109 numaralı çörekçi:
İngiliz döneminde seyyar satıcılara numara verilirmiş. Onlar da bu numaraları aynen araba plakaları gibi el arabalarına asarlarmış. Tıpkı fotoğraftaki çörekçinin yaptığı gibi.
Denildiğine göre, bir seyyar satıcının arabasına numara vermek onu kayıt altına almak demekmiş. Böylece, İngiliz döneminde fabrika sahibinden seyyar satıcıya kadar bütün memleket kayıt altında tutulur, herkes kendi işinin çapı çerçevesinde vergisini devlete verirmiş. (Fotoğraf Ümit Esinler-Ersin Taşer’in arşivinden).
…
Bisikletçi Köse:
Altmışlı yetmişli yıllarda henüz bisikletler yolları doldurmaktaydı. Okullara da bisikletlerle gidenler çoktu. Bisikletlerin çok olması nedeni ile bisiklet tamirciliği de rağbetteydi. Bu tamirciler arasında en ünlüleri kemal Köse’ydi.
Köse, mesleğini Sarayönü’nde yapmaktaydı. Ünlü Fotoğrafçı Ümit’in stüdyosu da tam oradaydı. Fotoğrafçı Ümit o yıllara ve Köse’ye ait bir anı deklanşörüne basarak dondurduğunda, Köse’nin kendisi, bisikletler, Köse’ye gelen iki bisikletli genç, döneme ait iki araba ile bir yolcu otobüsü, otobüse binmek üzere olan veya otobüsten inen Kız Liseli bir öğrenci, Polisin Nizamiye yeri, kışlık üniformaları ile birkaç polis ve yük bisikleti ile yolda giden bir vatandaş fotoğraf karesinde donup kalmış.
Kız Liseli öğrencinin üniforması siyah olduğuna göre, yıl 69-70 olmalı. Henüz siyah üniformalar değişmemiş. Sarayönü’nde bir vakit, Ümit’in karesinde donarak bir zarf gibi gelecek zamanlara postalanmış.
Diğer fotoğraf da aynı zamanlara, aynı yıllara ve aynı yere ait. Polis karakolunun önünde bulunan otobüs durağında bir grup vatandaşın bekleyişi görülüyor. Aynı şekilde Bisikletçi Köse’ye gelip bisiklet lastiğine hava doldurmak isteyen bir polis, pipolu bir vatandaş, yine bisikleti ile yoldan geçmekte olan bir başka vatandaş o halleri ile fotoğrafta yerlerini alıyorlar. (Fotoğraflar: Ümit Esinler. Ersin Taşer’in arşivinden).
…
Yıkılan tarih:
Lefkoşa’da Girne Caddesi en canlı bölgelerden biridir. Aslında yol Ledra Sokağının bir devamıdır. Girne Kapısı’ndan eski adı Metaksas olan meydana kadar uzanır. Bu yüzden olmalı bu yola eskiden “Uzun yol” denirdi.
Fotoğraflar iki farklı zamana ait. Siyah beyaz fotoğrafta bir cenaze alayı görülüyor. Tabutun başında bir sarık olduğuna göre, cenazenin de bir din adamına ait olduğu muhakkaktır. Arka planda yol üzerindeki sarı taştan kemerli bina, daha sonraları, 1949 yılında Türk Bankası tarafından yeniden inşa edilmiştir. Ama öyle anlaşılıyor ki binanın fiziki özellikleri korunmuş. Bunu diğer renkli fotoğrafta görmek mümkün.
Ne yazık ki uzun yıllar korunan bu güzel eser, dönemin iktidarlarının tarihi ve kültürel eserlere karşı umursuzluğu yüzünden 1980’li yılların içinde tamamen yıkılmış ve yerine bildik beton bina yapılmıştır. Böylece Lefkoşa’nın göbeğinde tarihi bir bina yıkılarak tarihin karanlıklarına gömülmüştür. (Renkli foto: Erdal Eryener’in arşivinden)
…
Cirit-Taksim Sahası:
Lefkoşa’da bulunan Taksim sahasının eskiden Cirit sahası adında anıldığı biliniyor. O zamanlardan beri saha çeşitli etkinlikler için kullanılmaktaydı.
İngiliz İdaresi de etkinliklerini burada yapmaktaydı. Kraliçenin doğum günleri burada yapılan seremonilerle kutlanır, surlar İngiliz bayrakları ile donanırdı.
Daha sonraları Kıbrıslı Türkler tarafından milli günleri kutlamak için bir tören alanı olarak kullanıldığı gibi, futbol müsabakaları da burada ypılıyordu.
Kıbrıs olaylarının başlaması nedeni ile Rumların Enosis, Türklerin Taksim politikası gütmeleri çerçevesinde sahaya Taksim adı verildi ve günümüze kadar da bu isimle anılmaktadır.
Şimdi çevresi tel örgülerle çevrili olan, bir ucu Türk, diğer ucu Rum tarafına bakan saha, Kıbrıs sorunun ağlamaklı sahnesini oluşturuyor.
Renkli fotoğraf 1957 yılına ait ve Büyük Britanya kraliçesinin Doğum Gününün kutlandığı bir anı yansıtıyor. Doğum günlerinin her yıl kutlandığı anlaşılıyor. Diğer fotoğrafta İngiliz Yüksek Komiseri Taksim sahasında askerleri denetliyor. 1950 yılına ait fotoğraf ise Kralın doğrum Günü kutlamalarını yansıtıyor.
