Nadire BAHADİ
Bitkisel et olarak adlandırılabilecek kayın mantarı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde ilk kez Zest Sanayi Ticaret Şti. Limited’in 2 milyon 200 bin Dolar’lık yatırım ile Tuzluca’da kurulan tesislerde üretilmeye başlandı. İngiliz Üsler İtfaiye Müdürü Halil Bayraktar ve Şener Sapan ortaklığında kurulan tesis, günlük 200 kilo mantar üretimi yaparak piyasaya satıyor. Tesisin kuruluş sürecini Havadis’e anlatan Halil Bayraktar, ülkede üreticinin yaşadığı sıkıntılardan kendilerinin de olumsuz şekilde etkilendiğini belirtti.
“Tesis büyük bir yatırımla kuruldu”
Kayın mantarını ilk kez 8 sene önce Türkiye’de bir mantar çiftliğini ziyaret ettiği sırada gördüğünü belirten Halil Bayraktar, konunun ilgisini çektiğini ve boş vakitlerinde mantarın üretimi ile ilgili araştırmalar gerçekleştirdiğini anlattı. Ülkede eksikliği olduğuna için böyle bir yatırım yapmaya karar verdiğini söyleyen Bayraktar, konuyu kardeşi gibi yakın gördüğü Şener Sapan ile paylaştığını ve yatırım için karar verip birlikte hareket etmeye karar verdiklerini kaydetti. Ülkede örnek olabilecek böyle bir tesis bulunmadığı için tesisin kuruluşunda çok zorluklarla karşılaştıklarını ifade eden Bayraktar, tesisin kuruluşunda birçok işi bozarak yeniden inşa ettiklerini kaydetti. Tesisin planlandığı tarihten çok sonra tamamlanmasının zaman zaman motivasyonlarının düşürdüğünü söyleyen Bayraktar, tesisin Devlet Planlama Örgütü’ne yaptırılmış olan fizibilite raporunda öngörülen 1 milyon 800 bin Dolar’lık proje maliyetinin üzerinde harcamaya neden olarak 2 milyon 200 bin Dolar’a mal olduğunu kaydetti.
Bayraktar: İşe amatör denemeler ile başladık
Yatırım yapmadan önce Kayın Mantarı’nın üretimini yapıp yapamayacaklarını görmek amacı ile öncelikle küçük ölçekli amatör denemeler yaptıklarını ifade eden Bayraktar, bu denemelerin insan gücüne bağlı mekanik denemeler olduğunu ve sonucunda yüzde 40 ile 50 üretimde başarılı olduklarını gördüklerini bu durumdan daha da çok ilhan aldıklarını kaydetti. Bayraktar, tesisi kurmadan önce Türkiye’den uzman danışmanlarla üretime başlamak için anlaşmalar yaptıklarını söyledi.
Amaç istihdama katkı sağlamak
Halil Bayraktar tesiste şu anda devamlı olarak çalışan 7 kişinin olduğunu ve 8 kişide gündelikçi işçinin çalıştığını söyledi. Ne kendisinin ne de ortağı Şener Sapan’ın iş ve ek gelir ihtiyacı olmadığını söyleyen Halil Bayraktar, “tesisi kurmamızın ana nedeni yetişkin olan çocuklarımızın böyle işsizlik oranının büyük olduğu bir ülkede iş aramamaları ve devlet kapılarını çalmamalarını sağlamak” dedi. Ayrıca ülkede böylesine tam teşekküllü bir yatırımın olmaması nedeni ile tesisi kurma kararı aldıklarını anlatan Bayraktar, böylesi bir yatırım ile ülkenin katma değerine fayda sağlayabileceklerini düşündüklerini dile getirdi. Karpaz bölgesinin kırsal ve işsizlik oranının yüksek olması nedeni ile istihdam sağlamak adına yatırım için Tuzluca köyünü seçtiklerini belirtti.
.JPG)
“Kayın mantarı besleyici bir mantar türüdür”
3 yıldır fiili olarak üretim yaptıklarını ancak bir yıldan bu yana tesiste profesyonel olarak üretim yapıldığını belirten Bayraktar, üretilen mantar türünün KKTC’de yetişmeyen bir tür olması nedeni ile ilk başlarda halkı kayın mantarına alıştırmakta zorluk çektiğini açıkladı. Üretim için kayın mantarını seçme sebeplerinin insan sağlığı açısından taşıdığı yüksek besleyicilik değeri, tıbbi özelliklerinin yanında kaliteli aroma ve lezzetiyle değerli bir protein kaynağı olduğunu dile getiren Bayraktar, kayın mantarının yetiştiriciliğinin kolay ve kısa sürede kaliteli, yüksek verim oluşturan bir tür olduğunu anlattı. Bayraktar, “Tüm mantar türleri içersinde en yüksek vitamin miktarına sahiptir. 100 g taze mantar türlere göre B1,B6,B12, C vitamini, karaciğer dışında tüm diğer et ve sebzelerden daha fazla anemiyi durduran ve tedavi eden folik asit içerdiği, insan vücudu için gerekli olan kalsiyum, fosfor ve demir gibi mineral maddeler sığır ve tavuk etinde bulunan miktarların iki katı kadar olduğu ortaya çıkmıştır” dedi.
Üretim miktarı her geçen gün artıyor
Kayın mantarı üretiminin şu anki üretim miktarı ile piyasa ihtiyacının altında kaldığını belirten Halil Bayraktar, her geçen gün üretilen mantara olan talebin daha da arttığını kaydetti. Tesisin günlük 400 kilo üretim kapasitesi olduğunu ancak henüz günlük 200 kilo üretim yapıldığına değinen Bayraktar, “Her geçen gün üretimi daha da artırmaya gayret ediyoruz” dedi. İlk olarak üretime kayın mantarı ile başladıklarını söyleyen Bayraktar, tesisin üretim taşlarının yerine oturduğu zaman diğer mantar çeşitlerinin de üretimini yapmayı planladıklarını açıkladı.
Bayraktar: Gider ücretleri üreticinin belini büküyor
Ülkenin içerisinde bulunduğu sıkıntılı dönem nedeni ile yaşanan elektrik akaryakıt zamlarının her üretici gibi kendilerini de zora soktuğuna değinen Halil Bayraktar, elektrik ve akaryakıt giderleri harcamalarının 1 yılda iki katına çıktığını açıkladı. Bu sıkıntıların yanı sıra üretim için gereksinim duydukları buğday balası, su, kepek gibi giderleri bulmakta zorluk yaşadıklarını belirten Bayraktar, tesise hala su bağlanmadığını ve taşıma su ile çalıştıklarını söyledi.
Sapan: Ortamın hijyenik olması önemli
Tesisi kurma kararı ile birlikte Şener Sapan’ın oğlu Furkan Sapan, Ankara Mantar Federasyonu’ndan destek alarak bir kurs ile kayın mantarı üretimi için gerekli kursları görerek tesiste üretimin başında duruyor. KKTC’de bulunmayan bir tür olması nedeni ile çalışanların da gerekli eğitimden geçtiklerini ifade eden Furkan Sapan, mantarın üretimi aşamasında ortamın son derece hijyenik olmasına özen gösterildiğini söyledi. Her 15 tonluk ekimin yaklaşık 20 bin TL civarı maliyeti olduğuna değinen Sapan, buğday balası ile mantar tohumunun karıştırıldıktan sonra 21 ile 27 gün arası verime başladığını söyledi.
