Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, Türkiye’den gelen su konusunda yetkili bakanlık.
İmaj şu…
“Kıbrıs Türk makamları bu konuda hiçbir adım atmıyor…”
Pratikte de öyle.
Esra Aygın’ın, DSİ Proje Müdürü Birol Çınar ile yaptığı röportajdan da anlaşıldığı gibi aslında tablo.
Türkiye kanadı, hızlı bir şekilde, kendisine düşen projeleri bir bir ihale etti.
Bu projelerle ne mi olacak?
Proje için yaklaşık 1 milyar TL harcanacak, önemli bir bölümü harcandı.
Türkiye’deki Alaköprü Barajı tamamlandı.
KKTC’ye 2040 yılına kadar 75 milyon metreküp su taşınacak.
Deniz geçişi, dünyada ilk kez uygulanacak.
Boruların deniz tabanı yerine deniz yüzeyinin altında askıda geçmesi yöntemi için çalışmalar başladı.
Türkiye’deki Alaköpru Barajı ve Alaköprü Barajı’ndan Anamur Dengeleme Deposu’na uzanan 23 km’lik isale hattı tamamlandı.
Türkiye ve Kıbrıs’ta deniz tabanına gömülü ve deniz tabanına serili toplam 13,5 km’lik boru montajı yapıldı. Dünyada ilk kez uygulanmakta olan askılı kesim için her biri 220 ton ağırlığındaki 104 adet ankraj blok, en derin yeri 1,450 metre olan deniz tabanına indirildi.
Deniz yüzeyinin 280 metre altından geçecek olan toplam 66,5 km’lik boruların montaj işlemleri devam ediyor.
Kıbrıs tarafında ise, Güzelyalı ve Geçitköy Terfi İstasyonları ve iki istasyon arasındaki terfi hattının inşaatları tamamlandı.
Suyun depolanacağı Geçitköy Barajı’ndaki çalışmalar bitti. Çamlıbel’deki Arıtma Tesisi ise, 2015 yılının ilk aylarında performans testlerine hazır hale gelecek.
Arıtma Tesisi’nden çıkan su 457 km’lik dağıtım hatları ile Lefkoşa, Girne, Mağusa-İskele ve Dipkarpaz’a ulaştırılacak.
Yaklaşık 63 km uzunluğunda olan Lefkoşa hattının 55 km’sinde boru montaj işlemleri tamamlandı. Lefkoşa’dan sonra su, sırasıyla Girne, Mağusa-İskele ve Dipkarpaz’a ulaştırılacak.
Türkiye’den gelecek olan suyun yarısı Güzelyurt ve Mesarya’da sırasıyla 6,400 ve 7,400 hektarlık bir alanın sulanması için kullanılacak.
Şu anda ihaleyi alan iki Türk özel şirket, Güzelyurt ve Mesarya ovaları sulama projesi çalışmaları kapsamında suyun Geçitköy Barajı’ndan alınıp ilgili bölgelere götürülmesi için gerekli olan tesisleri projelendiriyor.
Peki, TC kanadı bu adımları attı, ne yaptı KKTC hükümeti…
Sadece uyudu…
Bu nedenle diyorum ya, su akar bizimkiler bakar…”
Nasıl işleyecek sistem?
Peki ne kaldı geriye…
Tek bir sorunun cevabı:
“Gelecek olan suyun, dağıtım ve dağıtımdan kaynaklanan tahsilat nasıl yapılacak ki proje sürdürülebilir olsun?”
Üç yöntem var.
Birincisi şu anda devam eden sistem.
“Belediyeler dağıtacak, tahsilatını yapacak…”
Bir düşünün…
Hayatta yürümez.
Yaktığı elektriğin parasını ödemekten aciz belediyeler…
Personelin sosyal sigorta- ihtiyat sandığı yatırımı yapabilen kaç belediye var?
Düşünün bu belediyeler 75 milyon metreküp suyu işletecek, parasını toplayacak, geri ödeme yapacak, sistem devam edecek.
Devlet- özel ya da özel
Geriye ne kalıyor…
İki seçenek.
Ya devlet özel sektör ile iş birliği yapacak…
Ya da tamamen özelleşecek…
Başka seçenek yoktur.
Her iki koşulda da güçlü bir “devlet otoritesine” ihtiyaç var.
Fazla zaman kalmadı.
Karar vermek için ise çok geç kalındı…
Bakanlık 6 aydır bekliyor
Dedik ya, bu hükümetin en büyük zaafı “karar verememek”…
Karar verse…
Yanlıştan dönüp doğruyu bulma şansı olacak. Ya da bir defada doğru kararı verecek.
Ama hak getire…
Ortada bir karar yok.
Ne diyor DSİ: “Özelleştirme yani işletme hakkının devredilmesini önerdik…”
Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, projenin buradaki muhatabı.
Diyor ki bakan Hamit Bakırcı:
“Biz altı ay önce bakanlar kuruluna projemizi sunduk. Kabine bu konuda ileri bir karar vermedi…”
Yine aynı şey…
Karar verilemedi…
“Tamamı özelleştirilsin”
Bakan Hamit Bakırcı’ya göre, “proje tamamen özel sektör tarafından yönetilmeli…”
Neden?
Zira KKTC’de ne o kadar yetişmiş personel var, ne de bu yatırımı yapacak kaynak…
Bakan, önerisini “özelleştirmeden” yana kullandı.
Bu ciddi, bir yatırım istiyor.
Her eve yeni su saatinden tutun da, belediyelerin yaptığı yatırımların finansmanının belediyelere ödenerek devralınmasına kadar.
Ciddi ve büyük bir yatırımcı…
Ya KKTC’deki şirketler güçlerini birleştirerek bu projeye talip olacak…
Ya da uluslar arası bir ihale olacak.
Hükümet karar verse…
Süreç başlayacak ama…
Henüz daha “bakma modu” devam ediyor.
Kimse de bir şey bilmiyor.
Bakanlar hariç…
