TOPLANTI YARIN: İsrail ve Kıbrıs teknik heyetleri yarın Kıbrıs’ta Afrodit haznesinin paylaşımı ile ilgili bir toplantı yapacak. Toplantıya 12. Blok’un lisansını elinde bulunduran Noble-Delek ve Afrodit’in bir kısmını barındıran İsrail’in Ishai ruhsat alanına ait lisansı elinde bulunduran şirketlerin temsilcileri de katılacak.
TÜRKİYE YENİDEN GÜNDEMDE: Mısır’daki Zohr haznesinin keşfi İsrail ve Kıbrıs gazlarının Mısır’a ihracatı ihtimalini ortadan kaldırdı. İsrail Enerji Bakanı Yuval Steinitz, Leviathan ve Afrodit için seçeneklerden bir tanesinin doğalgazın boru hattı ile Türkiye’ye, oradan da Avrupa’ya ihraç edilmesi olduğunu söyledi.
Esra AYGIN
Kıbrıs’ın Münhasır Ekonomik Bölge olarak ilan ettiği alanda, 12. Blokta bulunan Afrodit haznesinin bir kısmının İsrail sularında olduğunun ortaya çıkması ile iki ülke arasında haznenin paylaşımı ile ilgili anlaşmazlık devam ediyor.
Rum Hükümet Sözcüsü Nikos Hristodulidis, Havadis gazetesine yaptığı açıklamada, İsrail ve Kıbrıs teknik heyetlerinin yarın Kıbrıs’ta Afrodit haznesi ile ilgili bir toplantı yapacağını söyledi.
Yaklaşık 4.5 trilyon ayak küplük doğalgaz miktarına sahip olduğu tahmin edilen Afrodit haznesinin bir kısmının İsrail’in Münhasır Ekonomik Bölgesi’nde yer aldığı ortaya çıkması ile taraflar uzun zamandan beridir haznenin paylaşımı ile ilgili görüşmeler yapıyor. Kıbrıslı Rum Lider Nikos Anastasiadis, geçtiğimiz haftalardaki İsrail ziyaretinde konuyu İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile ele almış, ancak o görüşmeden de bir sonuç çıkmamıştı. Söz konusu görüşme, Anastasiadis ve Netanyahu arasında son altı ayda yapılan üçüncü yüz-yüze görüşmeydi.
Tarafların, Afrodit’in ne kadarının İsrail sularında olduğu, haznenin nasıl geliştirilerek ticarileştirileceği, ve Afrodit haznesinden çıkarılacak muhtemel kaynağın paylaşımına dair bir ‘ortak işletme’ anlaşması yapması gerekiyor. Sektör uzmanlarına göre, söz konusu anlaşma sağlanamazsa, Kıbrıs’ın Afrodit haznesinin geliştirilmesi konusunda herhangi bir adım atması imkansız hale gelecek.
Hristodulidis, yarınki teknik toplantıda 12. Blok’un lisansını elinde bulunduran Noble-Delek ve Afrodit’in bir kısmını barındıran İsrail’in Ishai ruhsat alanına ait lisansı elinde bulunduran şirketlerin temsilcilerinin de hazır bulunacağını söyledi.
Doğalgazda Son Durum
Geçtiğimiz aylarda, Mısır’da, Akdeniz’in bugüne kadarki en büyük, dünyanın ise 20. büyük doğalgaz kaynağı olan Zohr haznesinin keşfedilmesi bölgedeki doğalgaz sahnesini tamamen değiştirdi. İtalyan petrol şirketi ENI, Ağustos ayında Mısır’daki Zohr haznesinde tahmini 30 trilyon ayak küplük doğalgaz kaynağı keşfettiğini açıklamıştı.
Mısır’ın Zohr haznesi, Kıbrıs’ın MEB olarak ilan ettiği bölgedeki 11. Blok’un 6 kilometre uzağında olmasına rağmen, ENI’nin elindeki haritalara göre şu an keşfedilen kaynak Kıbrıs’a uzanmıyor.
12 Blok – Afrodit
Enerji Uzmanı Dr. Charles Ellinas’a göre, Zohr’un ortaya çıkmasıyla, zaten gerçekçi olmayan Afrodit gazının Mısır’a satışı planları tamamen ortadan kalkmış oluyor. Mısır en geç 2020 yılına kadar hem kendi kendisine yetecek hem de ihraç edecek kadar çok doğalgaza sahip olacak. Kıbrıs ise, Afrodit’i geliştirme çalışmalarına bugün başlasa, gaz en erken 2019 yılında ihraç edilmeye hazır olur. Afrodit gazının bu kadar kısa süreli bir satış anlaşması temelinde geliştirilmesi imkansız.
Zohr’un keşfi, İsrail gazının Mısır’a ihracatı ihtimalini de neredeyse ortadan kaldırdı. İsrail Enerji Bakanı Yuval Steinitz geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, Leviathan ve Afrodit gazının bir arada geliştirilmesinin düşünüldüğünü ve seçeneklerden bir tanesinin de doğalgazın boru hattı ile Türkiye’ye, oradan da Avrupa’ya ihraç edilmesi olduğunu söyledi. Ancak bu senaryo için Kıbrıs sorununun çözülmesi ve Türkiye ile İsrail ilişkilerinin iyileşmesi gerekiyor.
İsrail rekabet kurulunun geçtiğimiz yıl, Noble ve Delek’in ülkenin doğal gaz kaynakları üzerindeki tekel konumunun kırılması gerektiğini söylemesi Leviathan ve dolayısıyla Afrodit ile ilgili çalışmaların askıya alınmasına neden olmuştu. İsrail hükümeti bu sorunun aşılması için çalışırken, geçtiğimiz günlerde konu ile ilgili İsrail Yüksek Adalet Mahkemesinde açılan dava konuyu daha da karmaşık bir hale getirdi.
Özet olarak, tek başına geliştirilemeyecek kadar küçük bir kaynak olan ve sadece İsrail gazı ile birlikte geliştirilmesi mümkün olan Afrodit ile ilgili henüz netleşmiş hiçbir plan yok. Noble-Delek 12. Blok’ta yapmaları gereken ek sondaj çalışmasını ise, Mayıs 2016’ya kadar ertelediklerini açıkladılar.
Diğer Bloklardaki Durum
10 ve 11. Bloklarda doğal gaz arama ve işletme lisansını elinde bulunduran Fransız TOTAL şirketi Ocak ayında sismografik araştırmalarda kayda değer kaynağa rastlamadığını ve sondaj yapmaktan vazgeçtiğini açıklamıştı. Total, 11. Blok’ta herhangi bir potansiyel olup olmadığını görmek için jeolojik araştırmalar yapmak istediğini açıkladı ve Kıbrıs hükümetinden, Şubat 2016’da sona erecek kontratını bir yıllığına uzatmak için başvuruda bulundu. Şirket 10. Blok’tan ise tamamen vazgeçti.
2, 3 ve 9. Bloklardaki doğal gaz araştırma ve işletme lisansını elinde bulunduran İtalyan-Güney Kore ortaklığı ENI/KOGAS’ın 9. Blok’ta kazdığı Onasagoras ve Amathusa kuyuları boş çıktı. ENI’nin yaklaşık 300 milyon dolar harcayarak yaptığı iki başarısız sondajın ardından, iki yıllığına Kıbrıs’taki tüm faaliyetlerini şimdilik durdurdu.
Bu durumda, Kıbrıs’ın Münhasır Ekonomik Bölge olarak ilan ettiği alanda en erken Nisan 2016’ya kadar hiçbir sondaj, araştırma, geliştirme veya lisanslandırma çalışması yapılması beklenmiyor.
