Geçtiğimiz hafta tüm okullar yeni eğitim dönemine başladı. Ziller çaldı ve kimi çocuk eğitim hayatına ilk adımını attı kimi ise yeniden okula dönüş yaptı. Peki sizler ebeveyn olarak yeni bir eğitim yılı için hazır mısınız? Aslında sormak istediğim soru tam da şöyle: yeni eğitim yılının rahat geçebilmesi için iyi bir plan hazırladınız mı?
Kendi aile yaşantınıza göre şekillendirip düzenleyerek uygulayacağınız rutinler yeni eğitim yılında hem anne-baba olarak sizin işinizi hem de çocuklarınızın hayatını kolaylaştıracaktır. Zaman kaybetmeden harekete geçmenizi tavsiye ederim. Mesela çocuklarınızın belirlenen saatte yatması alışkanlığını ele alalım. Uyku düzenini ne kadar ertelerseniz çocuğunuzun yatma saatinin düzene girmesi de o kadar gecikecek, sabah erken kalkamayacak, derslerine konsantre olamayacak vs. Üstelik her gece yatmalarını, sabah da kalkmalarını sağlamak ayrı bir dert. Bu alışkanlığı bir an önce kazandırmak ve düzene koymak için neler yapmanız gerektiğini düşündünüz mü? Ya da gece yatmadan önce çocuklarınızın üniformalarını hazırlamak, ödevlerini ve kitaplarını kontrol etmek gibi ne tür alışkanlıklar kazanmaları gerektiğini?
Çocuklarınız neden rutine ihtiyaç duyarlar?
Daha önce de bahsetmiştim ama yeri gelmişken yinelemek istiyorum. Çocukların yetişkinler tarafından belirlenen rutinlere ihtiyaçları vardır; çünkü ancak bu sayade kendilerini güvende ve rahat hissedip öz-disiplin geliştirebilirler. Yeni bir okula ya da yeni bir eğitim yılına başladığınız zaman kendinizi nasıl hissettiğinizi hatırlamaya çalışın. Bu durum sizin çocuğunuz için de geçerli. Yeni yaşantılarında onlara sunabileceğiniz en önemli destek ise okul rutinlerini oluşturmalarında yardımcı olmanız.
“Ne zaman kalkacaklarına karar verin.”
Okullar açıldığı zaman hemen hemen tüm ailelerin yaşadığı en büyük sıkıntılardan biri çocukların akşam erken uyuyamama ve dolayısıyla sabah erken kalkamama durumu. Ancak çocuklarınızın sabah kaçta kalkacaklarını belirlerseniz akşam yatma saatlerini belirlemeniz de kolaylaşacaktır. Uzmanlar çocukların en iyi şekilde dinlenip sağlıkla gelişebilmeleri için minimum 8 ama idealde 9 ile 10 saat arasında uyumaları gerektiği konusunda hemfikirler; tabii bu durum çocuğunuzun yaşına göre değişiklik gösterecektir. Mesela, okula yeni başlayan küçük çocuğunuzun okula gitmek için 7:30’da evden çıkması gerektiğinden yola çıkalım. İdeal bir hazırlanma süresi verdiğimizde –kahvaltı yapma, diş fırçalama, üniforma giyme vs.- çocuğunuzun sabah 6:30’da kalkmış olması gerekir. Bu durumda akşam en geç 20:30’da yatmış olması gerektiğini söyleyebiliriz.
Çocuklarınızın akşam yatma saatleri belirlendiğinde ailenizin günlük rutinlerini planlamak da kolaylaşacaktır. Elbette uzun bir yaz tatilinin ardından çocuklarınızın erken yatma ve erken uyanma konusunda şikayet etmeleri beklenen bir durum. Ebeveynler olarak işinizi kolaylaştıracak olan ise uyku düzeninin onların ertesi güne daha iyi hazırlanabilmeleri için gerekli olduğunu onlarla konuşmak olacaktır.
Yatma saatlerini beliredikten sonra çocuklarınız için uyku öncesi takip etmeleri gereken rutinleri de belirlemenizde fayda var. Ertesi gün için okul üniformaları ve okul çantaları kontrol edildikten sonra dişlerini fırçalayıp pijamalarını giymeleri güzel bir rutin olabilir. Hazırlayacağınız davranış listeleri ve davranışların gerçekleşeceği saatler çocuklarınızın yaşlarına göre farklılaşabilir. Küçük çocuklara bu alışkanlıkları kazanları konusunda başta siz yardımcı olabilirsiniz; ancak zamanla sorumluluğu onlara bırakmalısınız. Eğer çocuklarınız bu rutinleri kendileri yerine getirebilecek kadar olgunlarsa başlangıçta onlara yardımcı olmanız düzenlerine alışana kadar streslerini azaltıcı bir etkiye sahip olacaktır.
“Sabah rutinleri de önemli.”
Okul dönemi başladığında çocuklarınıza bir çalar saat hediye etmenizi tavsiye ederim. Vereceğiniz çalar saat ile onlara sabah kalkma sorumluluklarını da teslim etmiş oluyorsunuz aslında. Bu sizin durumu kontrol etmeyeceğiniz anlamına gelmiyor tabii ki; üstelik bu davranışlar birer alışkanlık haline dönüşene kadar her sabah onları uyanmaları, giyinmeleri, dişlerini fırçalamaları, kahvaltı yapmaları vs. konusunda defalarca uyarmanız gerektiği gerçeğini de değiştirmiyor maalesef.
Sabah uyandıktan sonra neler yapmaları gerektiği konusunda çocuklarınızla konuşmalı ve sabah yapılacaklar listesi hazırlamalısınız. Eğer çocuklarınız küçükse bu listeleri resimlerle hazırlayabilir ve onların görebilecekleri bir yere asarak kendi rutinlerini kontrol etmelerini sağlayabilirsiniz. Çocuklarınız yeterince büyükse sabah yapmaları gerekenleri listeleyerek görebilecekleri bir yere asmalarını sağlamanız yeterli olacaktır.
“Okul sonrası yapılacakların düzenlenmesi de önemli.”
Her aileye göre okul sonrası yapılacaklar farklılık gösterecektir. Kimi ailelerde iki ebeveyn de çalıştığı için çocuklar okul sonrası doğrudan eve gidemeyebiliyorlar. Yaşam tarzınıza göre aileniz için işleri kolaylaştıracak bir liste hazırlamanız günlük yaşantınızı programlamanızı kolaylaştıracaktır. Okuldan sonra belirlenecek programda ise öncelikli olarak çocuklarınızın ödevelerini tamamlamalarına yer vermelisiniz. Televizyon izleme ya da teknolojik aletlerle zaman geçirme gibi etkinliklerin okulla ilgili sorumluluklar tamamlandıktan sonra yer alması ve mümkünse teknoloji ile geçirilecek sürenin kısıtlı tutulması önemli.
Okul döneminin başında çocuklarınızın bu alışkanlıkları hemen kazanmasını beklememelisiniz. Rutinleri öncelikle ebeveynler olarak sizler kendi aranızda belirlemeli daha sonra bu düzen ve beklentileriniz hakkında onlarla konuşmalısınız. Okula dönüş rutinlerini belirlemekteki amacınız bu süreçte yapılması gereken görevlerin belli zamanlarda gerçekleştirilmesini sağlamak olmalı. Böylece okulların açılması ile birlikte gelen yoğun dönemi daha kolay atlatmanızda sizin ve çocuklarınızın işi kolaylaşacaktır. Hayatın ne getireceği belli olmaz, belirlediğiniz programa uyamadığınız günler de olacaktır tabii; ancak bu kaynak aile hayatınızın daha düzenli ve kolay bir şekilde sürdürülmesinde en büyük yardımcılarınızdan biri olacaktır.
