BORÇLARA YETİŞEMİYOR: TL’nin hızlı değer kaybı en çok sabit gelirli vatandaşı olumsuz etkiledi. Özellikle döviz cinsinden borcu olan maaşlı vatandaşlar borçlarını ödeyemez duruma geldi. Birçok aile şimdiden geçim sıkıntısı çekiyor
SEKTÖRLER DE ETKİLENECEK: Dövizle ev araba alarak uzun vadeli borçlanmaya giden vatandaşlar ile okul harcı döviz cinsi olan özel okullar, yurt dışında çocukları olan vatandaşlar, dövizdeki bu artışın dövizle çalışan sektörleri de vuracağı uyarısında bulundu
DÜN YİNE ZİRVE YAPTI: Türkiye Başbakanı Davutoğlu’nun dün koalisyon umudunun tamamen sona erdiğini açıklaması sonrasında döviz bir kez daha zirve yaptı. KKTC piyasalarında sterlin 4.52, Euro 3.20 ve dolar 2.89’dan günü kapadı
Nadire BAHADİ-Gürsel KARAGÖZLÜ-Bahadır AYNA
Türkiye’de 7 Haziran’da yapılan seçimlerin ardından hiçbir siyasi partinin hükümet kuracak çoğunluğu elde edememesi ve aradan geçen yaklaşık iki buçuk aylık sürede de koalisyon kurulamamasının neden olduğu siyasi belirsizlik TL’nin döviz karşısında değer kaybına neden oldu. Barış sürecindeki aksama ile yeniden başlayan terör olaylar da TL’nin değer kaybına hız verdi. Hükümeti Kurmakla görevlendirilen AKP Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu’nun dün MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ile görüşmesinin olumsuz sonuçlanması ve koalisyon umudunun tamamen ortadan kalkması ile döviz dün yeni bir zirve yaptı. KKTC piyasalarında dün sterlin 4.52, Euro 3.20 ve dolar 2.89’dan günü kapadı. Yükselen döviz Kuzey Kıbrıs piyasasını da vurdu. TL, döviz karşısında günden güne değer kaybetmeye devam ederken, ülkedeki hemen hemen her sektör dövizin kademeli yükselişinden olumsuz olarak etkileniyor.
Dar gelirli zorda
Ülkede her sektörün döviz endeksli oluşu ve TL’nin günden günde döviz karşısında kaybettiği değer nedeni ile vatandaş zor günler geçiriyor. Dövizdeki artışın piyasada pahalılığa yol açmasından şikayetçi olan vatandaş, ev, araba gibi uzun vadeli borçlarını da ödemekte güçlük çekiyor. Dar gelirli ve sabit ücretli vatandaşların ödeme gücünü etkileyen artış, piyasada da işlerin yavaşlamasına bazı sektörlerde ise durmasına neden oldu. TL’nin değer kaybı Lefke’den, Mağusa’ya kadar her yerde en çok konuşulan konu oldu.
Mağusalılar ne dedi?
Sabri Umay: Birkaç yıl önce bankadan kredi olarak çektiğim borç, dövizdeki yükselme nedeni ile ödeme yapmama rağmen daha da çoğaldı. Piyasa dövizdeki artış nedeni ile durdu. Ülkede çok sayıda döviz borcu bulunan vatandaş var ve bu yükseliş nedeni ile hepsi döviz mağduru sayılıyor. Artık bu soruna kalıcı bir çözüm üretilmeli.
Gülşah Akkartal Kural: Bu dönemde ev alan ve gerek inşaat şirketlerine gerekse bankalara döviz olarak borç ödeyen vatandaşın beli bükülmüş durumda. Maaşlarımızın tamamı dövizdeki artış nedeni ile neredeyse taksit tutarlarını karşılayamaz hale geldi. Dövizdeki yükseliş iş piyasasını alt üst ederken TL’deki değer kaybı vatandaşın parasını pula çevirdi.
Celal Yeşilada: Dövizdeki aşırı yükseliş nedeni ile gelecek planlarımızın birçoğunu şimdilik erteleme kararı aldık. Ev almayı planlarken dövizdeki belirsizlik bizi bu kararımızdan vazgeçirdi. Halkın maaşı döviz karşısında piyasaya göre her geçen gün değer kaybetmeye devam ediyor. Ülkede her şey döviz endeksli olması nedeni ile ateş pahasına dönüştü. Devletin kendi dairesi olan Tapu Dairesi bile günlük kur üzerinden değer biçerken kimse gidişatın iyi olduğunu söylemesin.
Ali Züğürt: Ülkede her şey döviz üzerinden işlem görüyor bizim maaşlarımız hala TL. TL, TC’de kalsın çünkü TL’deki tek değerli şey üzerinde bulunan Mustafa Kemal Atatürk amblemi. Bizimde Euro üzerinden ödenme zamanımız geldi de geçiyor.
Salih Oktay: Dövizdeki yükseliş nedeni ile battık. Vatandaş adeta borca gömülmüş durumda. Üretim olmayan bir ülkede döviz endeksli ilerlemeyen çalışan piyasada işlerimiz durma noktasında. Ülke insanının, özellikle gençlerimizin geleceği ne yazık ki kötü durumda.
Lefkoşa’daki vatandaşlar ne dedi?
Ahmet Şenbol: Dövizin yükselmesi bizi mahvetti. Ben ev almak için borçlandığımda sterlin 2.80’di şimdi ise 4.50’yi geçti. Ne yapacağımı bilmiyorum. Türkiye’deki hükümet kurulmadığı sürece bizim ekonomide düzelmeyecek. Allah’a her gün dua ediyorum döviz biraz daha yükselmesin diye. Evimin borcunu ödeyemediğimde evimden de olacağım işte o zaman ne yapacağım hiç bilmiyorum.
Osman Minare: Döviz yükseliyor bizim işler düşüyor. Ben İskoçya’da oğlumu okutuyorum ve bana her “Baba param bitti” dediğinde ne yapacağımı bilmiyorum. Döviz aldı başını gidiyor sterlin 4.50 oldu, kırsal kesimlerde vatandaşlar dışarı bile çıkmıyor. Ben kahve işletmeciliği yapıyorum eskiden 10-15 kişi oturmaya gelirken şimdi 5 kişiyi geçmiyor. Ben buradan seçtiğimiz vekillere sormak istiyorum, bu durum böyle devam ettiği sürece daha hiçbir şey yapmayacaklar mı?..
Mehmet Yıldız: Dövizin yükselişi bütün işletmecilerin belini büktü. Dövizin tavan yapması bizim işleri çok fazla zora sokuyor. Satış yapamaz hale geldik, benim gibi küçük esnaflar dövizin yükselmesi ile birlikte kepenk kapatacak noktaya geldi.
Polat Efendi: Türkiye’deki siyasetçiler bizi bu hallere getirdi. Sterlin olmuş 4.50 vatandaş ne yapacak? Dövizin bu kadar artacağını tahmin ettiğim için döviz borçlarımı TL’ye çevirdim o yüzden şimdi çok rahatım. Fakat dışarıdaki esnaf ne yapacak?..
Lefke’deki vatandaşlar ne dedi?
Ali Şekeröz: Son aylarda dövizde büyük bir yükseliş var. Ben bu yükselişi Türkiye’de seçimden sonra hükümetin kurulamamasına bağlıyorum. Dövizin artışı büyük iş adamlarının işine geliyor. Benim dövizle aldığım ve ödediğim bir şey yok. Ancak çevremde gördüğüm ve konuştuğum birçok kişi dövizle ev ve araba aldılar. Dövizin yükselişinden dolayı borçlarını ödeyemez duruma geldiklerini biliyorum. Her ne kadar da döviz borcum olmasa da dövizin yükselişi gıda ve diğer ürünleri almamızda beni de etkilemektedir. Hükümetimizin dövizin sabitlenmesi ve yurt dışından gelen özellikle Türkiye’den gelen ürünlerin Türk Lirası olarak adaya gelmesi gerektiğini ve bu ürünlerde artış olmamasını istiyorum.
Hasan Keleş: LAÜ’de mimarlık öğrencisiyim. Okul harcımı dolar bazında ödüyorum. Yaklaşık 5 bin dolar okul ücreti ödemekteyim. Okul döviz kurunun TL karşısında artışı ile kuru 1,9’den 2.12’ye çıkarttı. Ben yıl boyunca 5 bin dolar karşılığı 9 bin TL öderken dövizin şuandaki yükselişi ile bu miktar 11 bin TL civarına yani 2 bin TL bir artış oldu.
Mehmet Türkay Fotalı: Ben esnafım. Dövizin yükselişi Türkiye’deki hükümetin kurulmamasına veya kurulamamasına, iç savaşın olması dövizin yükselişinin en büyük sebepleridir. Dövizin yükselişi biz esnafların işlerini durdurdu. İnsanların alım gücü olmadığından bir şey satamaz duruma geldik. Bugün sabahtan akşama kadar 13 TL ciro ettim. Tüccarlardan aldığımız ürünlerin tümünü döviz kurundan almaktayız. Bugün 10 TL’ye sattığımız malı, ertesi gün tüccardan 12-13 TL’ye alırız bu da bizlerde büyük kayıplara neden olmaktadır. Bölge halkının alım gücü düştüğünden inşaat yapamaz duruma gelindi. Böyle giderse kapılara kilit vuracağız. Hükümet yetkililerinden beklentim dövizin yükselişinin önüne geçilmesi ve bu duruma dur denmesi gerekir.
Hüseyin Emel: Son zamanlarda meydana gelen döviz artışları dünyadaki olaylara bağlarım. Orta Doğu’daki olayların artması, Türkiye’deki hükümet durumu, terör olayları bence dövizin artmasına sebeptir. Bu nedenlerden dolayı döviz artışları meydana gelmekte ve halk olarak zor durumlara düşmekteyiz. Ben borçlanmadan dolayı korkmaktayım. Ben dövizle borçlanmaya karşıyım. Benim tavsiyem borçlanacak olanların kazandıkları para birimi üzerinden borçlanmalarıdır. Benim devlet ev hükümet yetkililerinden beklentim dövizin yükselişini önlemeleri, kurları bir yerde sabitlemeleri ve bu zor günlerde çalışanların maaşlarına artış yaparak bu insanları bir nebze olsun rahatlatmalarıdır.
