Euronews’de geçtiğimiz günlerde dikkatimi çeken bir haber vardı. Haberin içeriği kabaca eğitim düzeyi yüksek olanlar ile düşük olanlar arasındaki kazanç farklarını anlatıyordu. Bugüne kadar birçok istatistikte en sonlarda olan Türkiye bu konuda en tepede…
Yani üniversite mezunlarının maaşları ile üniversite mezunu olmayanlar arasındaki maaş farkı %62… Türkiye’yi bu konuda Litvanya, Arnavutluk ve Romanya takip ediyor.
Bu oran İskandinav ülkelerinden %15’un altında… AB ortalaması %38, Avrupa ortalaması %31.. KKTC’de durum ne diye kendi çapımda küçük bir araştırma yaptım. Örneğin işe yeni başlayan bir öğretmenin maaşı 75 bin civarı. Asgari ücretlini maaşı 45 bin.
Türkiye kadar değilsek bile bu farkla biz de üst sıralarda olurduk… İşin ilginç tarafı KKTC’de asgari ücretle çalışmak zorunda kalan yüzlerce belki de binlerce üniversite mezunu da var. Yani bizde üniversite mezunu olmak her zaman avantaj getirmiyor.
Açıkçası bizde yüksek eğitim almak, orta düzey veya düşük düzey eğitim almak arasında doğru bir ilişkilendirme yapamayabiliriz. Bizde daha çok devlet çalışanı ve özel sektör çalışanı arasında karşılaştırma yapabiliriz.
Aradaki maaş farkı da insanları devlet çalışanı olmaya itiyor. Tabii ki çalışma koşulları ve sosyal haklar da insanların devlette çalışma isteğini artırıyor. Avrupa’da insanlar daha çok özel sektörde çalışmayı tercih eder. Oralarda kendilerini daha fazla geliştireceklerini düşünürler.
KKTC’deki iş dünyası genellikle yetkin ara eleman eksikliğinden şikayet ederler. Üniversite enflasyonunun yaşandığı bu ülkede elbette ki Meslek Liselerinin teşvik edilmesi gerekiyor. Ancak asgari ücretle çalışacağını bile bile bir gencin de meslek lisesine gönüllü gidebilmesi de zordur.
Örneğin İngiltere’de üniversite öncesinde öğrencileri teşvik etmek amacıyla bazı işletmeler öğrencilere burs ve iş garantisi verir. Gençler üniversiteye gitmeden iş hayatına atılırlar. Belki de bizim iş dünyasının da böyle şeyleri düşünmesi gerekiyor.
Bugün bizde “aman asgari ücret artmasın” diye çırpınan özel sektör temsilcileri vardır. Halbuki senin sorunun çalıştırdığın işçi ile değil ki… Senin sorunun devletle ve hükümet edenlerle… Sen git hükümetle hakların için kavganı ver. Vergilerin düşmesini mi istersin, başka haklar mı talep edersin bilemem. Sen gariban işçinin maaşına niye göz dikiyorsun… İşveren de işin kolayına kaçıyor tabii ki… Diğeri daha meşakkatli bir yol.
Dolayısı ile yetkin ara eleman bulmak elbette ki zordur. Bugün ülkeye getirilen ucuz iş gücünün de yetkinliği tartışılırdır. Yetkinliğinde mi yoksa ucuzluğundan mı getirildikleri bilmek çok da zor değildir.
KKTC’de özel sektörün yerli yetkin çalışan bulması biraz da maaş artışı ile alakalıdır sanırım. Aklıma rahmetli Asil Nadir geldi. Adaya yatırım yapmaya başladığında KKTC’de devlette çalışan yetkin çok sayıda memuru, devlette aldığı maaşın iki katını ödeyerek kendi bünyesine katmıştı. Bu strateji o günlerde Asil Nadir’in işlerinin büyümesine de katkısı olmuştu…
Bugün KKTC’de herkes üniversiteye gitmek için uğraşıyor. Gerçi uğraşmaya da gerek yok ya… Mutlaka bir üniversite sizi kabul ediyor. Ancak iş hayatında daha çok maaş alacağınızın bir garantisi yok.
