Mont Pelerin zirvesinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, “koptu” denİlen süreç, küllerinden yeniden doğdu. Uluslararası camia ayakta, liderler görüşmeye hazır. Türkiye’nin güçlü desteği devam ediyor
YA DEVAM YA TAMAM: Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, sürecin 11 Şubat Belgesi’ne bağlı ilerlemesinde ısrarlı. Uzlaşılmayan konuların beşli konferansta ele alınmasını istiyor. Toprak ve garantiler in eş zamanlı “Burgenstock modeli” bir toplantıda ele alınması gündemde
BİR ZİRVE İKİ MASA: İki masalı formüle göre, bir masada Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum tarafı oturacak. Taraflar ilk 4 başlıkta açıkta kalan konularla idari sınır düzenlemelerini konuşmaya kaldıkları yerden devam edecek
HERKES DEVREDE: BM Genel Sekreteri Moon, ABD Başkan Yardımcısı Biden ve Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Mogherini ile Türkiye Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu “Mont Pelerin Düğümü”nün bu hafta çözülmesi için devreye girdi. İngiltere Dışişleri Bakanı Boris Johnson Çarşamba gün adaya geliyor
İNGİLTERE YAKLAŞIMI BİLİNİYOR: Johnson’un Kıbrıs ziyaretinde İngiltere’nin liderlere en üst düzeyde ilk kez, güvenlik ve garantiler başlığına ilişkin yaklaşımını açıklaması bekleniyor. İngiliz diplomatlar orta doğuya da bakarak sık sık “sıfır asker, sıfır garanti” yaklaşımını gerçekçi bulmadığını ifade ediyor
KASULİDES AÇILIMI: Garantiler konusunda Yunanistan’ın “adanın garantöre ihtiyacı yok, tek Türk askeri kalmayacak” tavrının yarattığı olumsuz hava, Rum Dışişleri Bakanı Kasulides’in, “Geçici bir süre garantiler kalabilir” çıkışı ile dağıldı
Bertuğ TOPAL
Çözüm sürecinde, son aşamadan önceki son viraj Mont Pelerin’in ikinci turunda masadan sonuç alınmadan kalkılmasının ardından “müzakere süreci çöktü” havası hızla dağılıyor.
Mont Pelerin dönüşünde yaptığı ilk açıklamasında, 2016’nın doğal bir takvim olarak ortaya çıktığını bir kez daha hatırlatan Cumhurbaşkanı Akıncı, “Bu tarih tehlikeye girer mi girmez mi, önümüzdeki birkaç gün kendini gösterir” demişti.
BM Genel Sekreteri Moon, ABD Başkan Yardımcısı Biden ve Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Mogherini ile Türkiye Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu “Mont Pelerin Düğümü”nün bu hafta çözülmesi için devreye girdi. İngiltere Dışişleri Bakanı Boris Johnson Çarşamba günü Cumhurbaşkanı Akıncı ve Rum Lider ile görüşmek üzere Kıbrıs’a geliyor.
İngiltere ilk kez konuşacak
Johnson’un Kıbrıs ziyaretinde İngiltere’nin liderlere en üst düzeyde ilk kez, güvenlik ve garantiler başlığına ilişkin yaklaşımını açıklaması bekleniyor. İngiltere’nin Rum tarafının “Kıbrıs’ta sıfır garanti, sıfır asker” yaklaşımının gerçekçi bulmadığını Kıbrıs Rum tarafına, alt düzeydeki temaslarda birkaç kez ifade ettiği biliniyor.
Özellikle Orta Doğu ve Doğu Akdeniz’deki güncel durumun, İngiltere’nin adadaki askeri varlığını 1960’takinden çok daha önemli bir noktaya getirdiğini anlatan İngiliz diplomatlar “sıfır asker, sıfır garanti” yaklaşımını gerçekçi bulmadığını ifade ediyor.
Eide hemen başladı
BM Genel Sekreteri’ni Kıbrıs Özel Danışmanı Eide, Mont Pelerin’in ardından bugün ilk kez liderlerle görüşecek. Eide, her iki taraftaki siyasi parti liderleriyle de bir araya gelecek.
Cumhurbaşkanı Akıncı’nın “Haklarımızı alacağımız bir çözümden ve bunun erken olmasından vazgeçmiş değiliz. Ancak Kıbrıs Rum tarafı Mont Pelerin’da sergilediği sonuç üretmeyen tutumunu değiştirmelidir” sözlerinin ardından başlayan diplomasi trafiği bu haftanın “Mont Pelerin Düğümü”nün çözüleceği yönünde sonuçların ip uçlarını verdi.
“Suçlu sandalyesi” reddedildi
Rum tarafının suçlu sandalyesine oturtmak için büyük çaba harcadığı Cumhurbaşkanı Akıncı ve Türkiye birbiri ardında, “2016 yılında erken çözüm hedefine bağlıyız” açıklaması yaptı. Bu açıklamalarla yetinmeyen Türk tarafı, Mont Pelerin’de düğümlenen müzakere sürecinin 11 Şubat 2014 ortak belgesi zemininde çözülmesi için yeni bir açılım yaptı.
Dört başlıkta ilerleme
İlk 4 başlıkta elde edilen ilerlemeler ve toprak konusunun kriterler esasında görüşülmeye başlanmış olduğunu hatırlatan Türk tarafı daha önce de dile getirdiği “tüm konuların birlikte ele alınacağı, iki masalı son raunt” modelini başta BM ve ABD olmak üzere tüm diplomatik çevrelere bir kez daha önerdi.
Cumhurbaşkanı Akıncı’nın tüm diplomatik temaslarında, “eğer gerçekten 2016 sonuna kadar çözüm niyeti varsa, Bürgenstock tipi bir toplantıyla Kıbrıs sorununun çözümünün mümkün olduğunu” yeniden hatırlatarak, müzakerelerdeki “Mont Pelerin Düğümü”nün çözülmesi için iki masalı formülün tek seçenek olduğunu anlattığı belirtildi.
“İki masalı formül”
İki masalı formüle göre, bir masada Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum tarafı oturacak. Taraflar ilk 4 başlıkta açıkta kalan konularla idari sınır düzenlemelerini konuşmaya kaldıkları yerden devam edecek.
Kıbrıs Türk tarafı siyasi eşitliğin temel unsurları olan dönüşümlü başkanlık ve kararlara etkin katılım hakkının Kıbrıs Rum tarafında pazarlık kozu olarak en sona saklanmasından duyduğu rahatsızlığın giderilmesine büyük önem veriyor.
Yeni ortaklık devletinin garanti ve ortaklık sistemi Yunanistan ve Türkiye arasında ele alıncak. Son nokta Cumhurbaşkanı Akıncı ve Rum Lider Anastasiadis’in de katılımıyla 5’li formatta konulacak.
Son aşama tek masa
Her iki masada elde edilen yakınlaşmalar, her adımda iki masanın tek masaya dönüşmesi için yakınlaşma adımları olarak kaydedilecek. Her olumlu ilerleme masaları birbirine yaklaştıracak. Son aşamada ise, iki masa birleştirilerek 5’li konferans müzakere sürecinin doğal bir sonucu olarak gerçekleşmiş olacak.
Bu noktada tüm tarafların uzlaşması durumunda ise liderler Kıbrıs’a 2017 ortasında federal Kıbrıs’ın hakların onayına sunulacağı referandumun çerçevesi ile birlikte dönecekler.
2017 ortasına kadar da zaten oluşturulmuş ve çalışmaya devam eden komiteler daha da genişletilerek başka federal anayasa olmak üzere teknik konular hızlı bir şekilde ilerletilerek bütünlüklü bir anlaşma referanduma sunulacak.
Chipras devam ediyor
Yunanistan Başbakanı Alexis Chipras, adanın kalıcı bir çöaüme ihtiyacı olduğunu, bunun gereğinin garantörlük olmadığını söyledi.
Mont Pelerin zirvesinin çökmesine neden açıklamalarına rağmen, “Kıbrıs’ta, tüm Kıbrıs halkının kendi kaderini belirlemesi için yollar açıktır. Kıbrıs halkı, benim yaşım kadar yıl ayrılmış ve bölünmüş bir vatanda yaşıyor. Bu kapsamda uluslararası bu önemli sorunun çözümüne yönelik toplumlar arası müzakereleri destekliyoruz ancak kritik güvenlik ve garantörlük meselesine yapıcı şekilde müdahale ediyoruz ve edeceğiz. Kıbrıs’ın yabancı ordulara ve garantörlere ihtiyacı yok. Kıbrıs halkının geleceği ve güvenliği için tek gerçek güvence, iki halkın birlikte yaşamasıyla ilgili adanın adil ve kalıcı bir çözümle yeniden birleşmesidir” ifadesi ile yeniden gündem oldu.
Kasulides açılımı
Sürecin yeniden canlanması için devam eden çabalara en anlamlı destek Rum Dışişleri Bakanı Kasulides’ten geldi.
Kasulides, dün yaptığı açıklamada, “garantilerin belli bir süre devam etmesine sıcak baktıklarını” açıkladı. Kasulides’in açılımı, sürecin devam etmesi için oldukça anlamlı bulundu.
Ada bölünemeyecek kadar küçük
Anastasades: Ülke o kadar küçük ki bölünmüş olma lüksüne sahip değil. Asırlarca sorun olmadan barış içerisinde yaşadık ve yaşarabiliriz, yeter ki barış içerisinde birlikte yaşamaya izin verecek ve bunu yaratacak önkoşullar, elverişli koşullar oluşturulsun
