Son birkaç makalede 7-8 yıldır ekonomik olarak büyüyemediğimizi,aksine yüksek kamu ve özel borç tuzağına takıldığımızı anlattık.Yani,ekonomiyi yılda mınumum % 5-7 civarı büyütmemiz lazım.Peki bu potansiyelimiz var mı? Evet,hem de çözümsüzlüğe ve bütün elverişsiz yatırım iklimi koşullarımıza rağmen var.Ama biz bastırıyoruz.
Kuzey ekonomisi, sermaye birikimi cılız,küçük bir piyasadır ve ancak dış taleple büyüyebilir. Yani,yabancı sermaye,yabancı finansman ve yabancı insanların(öğrenci,turits,2.konut sahibi vs) adamıza gelmesi ile büyüyebilir.Elbette kısıtlı olmasına rağmen,bir miktar artırmamız halinde bir “mal ihracatı” da büyümeye olumlu katkı yapar.
Kuzey Kıbrıs, “ bölgesel ara hup” niteliğindedir.Yani ticaret-finans-ulaşım-enerji-turizm-üniversite,ikincil konut piyasası vs bir çok sektörde potansiyelleri var ; dolayısıyla buna göre ekonomi politikalarını konumlandırmamız ve kümelendirmeler yapmamız lazım.
Peki ne yapmalı?
YABANCI SERMAYE girişlerini artırmak için evvela YABANCILARIN ŞİRKET KURMASINI kolaylaştırmamız,ucuzlatmamız ve süratlendirmemiz lazım.Bir çok ülkede internetten bir günde yabancılar şirket kurarken,üzerine bonuslar verilirken; biz yabancılardan 100.000 USD sermaye taahhüdü,temiz kağıdı istiyoruz vs gibi bir sürü kırtasiye ve bürokratik işlemler istiyoruz.Üzerine bakanlar kurulu kararıyla da ancak 20-30 gün arasında yabancılar şirket kurabiliyor.
Bütün bunları eski korkularımızdan,şirketleri “faaliyet aşamasında” yeterince denetleyip-gözlemleyemediğimizden ve her bakanlık bürokrasinin kendi konformist taleplerinden dolayı istiyoruz.Bürokrasi hep “ içinde olmak ister”, yani risk almak istemez.
Sonuçta,GİRİŞİ serbest ve esnek bırakmamız gerekirken; biz tam tersine girişlere yüksek bariyerler ve katılıklar koyuyoruz ve Kuzey Kıbrıs’ın potansiyellerini ve fırsatlarını baltalıyoruz.Girişi serbest bırakıp,faaliyeti denetlemeliyiz.Yanlış vs varsa o zaman devlet devreye girmeli.
Düşünsenize 85 bin yabancı üniversite öğrencimizin 75 bini yabancı ve yaklaşık 170 ülkeden geliyor.Bugünün internet dünyasında bu potansiyeli bile kullanmak tek başına bize yeni sinerjiler yaratacaktır.Bu çocuklara bu fırsatı versek belki de Afrikadan-Uzak Doğuya,Orta Asyaya,Kafkasyaya,Balkanlarla bu çocuklar sayesinde belkide ticari ve iş köprüleri oluşturacağız.
Her gün casıno için ülkemize iş insanları ve yatırımcılar geliyor,bizim bu insanlarla adanın bağını güçlendirmemiz lazım. Onlara bugün ve gelecekte olası işler için şirket kurmalarını teşvik edip,onların radarlarına girmemiz,onları motive etmemiz lazım.Bu yüzden yabancıların şirket kurmasını kolaylaştırmamız ve basitleştirmemiz lazım.
Ayni şekilde emin olun adamıza farklı amaçla gelen bir çok turiste burada gördüğü fırsatları bugün veya gelecekte işe taşımak ister ama muhtemelen yabancıların şirket kurma prosedürlerini öğrendiğinde kaçar,motivasyonu ve ilgisi düşer.
Halbuki,bir çok insan ziyaret ettiği ülkeden etkilenmesi halinde; ziyareti sırasında,ilgisi sıcakken o süre içerisinde orayla ilgili bağını artıracak hamleler yapar.
Muhtemelen geçmişte yaşanan birkaç kötü olaydan dolayı, yabancılardan 100,000 USD sermaye taahhütü talep ediyoruz. Zaten parayı gösterip ertesi gün hesaplarına geri aktarıyorlar.Niye 100.000 USD istiyoruz ki; çok saçma.
Sonuçta, 100,000 USD kağıt üstü talep edeceğiz diye,inanın milyonlarca dolarlık girişleri,fırsatları,ekonomik büyümeyi,istihdamı engelliyoruz.
