KKTC sosyal yapısının esas problemi her alandaki sevgisizliktir. Kıbrıslılar kıbrıslıları sevmiyor; başkalarıyla değil problemleri, kendi kendileriyledir. Aksini ispat etmek zor. Sosyal yapılanmada en fazla zorluğu kendi kendimize çıkardık. İnsanların kazançları göze batan ilk olgu oldu. Yasalarla onlara engel çıkarılmalıydı, daha çok kazanmasınlar diye; başardılar da. Sevmediler kıbrıslıların biraz daha rahat yaşam koşullarına ulaşmalarını. Ama yabancıları baş tacı yaptılar, hem de her alanda. Hem de olayların kalite ve süreklilik boyutu hiç dikkate alınmadan.
Üniversitelerdeki yapılanmanın sonucu da; kıbrıslı akademisyenlerin yine kıbrıslı akademisyenleri sevmemeleridir. Kıbrıslı akademisyenleri kucaklayan ne sosyal ne de yasal bir yapı oluşturulmadı yıllardır. İlk devlet üniversitesi Atatürk Öğretmen Akademisi sonrasında Doğu Akdeniz Üniversitesi ve diğer özel KKTC üniversitelerindeki şikayetler bu noktada.
TC’de hiç istenilmeyen YÖK bile, KKTC’de üniversitelerin kurulmasından sonra sürekli olarak ‘kalite’ konusunda uyarılar yaptı. Ancak kalite konusunda hala daha ciddi problemler var. Öğretim elemanı sıkıntısı, ilgili bölümden mezun olmayan ve bölümüyle alakasız dersler veren öğretim elemanları, bölümler açıldıktan sonra alandan öğretim elemanından ders almadan öğrencilerin mezun olması, aynı akademik unvana sahip akademisyenlerin farklı maaş almaları, akademisyenler arasında ayırım yapılarak torpile kadar uygulamalara maruz bırakılmaları, kalite konusunda ciddi problemlere neden olmaktadır. Öğrenci problemlerini daha sonraki yazılara bırakıyoruz…
KKTC’de YÖDAK hala daha kurumsallaşmadı. YÖDAK’ın kurumsallaşmaması akademik camiada ‘art niyetli’ uygulamalar konusunda, endişe duyulmasına neden olmaktadır. Bu durum da kalite açısından sıkıntılar doğurmakta.
Yukarıdaki ciddi problemlere ve daha pek çok probleme bir de Kıbrıslı akademisyenlerin sevilmemesi eklenmeli; bugünün esas konusu da bu.
KKTC’de resmi ve devlet olmak üzere iki tür üniversite yapısı mevcut. KKTC’de kıbrıslı akademisyenler ‘devletten emekli olan akademisyenler tekrar kamuda görevlendirilmez’ maddesi ile karşı karşıya kalmakta. Bazı alanlarda ihtiyaç olmasına rağmen, devlet emeklisi kıbrıslıtürkler devlet üniversitelerine öğretim elemanı olarak alınamaz. Ancak ‘devletten aldığı emekli maaşımı istemiyorum üniversitedeki maaşı kabul ediyorum’ derse sorun yok. Yıllarca çalışarak hak ettiği emekli maaşından vazgeçerse, devlet üniversitesinde çalışabilir.
Ama şimdi sıkı durun, yurt dışından gelen öğretim elemanlarına kapılar sonuna kadar açık. Örneğin İngiltere, ABD veya TC’den devlet kurumlarından veya devlet üniversitelerden emekli olup maaş alanlar, KKTC üniversitelerinde çok rahatlıkla istihdam edilmekte. Hem kendi ülkesinden emekli maaşını almakta hem de buradaki devlet üniversitesinden maaşını bir tamam almakta. Tam emekli cumhuriyeti onlar için.
Üniversitelerde çifte standart; KKTC’li akademisyenler emekli olunca istihdam edilemezken yurt dışından gelen ‘yabancı’ akademisyenlerin istihdamında hiç bir sorun yok. Yabancı emekli akademisyenler ile kıbrıslı akademisyenlerin topluma verecekleri konusunda ne fark var? Bu sorunun yanıtı ‘hiç bir fark yok’ gibi dursa da; Kıbrıslı akademisyenlerin buralardaki yaşam savaşı nedeniyle, biraz daha fazla vicdan azabı duyacakları kesin. Dolayısıyla işlerine en az yabancı emekli akademisyenler kadar sadık kalacakları bir gerçek.
İhtiyaç duyulması durumunda kıbrıslı akademisyenlerin de istihdam edilmelerinin önü açılmalı ya da yabancı akademisyenlere de aynı şartlar getirilmeli. Ancak en temel olgu da şu olmalı; eğer alanda kıbrıslı genç ve işsiz akademsiyenler varsa asla ve asla ne kıbrıslı ne de yabancı emekli akademsiyenler istihdam edilmemelidir. Eğer yoksa, kıbrıslı akademsiyenler geçmişte hangi hakları kazandılarsa kazansınlar hiç dikkate alınmadan, yabancı akademsiyenlerle eş tutularak istihdamları yapılmalı; çifte standart ortadan kaldırılmalıdır. Tıpkı KKTC’deki özel üniversitelerde olduğu gibi. Yani kıbrıslılar artık kıbrıslıları sevmeye akademik camiadan başlamalıdırlar…
