KADIN VEKİL SAYISI 4’Ü GEÇMEDİ: Seçimle Meclis’e giren ilk kadın vekiller 1990 yılında Ruhsan Tuğyan ve Gülin Sayıner oldu. O dönemden bu döneme mecliste hep kadın vekiller aldı. Ancak kadın sayısı bir dönemdeki kadın vekil sayısı hiçbir zaman 4’ü geçemedi
KADINDAN VEKİL OLUR MU: Gazimağusa eski milletvekili Ruhsan Tuğyan da Lefkoşa eski milletvekili Gülin Sayıner de adaylıklarının açıklanıp seçim çalışmalarına başladıkları dönemde “kadın vekil olur mu” eleştirileri ile karşı karşıya kadılar. Bu eleştirilere aldırmayan her iki kadın adayda vekil seçildi
Ruhsan Tuğyan ve Gülin Sayıner, “kadından vekil mi olur” söylemlerin yaygın olduğu 1990 yılında milletvekilliği için aday olarak Kıbrıs Türk toplumunun seçimle göreve gelen ilk kadın milletvekilleri oldu. Tuğyan ve Sayıner ayni zamanda Cumhuriyet Meclisi’nin ilk kadın milletvekili olma özelliğini de taşıyor.
Eş zamanlı olarak biri Mağusa’dan biri Lefkoşa’dan milletvekili seçilen iki doktor o yıllarda kadınların milletvekili seçilebilmesinin zorluklarını anlattı.
.JPG)
Sayıner: Aday listesine bile girmek çok zordu
Sayıner 1990’lı yıllarda bir kadının değil milletvekili seçilmek aday listesine bile girmesinin çok zor olduğunu anlattı. Kadınların erkekler kadar seçilme hakkını kullanamadığından söz eden Sayıner şu şekilde konuştu:
O dönemler bir kadının meclise girebilmesi hiç de kolay değildi. Zaten erkeklerde buna izin vermez. Bir defa kadınların erkekler kadar seçme ve seçilme hakkı var. Seçme hakkını kadınlar çok iyi kullanıyor. Ancak seçilme hakkına gelince erkekler kadar kadınlara seçim listelerinde ön sıralarda yer vermezler. Hatta bizim zamanımızın da aday listesine bile girmek çok zordu.
“Ben kontenjandan aday oldum”
Kendisinin o dönemim UBP Genel Başkanı Derviş Eroğlu’nun açtığı kontenjandan aday olduğunu kaydeden Sayıner, ancak kontenjanında tek başına yeterli olmadığını ifade etti. Sayıner, kişinin politika da görünen biri olmasının ve çalışkan olmasının da büyük önem taşıdığını anlatarak milletvekilli seçilmesinin nedeninin doktor olması nedeniyle halk tarafından tanınan biri olmasına ve yıllardır politikanın içinde yer almasına bağlıyor.
“Pek bir şey değişmedi”
Milletvekili seçilmenin kolay bir şey olmadığından söz eden Sayıner, kadınların siyasette aktif rol alabilmesi için kotanın şart olduğunu söyledi. Sayıner kadınların seçim listelerinde ön sıralarda yer almasına gerektiğini ancak hep erkeklerin bu sıralarda yer aldığını belirtti. Demokratik ülkelerde kadınların siyasette aktif rol alması için kota uygulaması olduğunu söyleyen Sayıner, siyasetteki erkek egemenliğinin önüne geçmek için seçim listelerinde kadınlara belli orada yer verilmesi gerektiğinin altını çizdi.
“Politika erkeklerin cirit attığı bir arena”
Politikanın erkeklerin cirit attığı bir arena olduğunu kaydeden Sayıner, “umarım siyasi partiler yasasında bir değişiklik yapılır ve kadınların seçim listelerinde daha çok yer alması sağlanır” dedi. Sayıner şu ifadeleri kullandı:
Elinin hamuru ile erkek hamuruna karışma söz en çok politikada geçer. Siyasette kadınlar meclisimiz kadınların nerede olduğunu gösteren bir aynadır. Benim dönemimde iki kadın milletvekili meclise girdi ve 4 kişinin üzerine çıkmadı. 20, 25 sene geçti, 4 kişinin üstüne çıkmadı. Meclis’te Bakanlar Kurulu’na bakıyorum erkekler kulübü gibi. Kendini ispatlamış yetenekli çok kadınımız vardır. Ama istemek lazım… Politika mücadele işi… Kadınlar gündüz mesai, aşksam ev işleri çocuk bakımı siyaset de zaman isteyen bir iştir ne zaman vakit bulup siyaset yapacak o da ayrı bir konu. Bu kadar zaman içinde ben bir üniversite daha bitirebilirim diyebilir.
“Aile Yasası için çalıştık”
Gazimağusa Milletvekili Ruhsan Tuğyan’la Meclis’e girdikleri dönemde kadın hakları için çalışmalar yaptıklarını kaydeden Sayıner, Aile Yasası üzerinde çalıştıklarını söyledi. Sayıner bu yasaya bakıldığında yüzeyde eşitlik varmış gibi görünse de derinin de eşitlik olmadığını kaydeden Sayıner, bu yasayı günün koşullarına uygun hale getirdiklerini ifade etti. Sayıner, kadınların mecliste daha çok söz sahibi olmasıyla işlerin daha kolay yoluna gireceğine inandığını vurguladı.
“Değişen bir şey yok”
1990 yılında iki kadın vekilin Meclis’e girmesinin ardından meclisteki kadın vekil sayısının her dönem artmasını beklediğini kaydeden Sayıner ancak beklediği gibi olmadığını belirtti. Sayıner 1990 yılında mecliste iki kadın vekil varken 25 yıl sonra meclisteki kadın vekil sayısının sadece 4 olduğunu ve hiç dönemde de 4’ün üzerine çıkmadığını belirtti.
“Aday olmak isteyenler mücadele etsin”
Milletvekili adayı olmak isteyen kadınların parti örgütleri içerisinde çalışması, halk tarafından tanınması gerektiğini kaydeden Sayıner, halk tarafından tanınmayan birinin kazanmasının zor olduğunu belirtti. Sayıner, “Kimse bir kişiyi seçim listesinde adı var diye seçmez” dedi.
“Karın aday olacağına sen olsaydın”
Sayıner ayrıca seçim hazırlığı yaparken yaşadığı bir hatırasını da anlattı. köy kahvelerinin gezerken genelde eşini de yanına aldığını kaydeden Sayıner, bir kişinin eşine “Eşin aday olacağına keşke sen aday olsaydın” dediğini belirtti. Sayıner bu yaşadığı olayın o yıllarda kadının siyasette aktif olmasına nasıl bakıldığının bir göstergesi olduğunu söyledi.
***
.JPG)
Tuğyan: Bir ayda seçime hazırlandım
Gülin Sayıner’le eş zamanlı olarak milletvekili seçilen Gazimağusa eski milletvekili Ruhsan Tuğyan da seçime bir ay kala kendisine gelen adaylık teklifini kabul etti ve seçim yarışına katıldı. Bir ay içinde seçime hazırlanmanın zor olduğunu kaydeden Tuğyan vekil seçilmesinin nedeni olarak önceden politika içinde yer alması ve doktor olması nedeniyle de halk tarafından bilinen biri olmasına bağlıyor.
“Katıldığım seçimi kazanmak isterim”
Seçime bir aday kaldığı için önce aday olup olmama kararını vermekte zorlandığını kaydeden Tuğyan ardından adaylık teklifini kabul ettiğini belirtti. Tuğyan aday olmaya karar verdikten sonra çalışmaya başladığını belirtti ve şu şekilde konuştu:
Katıldığım seçimi kazanmak isterim. Bu nedenle bir aylık süre içinde çalışmaya başladım. Kadın aday olmanın zorlukları da var elbet… Ancak zaten yıllarca ben hekim olarak görev yaptığım için kadın erkek ayrımı yok. Erkek de kadında hastamız oldu. Bu nedenle bir kaygım olmadı. Bir kadın olarak en büyük zorluğumuz toplumda yerleşmiş kadınlar çocuklardan evlerden siz sorumlusunuz. Biz kadınlar çalışma hayatına katılmak istiyoruz. Bize biçilen rollere artı bir de çalışma hayatı yükleniyor fiziksel olarak çok yükseliyor.
“Kadın aday olur mu”
İlk kez aday olduğu 1990 yılında sürekli “Kadından aday olur mu” söylemlerini duyduğunu kaydeden Tuğyan bunun kendisini yıldırmadığını ancak içlerinde bir burukluk yaşadıklarını kaydetti. İlk katıldığı seçimde sadece bir ay çalışma şansı bulmasına rağmen birçok bakanlık yapmış vekilden daha çok oy aldığını ikinci seçimde da oy oranını daha da artırdığını söyledi. Tuğyan “Demek ki insanlar bir yerden sonra sizi kabul ediyor” dedi.
“Değişen bir şey yok”
1990 yılında Cumhuriyet Meclisi’nde iki kadın vekil ve bunun ardından 25 yıl sonra da 4 kadın vekil olduğunu kaydeden Tuğyan “Demek ki bir arpa boyu yol kat etmedik” dedi. Kadınların siyasetten erkeklerin yoğun olduğu bir alan olduğu için ürktüğünü kaydeden Ruhsan Tuğyan kadınların bu
konuda daha cesur olması gerektiğini savundu.
“Ayrımcılık zaten var”
Meclise girdikleri ilk yıllarda kendileri Meclis’e alışmaya çalışırken Meclis’teki erkeklerin de kendilerine alışmaya çalıştığından söz eden Tuğyan şu şekilde konuştu:
Düşünün bizim dönemimizde iki kişi biz girdik 48 erkek. Onların arasında kendinizi var etmek kolay bir şey değil. Ayrımcılık zaten oluyor. Bir kere kadınsınız diye size hürmet etmeye kalkıyorlar. Bunları yaşadık biz… Biz meclise alışmaya çalışırken meclisinde bize alışması için süreç geçti. İlk dönemde elimizden geleni yaptık ancak alışma dönemi gibi bir şey oldu. Bizden sonra gelenler daha rahat oldu. İkinci dönemde daha aktif olabildim. Aile Yasası’nın lokomotifi oldum. Yasası hazırlattım. Hukuk Komitesi iyesi olmamama rağmen bütün toplantılara katıldım. Kendimle gurur duyduğum bir yasa oldu. Eksiği varsa düzeltilir. 50 yıllık bir yasa vardı. Çok fazla teferruatı yoktur. Birçok ayrımcılık içeriyordu. Onları elden geçirdik yeni bir yasa yaptık. Kadın erkek eşitliğini mecliste gündeme getirdik. Kadınlara karşı her tülü ayrımcılığın önlenmesi sözleşmesi var.
“Kota şart”
Tuğyan, Meclis’teki kadın vekil sayısının artması için kadın kotasının şart olduğunu söyledi ve kendi haline bırakıldığında meclisteki kadın sayısında bir artış olmadığının açıkça görüldüğünü belirtti. Ancak kota uygulanırken seçilen kadın adayların da toplum içerisinde ne kadar faal ve politik örgütlerin içinde ne kadar yer aldığına bakılması gerektiğini savunan Tuğyan, herkesin meclise girmeye hakkı olduğunu ancak kadın adaylar çıkarılırken maksat liste dolsun diye çıkarılmaması gerektiğini ifade etti.
“Erkek çocuklar eğitilmeli”
Tuğyan, ülkede kadın erkek eşitliğinin sağlanması için sadece kız çocuklarının değil, erkek çocuklarının da eğitilmesi gerektiğini söyledi. Ruhsan Tuğyan şu ifadeleri kullandı:
Bunun için erkek çocuklarını eğitmek lazım. O da ileride karısına gereken saygıyı göstermesi gerekir. Toplumda erkekleri eğitmek kadınları eğitmekten daha önemli… Ben milletvekili iken yaptığım konuşmalarda çok rastladım. Her evde bir şeyler vardır. En basitti hiçbir şey yoksa. Eve hep beraber gidiliyor. Erkek oturup gazetesini okuyor yemek hazır mı diye bakıyor. Kadın gidiyor çocukları soyuyor masayı hazırlıyor, sonra bulaşıkları yıkıyor.
