RESMİYET KAZANACAK: Kıbrıs Cumhuriyeti AB üyesi olmasına rağmen, devletin iki resmi dilinden biri olan Türkçenin AB içinde resmi dil olması gündeme gelmemişti. Rum lider Anastasiadis, son liderler zirvesinde konuyu gündeme getirdi. Kıbrıs Cumhuriyeti’nin resmi başvurusu sürecin başlaması için yeterli
YASAL SÜREÇ BAŞLATILIYOR: Anastasiadis, Rum bürokratlara, yasal süreci başlatmak için talimat verdi. Buna göre, izlenecek yol, AB’ye yapılacak başvuru, başvuru öncesi izlenecek süreç güneyde mercek altına alındı
İYİ NİYET: Rum liderliği, uzun yıllardır gündemde olan ancak adım atılmayan “resmi dil” konusunda iyi niyet çerçevesinde adım atacak. Anastasiadis, bu adımın, çözüm sürecine pozitif etki yapacağını düşünüyor
Bertuğ TOPAL
Müzakerelerde gözler 20- 23 Ocak tarihlerinde Davos’ta yapılacak zirveye çevrilirken, öncesinde yaşanan bir gelişme, Türkçe’nin Avrupa Birliği içerisinde resmi dil olmasının önünü açtı.
Geçtiğimiz hafta içerisinde bir araya gelen liderler, uzun süredir Rum yönetiminin reddettiği “Türkçe’nin AB’de resmi dil olması” konusunu görüştü.
Rum lider Nikos Anastasiadis, “İyi niyet çerçevesinde” bir iyi niyet ortaya koyarak, bununla ilgili başvuruyu Avrupa Birliği’ne yapacağını Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı’ya iletti.
Uzun süredir gündemde olan ancak adım atılmayan konu, Türkiye’nin AB üyelik süreci için de en önemli dönemeçlerden biri olarak adlandırılıyor.
Anastasiadis önerdi
Rum lider Anastasiadis, müzakere sürecinde pozitif bir hava yaratmasını umduğu öneriyi, geçtiğimiz hafta gündeme getirdi.
“Maliyeti yüksek olduğu için, AB ülkeleri istemiyor” bahanesi ile, “Kıbrıs Cumhuriyeti AB üyesi olmasına rağmen” 12 yıldır gündemden uzak tutulan “Türkçe’nin resmi dil olması” konusu, Anastasiadis’in “jesti” ile hızlı ilerleme sürecine girdi.
Uzmanlar devrede
Güney Kıbrıs’taki müzakere ekibi ve AB ile ilgili kurumlar, “Türkçe’nin resmi dil olması” için yaşanması gereken süreci araştırmaya başladı.
Anastasiadis’in talimatının ardından, Rum hükümeti içerisindeki görevliler, ilgili prosedürün nasıl çalışacağı, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin nasıl bir başvuru yapacağı, başvurunun ardından hangi yolların izleneceği gibi konuları rapor halinde Anastasiadis’e sunacak.
“Çok masraf…”
Havadis’in Rum ve Türk liderliklerine yakın kaynaklardan derlediği bilgilere göre, resmi olarak 2004’den itibaren Avrupa Birliği’nin bir parçası olan Kıbrıs Cumhuriyeti’nin iki resmi dilinden biri olan Türkçe, “aşırı derecede masraf” gerektireceği gerekçesi ile resmi dil yapılmamıştı.
“Kıbrıs Cumhuriyeti” AB üyesi olduğu zaman, Yunanistan’ın AB üyesi olması ve “Yunanca’nın resmi dil” olarak kabul edilmesi, bu konuda yeni bir çalışmaya yapmaya gerek kalmamıştı.
Sil baştan…
Türkçe’nin resmi dil olması yönünde prosedürün çalışmaya başlaması ile birlikte, AB mevzuatının sil baştan Türkçeye uyarlanması gerekecek.
Tüm broşür ve belgelerin Türkçeye çevrilmesi yanında, toplantılarda da Türkçe çevirinin yapılması şart olacak.
Rum başkanlık kaynaklarına göre, 12 yıldır gündemde olan ancak adım atılmayan konuya Rum yöneticilerden çok, mevzuatı ileri süren AB içerisindeki yöneticiler itiraz ediyordu.
25’inci dil
Kıbrıs Cumhuriyeti’nin resmi dillerinden biri olan Yunanca dahil Avrupa Birliği içerisinde 24 resmi dil kabul ediliyor.
Buna göre, Almanca, Bulgarca, Çekçe, Danca, Estonca, Flemenkçe, Fince, Fransızca, Hırvatça, İngilizce, İrlandaca, İsveççe, İtalyanca, Lehçe, Letonca, Litvanca, Macarca, Maltaca, Portekizce, Rumance, Slovakça ve Slovence hali hazırda resmi dil kabul ediliyor.
Kıbrıs Cumhuriyeti içerisindeki resmi dillerden biri olan Türkçe ile birlikte Avrupa Birliği içerisinde 25 resmi dil olacak.
Türkiye talep etmişti
Türkiye Cumhuriyeti, uzun süredir, AB’de Türkçe’nin de resmi dil olabileceğini tartışmaya açtı.
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Mevlut Çavuşoğlu, her platformda, Kıbrıs’ta müzakere sürecinin pozitif devam ettiğini belirterek, “Kıbrıs’ta devam eden pozitif süreç nedeniyle, Türkçe, Türkiye AB üyesi olmadan da resmi dil haline gelebilir” ifadesini kullanıyor.
Parlamento önermişti
Kıbrıs Cumhuriyeti içerisinde, Yunanca (Elence) ve Türkçe de resmi dil olarak kabul ediliyor. 1960 Anayasası ile Türkçe’nin resmi dil olması, uluslar arası zeminde de “AB’de Türkçe de resmi dil olmalı” görüşünü güçlendiriyor.
Nitekim, Avrupa Parlamentosu da sık sık raporlarında, “Türkçe de Avrupa Birliği’nin resmi dilleri arasında yer almalıdır” görüşünü öne sürüyor.
***
Anayasa’ya göre “Türkçe” resmi dil
Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası’nın 3’üncü maddesi, “dil” kısmını düzenliyor. 8 kısımdan oluşan 3’üncü maddeye göre, Elence ile birlikte Türkçe de resmi dil ve tüm devlet işlerinde Elence ile birlikte Türkçe de kullanılmak zorunda.
Kıbrıs Cumhuriyeti’nin resmi dil kısmını düzenleyen 3. Maddenin 8 kısmı ve ekleri aynen şöyle:
1- Cumhuriyetin resmi dilleri Elence ve Türkçedir.
2- 2. Teşrii, icrai ve idari muamele ve vesikalar her iki resmi dilde yazılır ve Anayasanın açıkça gerekli kıldığı hallerde Cumhuriyet Resmi Gazetesinde her iki resmi dilde yayınlanmak suretiyle ilan edilir.
3- 3. Bir Elen’e veya bir Türk’e hitap eden idari veya diğer resmi vesikalar muhatabına göre Elence veya Türkçe yazılır.
4- 4. Adli muamelelerin yürütülmesi veya yapılması ve kararların yazılması, taraflar Elen ise Elence, taraflar Türk ise Türkçe ve taraflar Elen ve Türk ise hem Elence hem de Türkçe olur. Diğer bütün hallerde, bu maksatlarla kullanılacak dil veya diller 163'üncü madde gereğince Yüksek Mahkeme tarafından yapılacak Mahkeme Tüzüğü ile tespit edilir.
5- Cumhuriyet Resmi Gazetesinde her metin her iki resmi dilde ve ayni sayıda, yayınlanır.
6- 6. (1) Cumhuriyet Resmi Gazetesinde yayınlanan herhangi bir teşriî, icrai veya idarî muamele veya vesikanın Elence ve Türkçe metinleri arasındaki herhangi bir fark, yetkili bir mahkeme tarafından hal edilir.
(2) Bir Cemaat Meclisinin Cumhuriyet Resmi Gazetesinde yayınlanan herhangi bir kanun veya kararının muteber metni bu Cemaat Meclisinin dilindeki metindir.
(3) Cumhuriyet Resmi Gazetesinde yayınlanmamakla beraber başka suretle yayınlanmış bulunan bir icrai veya idari muamele veya vesikanın Elence ve Türkçe metinlerinde herhangi bir fark ortaya çıktığı zaman ilgili Bakanın veya ilgili herhangi bir başka makamın hangi metin muteber veya doğru sayılması gerektiği hakkında yapacağı beyan nihaî ve kesin olacaktır.
(4) Yukarıda söylenilen şekilde metinlerde bir fark görüldüğü herhangi bir halde, yetkili mahkeme muhik addedeceği bir tazminata karar verebilir.
7- Madenî ve kağıt paralarda ve pullarda her iki resmi dil kullanılır.
8. Her şahıs, Cumhuriyet makamlarına resmi dillerden biri ile müracaat etme hakkını haizdir.
