı olacaksınız. Uykusu geldiğinde kimi çocuk kulağı kimi saçıyla oynar. Bazı çocuklar huysuzlaşırken bazıları da sessiz ve dalgın olurlar. Kendi çocuğunuzu davranışlarından tanımalısınız.
Saatlere önem göster
Uyku ve beslenme için saat aralıkları oldukça önemlidir. Bedenin ritmi ve alışkanlıkların zamanla oturacağını düşünerek belirlediğiniz saatler konusunda kararlı olmaya çalışın. Ancak beklentilerinizin gerçekçi olmasına da özen gösterin. Akşam 7’de uyuyup sabah 10’da uyanmasını beklemek çok gerçekleştirilebilir bir beklenti değildir. Bu nedenle uyku düzeni oluşturmaya başladığınızda iki hafta kadar misafirlik, gece dolaşması, seyahat gibi düzeni bozucu etkinliklerden kaçınmanızı tavsiye ederim.
Rutin oluşturun
Her çocuk rutini sever. Değişiklikler yabancılık hissettirir ve güvenlik endişesi duymasına sebep olabilir. Çocuklar yeniliklere karşı mesafelidir. Bu nedenle uyku için de rutin oluşturmanız, kendisine tanıdık gelen davranışlarda bulunmanız uykuya hazırlandığını anlamasına ve rahatlamasına yardımcı olacaktır.
Uyku rutini örneği
Her ailenin ve evin düzeni farklıdır ve bu nedenle oluşturacağınız rutin de farklı olacaktır elbette. Ancak uyku rutini örneği vermek gerekirse;
• Evdeki herkese ‘’iyi geceler’’ demek.
• Banyo yapmak
• Masaj yapmak
• Uyku için kullanacağınız sakin ve yumuşak bir sesle sohbet etmek
• Uyurken dinlemesi için seçeceğiniz bir müziği hafif bir şekilde çalmak
• Işıkları azaltmak
• Uyku giysilerini giydirmek
• Öperek ve sarılarak ‘’İyi geceler’’ dilemek vb.
Enerji boşaltmasını sağlayın
Çocukların uykuya geçişlerini kolaylaştırmak için uykudan 1 saat önce olmamak kaydıyla enerjilerini boşaltmalarına yardımcı olacak aktivitelerde bulunabilirsiniz. 1 saat kala sakinleşmeniz uyku ile hareket arasında geçiş yapmasını sağlayacaktır.
Uyku müziği kullanın
White noise diye tabir edilen çocuğun anne karnında duyduğu sesleri çağrıştıran ( fön makinesi, çamaşır makinesi, dalga, rüzgar vb) sesler dinletmek, hafif klasik müzik çalmak ya da ninniler dinletmek hem çocuğunuzun uykuya rahat dalmasına yardımcı olurken hem de sese karşı olan hassasiyetini azaltarak en ufak ‘’çıt’’ sesinde uyanmadan geceyi sürdürürken, ev halkının da fısıldamadan konuşabilmesini sağlar. Ayrıca karanlıkta uyuması genel olarak daha derin uyumasını kolaylaştııcı bir etkiye sahiptir. Bu nedenle karanlıkta uyumaya alıştırmanızı öneririm.
Sallamayı azaltarak bırakın
Sallayarak uyumaya alışmış olan bebeğinizin hemen bir günde bu alışkanlığından vazgeçmesini bekleyemezsiniz. Bu konuda atacağınız adımların sert olmasının çocuğunuzu sarsmaktan ve korkutmaktan başka bir işe yarayacağını düşünmüyorum. Çocuğunuz alıştığı düzenin neden bozulduğunu anlamayacağı için bu değişikliği yumuşak bir şekilde yapmalısınız. Bu nedenle sallamayı gün geçtikçe hafif bir deviminle yapmaya başlayın. Iyice hafifledikten sonra yerine başka şey koyun. (Elinizi üzerine koymak, yatağına hafif hafif vurmak vb.) ancak yerine koyduğunuz davranışın da uykuyla ilişkilendirilmesini en aza indirmegemek ve çocuğun bağımlı hale gelmesini engellemek için koyduğunuz şeyi de günbe gün azaltın.
Yatak ve uyku çağrışımı yapmaya çalışın
Uykuya dalarken annenin yüzünü görmeye alışkın çocuk için uyku geçişleri sırasında aynı yüzü görmek istemesi oldukça normaldir. Bu nedenle uykuya dalmadan önce yatağına bırakmanız ve onun sırtına, yatağına, saçına dokunurken ‘’Şimdi yatağındasın, uyuyacaksın. Güzel rüyalar göreceksin. Ben sabah yanına geleceğim.’’ Gibi cümlelerle yatakta uyumasını teşvik edin. Yataktan kalmak istediğinde ve ağladığında yanına gidin ve aynı davranışları tekrar edin. Birkaç tekrar yeterli olacaktır demek çok kolay değil çünkü çocuğun yapısı, yaşı, alışkanlıkları, ailenin tavrı ve benzeri pek çok değişken göstereceği direncin kuvvetini etkiliyor.
Anlamaya çalışın
Ağlamalarını anlamaya çalışın, çocuğunuzun kendini istediği gibi ifade etmeyi bilmediğini unutmayın. Çocuğunuzun tüm ihtiyaçlarının karşılanmış, rahatlamış, uyku için bedensel ve duygusal olarak hazırlanmış olduğundan emin olduktan sonra onu yatırıp tam olarak dalmadan önce odadan çıkın. Uykuya geçerken ağlaması normaldir, 3-5 dk. içinde azalacak ve uykuya geçecektir. Eğer ağlamaya devam ederse odaya gidip yeniden onu uykuya geçiş haline getirip öyle odadan çıkın. Bu birkaç gece, her gece defalarca olabilir ancak hiçbir şey bilmeyen çocuğunuza uyumayı öğretmek kolay değil.
Kararlı ve sabırlı olun , düzeni korumaya çalışın
Eğer çocuğunuza uyuması konusunda destek olmak ve sallamadan uyumasını sağlamak istiyorsanız kararlı olmalısınız. Sabrınızın tükendiği, yorulduğunuz durumlarda destek almaktan, yardım istemekten çekinmeyin. Sonuçta annelik de öğrenilen bir şey ve hepimizin zaman zaman dinlenmeye ihtiyacı olabilir.
Memeyle ilişkinlendirmeyi azaltmak için başkasının uyutmasını sağlayın
Eğer çocuğunuz sadece memede uyuyorsa uykusunu yatakta yapmasını istediğiniz zaman direniyorsa buna anlayış gösterin. Çünkü sizin görüntünüz de, kokunuz da emme davranışını çağrıştıracaktır. Bu nedenle emzirdikten sonra eşinizin, anneniniz ya da bir yakınınızın uyutmasını sağlayın.
Rol değişimlerinde standartları korumaya çalışın
Uyku düzeni sağlarken katettiğiniz yolların eşiniz, anneniniz ya da çocuğunuzu uyutan kimse tarafından bozulmaması için hassasiyet gösterin. Çocukların kişilere göre davranma konusundaki davranışları oldukça hayret uyandırıcıdır. Çocuğunuz kim yanınd aolursa olsun aynı şekilde uyuyacağını hissetmelidir.
Katı olmayın
Hastalık, diş vs. rutini bozar. Çocukların çok değişkenleri ve stadartların dışına çıkmasına neden olan sayısız nedenleri olacaktır. Büyüme atakları, kardeş doğması, taşınma, okul, ateş, nezle, diş çıkarma, sıcaklık vb. gibi nedenlerle sık sık uyku düzeni aksayabilir. Bu durumlarda paniğe kapılmadan davranmalı ve aksaklığa neden olan durum süresince sakin olmalısınız. Ilk fırsatta da kaldığınız yerden devam etmelisiniz. Unutmayın alışkanlıklar zor yerleşir ancak kolay anımsanır.
Son olarak, uykunun çocuk için sizin rehberliğinizde öğrenilen bir davranıştır. Çocuğunuzun bütün yaşam becerileri gibi ‘’uyku’’yu da, kendisinin yaşayarak kazanması için sizin desteğinize ve sevginize ihtiyacı olduğunu unutmayın.
