Soru 157. Hangi fiillerin inceleme yapılmasına imkân vermediği belirtilmiş mi?
Hayır. Re ’sen takdir nedenleri de sayılan bu fiillere ilgili yasalarda bir açıklık yoktur. Ancak,
aşağıda belirtilen fiiller, doğru bir inceleme yapılmasına imkân vermeyen fiiller
olarak tanımlanabilir.
– Kayıtların karıştırılması;
– Hesapların yanlış veya eksik olması;
– Giderlerle ilgili belgelerin bulunmaması;
– Sahte veya yanıltıcı belgelerle kayıt yapılması; ( Var olmayan bir işlem için düzenlenen belge
sahte, işlemin gerçekliğini değiştiren belge yanıltıcı belge olarak tanımlanabilir.)
– Kayıt dışı satış yapıldığının saptanması;
Soru 158. Aylık verilmesi gereken beyannamelerin (katma değer vergisi beyannamesi, stopaj
Beyannameleri, kira, ücret, BSİV gibi) aylık verilmemesi halinde ceza kesilecek mi, nasıl?
Evet. Aylık verilmesi gereken beyannamelerin verilmemesi halinde cezalar da her ay
kesilebilecek. Her hangi bir ay da katma değer vergisi beyannamesinin verilmemesi, Birinci
Derece Usulsüzlüktür. Kesilecek ceza, yürürlükte olan aylık asgari ücretin, dörtte birinin
(1/4’ü) on ikide biridir. Beyannamenin verilmemiş olması resen takdir nedeni olduğu
nedeniyle ceza, iki kat uygulanır.
Soru 159. Bu fiillerin dışında usulsüzlük olarak tanımlanan fiiller var mı?
Evet. Bu fiillerin dışında aşağıda belirtilen fiiller, İkinci Derece usulsüzlük olarak tanımlanır.
– Bildirimlerin zamanında yapılaması;
– Beyanname ve bildirimlerde yasada belirtilen şekil ve içeriği uyulmaması;
– Hesap ve işlemlerin, doğruluğunu bozmayacak, vergi kaybına sebebiyet vermeyecek şekilde
Bazı belgelerin gösterilmemesi;
Soru 160. 2. Derece Usulsüzlüklerde ceza kesilir mi?
Evet. 2. Derece Usulsüzlüklerde kesilen ceza; Bilanço usulünde defter tutanlara yürürlükte olan
asgari ücretin sekizde biri (1/8) işletme hesabı esasında defter tutanlara yürürlükte olan aylık
asgari ücretin on altıda biridir (1/16) .
Soru 161. Kiranın ödendiği banka dekontuyla ispatlanabilir mi?
Evet. Ancak ödemenin banka dekontuyla ödendiği durumlarda, yazılı sözleşme talep edilebilir.
Sözleşme düzenlenmişse, talep halinde yetkililere gösterilmemesi 2. Derece usulsüzlüktür.
Soru 162. Kira Sözleşmelerinin yazılı olması zorunlu mu?
Hayır. Sözleşmeler yasasına göre anlaşmalar, yazılı olabileceği gibi (by writing) sözlü de (word
in mouth) olabilir. Ancak ihtilaf olması halinde iddianın, yazılı belge ile ispatlanması daha
kolaydır.
Soru 163. Usulsüzlük cezası fiilin saptandığı yıl mı kesilir?
Hayır. Usulsüzlük fiilinin saptandığı yılda yürürlükte olan değil, fiilin işlendiği yılda yürürlükte
olan ceza kesilir. Ancak vergi kaybına bağlı cezalar, ilgili olduğu vergilendirme döneminde
yürürlükte olan yasa kuralları dikkate alınarak kesilir.
Soru 164. Özel Usulsüzlük Cezalarında değişiklik var mı?
Evet. Eski yasada miktar ve uygulama olarak güncelliğini kaybeden uygulama yürürlükten
kaldırıldı.
Soru 165. Cezalarda artış var mı?
Evet. Yasada yapılan değişiklikle, verilmesi gereken fatura, gider pusulası, perakende satış fişi,
serbest meslek makbuzu, taşıma ve sevk irsaliyesi vermeyenlere, verilmeyen her bir belge için
yürürlükte olan aylık asgari ücretin dörtte biri kadar ceza kesilir.
Soru 166. Ceza kesmede sınır var mı?
Hayır. Verilmediği saptanan her bir belge için, herhangi bir sınır veya üst limit olmaksızın
yürürlükte olan aylık asgari ücretin dörtte biri kadar ceza kesilebilir.
Soru 167. Ceza kesilmesi için yetkililer tarafından düzenlenen tutanak yeterli mi?
Hayır. Verilmesi, alınması ve kullanılması zorunlu olan belgelerin, verilmediği, alınmadığı ve
kullanılmadığının somut olarak saptanması gerekir. Cezanın uygulanabilmesi için fiilin,
oluşmuş olduğu saptanacak.
Soru 168. Serbest Meslek Makbuzu yerine Fatura düzenlenmesi, Özel Usulsüzlük fiili mi?
Hayır. Bazı faaliyetlerin ticari mi yoksa serbest meslek mi olduğu hususunda ihtilafa
düşülebilir. Faturanın düzenlenerek deftere hasılat olarak kaydedilmesi de amaca hizmet
eder. Bu nedenle fatura yerine serbest meslek makbuzu tanzim edildiği nedeniyle hakkında
usulsüzlük cezası uygulanın itiraz etmesi, netice alınmaması halinde, İyi İdare Yasası’nın ilgili
kurallarına istinaden mahkemeye başvurulması tavsiye edilir.
Soru 169. Resen vergi takdir edilen işlemlerde, saptanan hasılat farkı için fatura verilmediği nedeniyle,
ortalama adet uygulanarak özel usulsüzlük cezası kesilebilir mi?
Hayır. Resen vergi tarhında kayıt dışı hasılatta mutabakata varılması, ortalama rakam
uygulayarak verilmemiş fatura adeti saptanarak, özel usulsüzlük cezası kesilmesine hak
doğurmaz. Bu uygulamada belge alınıp verilmediği ile ilgili saptama ve kanıt yoktur.
Soru 170. Paket servisi diye tanımlanan işlemlerde, taşıtta sevk irsaliyesi bulundurulması zorunlu mu?
Hayır. Ancak paket servisini taşımakta olan taşıyıcı, taşınan ürünün faturasını, perakende satış
fişini veya yazar kasa fişini yanında bulundurmalıdır. Üzerinde alıcının adresi, telefonu ve
bedeli bulunan yasa dışı belge ile taşınan ürünün, faturasının, perakende satış fişinin veya
yazar kasa fişinin bulunmaması halinde taşıyıcıyı yoldan alıkoyabilirler.
Soru 171. Yemek hizmetleri verilen taşımalarda, taşınan ürünün sevk irsaliyesinin taşıtta bulundurulması
zorunlu mu?
Evet. Tarafalar arasında sözleşme tanzim edilsin veya edilmesin yemek hizmetlerinin verilmesi
ile paket servisinin taşınması farklı işlemlerdir. Yemek hizmeti veren işletmeler, taşınan ürünle
ilgili sevk irsaliyesini tanzim ederek, taşıyıcıya mutlaka vermelidir. Her bir sevk irsaliyesi için
fatura düzenlenmesi teamüllere ve uygulamalara ters düşer. Bu gibi teslim veya hizmetlerde
bulunan işletmelerin, Vergi Dairesine başvurarak otuz adet sevk irsaliyesine, bir adet fatura
tanzim edilebilmesi için izin talebinde bulunmaları tavsiyemdir. Ürünü taşıyan araçta, sevk
irsaliyesinin bulunmaması halinde araç, yoldan alıkonabilir.
Soru 172. Ticari olmayan malın taşınmasında sevk irsaliyesi düzenlenecek mi?
Hayır. Sevk irsaliyesi, ticari malın hareketinin izlenmesi amacıyla düzenlenir. İşletmenin
demirbaşını tamir amcacıyla sevk etmesi, ticari faaliyetin parçası değildir.
Soru 173. Pul vergisinde özel usulsüzlük cezası uygulanacak mı?
Evet. Yapılan değişiklikle, önüne pulları iptal edilmemiş evrak gelen yetkililere ( onay
memurları, kamu kurum ve kuruluşları, dernek ve vakıflar)evrakları pullar iptal edilmeden
işleme koymaları halinde özel usulsüzlük cezası kesilecek. Kesilecek ceza, iptal edilmemiş pul
vergisinin yüzde onudur.
Soru 174. Pul vergisi ödenmemiş evraklar onaylatılabilir mi?
Evet. Ancak Pul Vergisinin ödenmesi koşuldur. Pul vergisi ödenmemiş evrakı onaylayan
ve/veya örneğini veren onay memuruna, kayba uğrattığı pul verisinin yüzde yirmisi kadar özel
usulsüzlük cezası kesilir.
Soru 175. Mahkemede yargılanacak vergi suçları var mı?
Evet. Bunlar kısaca Hileli Vergi Suçu olarak tanımlanır. Bunlar iki sınıfa ayrılır.
1. Kayıt suçları
2. Defter kayıt ve belgeleri bozma, gizleme veya sahte ve yanıltıcı belge kullanma;
Soru 176. Yasal defterlerdeki kayıtların kopyasının tutulduğu ikinci bir defterin tutulması mümkün mü?
Hayır. Yasal defterlere kaydedilmesi gereken hususların, vergi matrahını azaltacak şekilde
ikinci bir deftere kaydedildiği suçlaması gelebilir. Defterin bilinen defter veya ciltli
defter olması gerekmez. Kayıtların yapıldığı kâğıt topluluğu da defter olarak tanımlanmıştır.
Soru 177. Defterleri kaybetmek suç mu?
Hayır. Ancak defterlerin iradeniz dışında kaybolduğunun kanıtlanması zordur. Defterlerin bir
şeylerin ortaya çıkmasını önlemek için kaybedildiği iddia edilebilir.
Soru 178. Beklenmedik nedenlerle defter ve evrakların zarar görmesi suç mu?
Hayır. Kaçınılmaz sebepler olarak tanımlanan, yangın, deprem, sel baskını gibi nedenlerle
defter ve kayıtların elden çıkması suç değildir.
Soru 179. Bilgi sayar ortamında tutulan hesapların silinmesi suç mu?
Evet. Bilgi sayar ortamında tutulan hesapların silinmesi, kayıtların yok edilmesi olarak kabul
edilir. Hileli vergi suçu sınıfına girer.
Soru 180. Defterden yanlışlıkla kopan sayfanın yerine yapıştırılması suç mu?
Hayır. Defterden kopan sayfa yerine yapıştırılmışsa, defterin içinde duruyorsa, yok edilmemiş
sayılır.
Soru 181. Hatır faturası diye bilinen belge düzenlemesi suç mu?
Evet. Düzenlenen faturanın bir tarafın gelirine, bir tarafın giderine işlenmesi suçun oluşmasını
engellemez. Bir mal hareketi veya hizmetin söz konusu olmadığı hallerde düzenlenen belgeler
sahte belge olarak kabul edilmiştir. Sahte belgeyi bilerek ve isteyerek kullanmak da hileli vergi
suçuna girer.
Soru 182. Faturasız yapılan bir satın alma, bir başka yükümlünün faturası ile belgelendirilebilir mi?
Hayır. Faturayı düzenleyen ile alan arasında gerçek bir mal ve hizmet alımı olmadığı nedeniyle
düzenlenen fatura sahte faturadır. Bu faturanın, bilerek ve isteyerek işleme konulması hileli
vergi suçuna girer.
Soru 183. Muhasebe hatası yapılması suç mu?
Hayır. Ancak, kayıt düzeninin vergi ve muhasebe kurallarına aykırı olarak değiştirilmesi, hesap
ve muhasebe hileleri olarak tanımlanır. Bunlar aşağıda belirtilmiştir.
– Bilerek matematik hataları yapmak;
– Rakamların yerini değiştirmek;
– Fazla ya da eksik sıfır koymak;
– Bilerek yanlış hesaba kaydetmek ( borcu alacağa, alacağı borca kaydedilmesi gibi)
– Sayfadan sayfaya veya yevmiye defterinden defter-i kebire bilerek yanlış aktarmak;
– Mükerrer kayıt yapmak;
– Unutulduğu iddia edilerek, bazı işlemlerin kaydını yapmamak;
– Amortisman oranlarını bilerek yanlış uygulamak;
– Bilançoyu maskelemek;
Soru 184. Beyanname vermemek suç mu?
Evet. Eski yasada da mevcut olmasına rağmen uygulanmamıştı. Ancak beyannamenin
verilmemiş olması, hasılat ve kazançlar beyannamede gösterilmemiş olur. Hileli vergi suçunun
işlenmiş olduğu suçlaması gelebilir.
Soru 185. Hileli vergi suçunda cezayı vergi dairesi mi keser?
Hayır. Hileli vergi suçunda hürriyeti bağlayıcı cezayı Ceza Mahkemeleri, Ağır Kusur, Kusur ve
Usulsüzlük Cezaları diye tanımlanan fiillerin para cezasını ise Vergi Dairesi keser.
Soru 186. Hileli vergi suçuna hem para hem de hapislik cezası verilebilir mi?
Evet. Hileli vergi suçu diye tanımlanan fiilleri işleyenlere Ceza Mahkemesi üç yıla kadar
hapis cezası verebilir. Ağır Kusur, kusur ve usulsüzlük diye tanımlanan fiillerin parasal cezası
Vergi Dairesi tarafından ayrıca kesilir.
