Birinci Dünya Savaşında Osmanlılar Almanların yanında, İngiltere’nin karşısında yer alınca, 5 Kasım 1914’te İngiltere adayı ilhak ettiğini duyurmuştu…
…
O gün Lefkoşa’da güzel bir akşam yaşanmaktaydı.
Lefkoşa’nın önde gelenleri Müftü Mehmet Münir Bey’in evinde toplanmışlardı.
Kış ayına girildiğinde muhtemelen soğuk bir gece olmalıydı kim bilir yağmur yağmaktaydı.
Müftü’nün evi neredeydi Victoria Sokak’ta mıydı yoksa başka bir yerde mi bilemiyoruz ama ev misafirlerle dolup taşmaktaydı çünkü Müftü Bey kızına nişan töreni tertiplemişti.
Belirtiğimiz gibi tarih 5 Kasım 1914’tü.
Bir akşamüzeri.
Lefkoşa sessizdi tek bir ev dışında…
…
O güne kadar Kıbrıs İngiliz İdaresi altındaydı ama neticede Osmanlı ile İngiltere arasında bir kira antlaşması vardı ve Kıbrıs’taki Müslüman ahali de, Rum ahali de, İngilizler de Kıbrıs’ın mülkünün Osmanlıya ait olduğunu biliyorlardı.
Dahası, Müslüman ahali bir gün İngilizlerin gideceğine ve tekrardan adanın Osmanlılara verileceğine inanıyordu, kim bilir belki de bu yüzden olmalı İngilizlerle olabildiğince uyum içinde olmaya çalışıyorlardı.
İşte,
Olup bitenlerden o nişan akşamı haberdar olacaklardı…
…
Meseleyi anlamak için bir alıntı yapalım:
Sir Harry Luke “Cyprus: A Portrait and an Appreciation” (London 1965) adlı kitabında olayla ilgili şu anısını aktarmaktadır:
“(5 Kasım 1914) akşamı Afrodit’in adasını Osmanlı amirine bağlayan bağın koparıldığı haberini iletme görevi bu satırların yazarına düşmüştü. Müftü’nün Lefkoşa’daki evinde yapılan Mehmet Münir Bey’in kızının nişan töreni için toplanmış olan Kıbrıslı Türk ileri gelenler, beklenilmeyen bir haber olmayan bu duyuruyu ağırbaşlı bir tevekkülle karşılamışlardı.” (“A.Can” imzasıyla, Kıbrıs’ta Sosyalist Gerçek, Sayı:43, Ağustos 1999)
…
Durum buydu.
“Tevekkül” ile karşılanmıştı mesele.
Tevekkül ile karşılamakla da kalınmamıştı.
Aynı kaynağa göre ertesi gün, yani nişan töreninden sonra ne olduğu şu satırlarla belirtiliyor:
Kıbrıslı Türk liderler, ertesi gün İngiliz Yüksek Komiserini ziyaret ederek, Ada’nın statüsünde meydana gelen değişikliği kabul ettiklerini ve bu karara uyarak İngiliz yönetimine sadakat göstereceklerini bildirdiler. Büyük Britanya’nın Osmanlı İmparatorluğu’na ve Müslüman halka verdiği yardım ve sempatiye karşı Osmanlı hükümetinin çok az bir şükran belirttiği ve müttefiklerin yanında savaşa katılması kararından utanç duyduklarını belirttiler. (The Times, 11 November 1914’ten aktaran Sir George Hill, A History of Cyprus, Cambridge 1972, Cilt:4, s.413)
…
Önce tevekkülle karşılanmıştı mesele,
Sonra Osmanlı’dan utanç duyulmuştu.
O dönemlerden kalma tarihe sıkışmış bir yaprak böyleydi…
