Asgari ücret artış oranı tartışılmaya devam ede dursun aynı zamanda 2025 yılı hayat pahalılığı oranı ve 2026 yılında olabilecek olan hayat pahalılığı oranları da konuşulmaya devam ediyor. 2025 yılında resmi % 39,5 olan enflasyon reel olarak %60 civarlarındadır. 2026 yılı OVP (ortalama vadeli program) hazırlıklarında enflasyon %25 olarak düşürülmüş olsa da hane halkı 2025 yılı enflasyonuna paralel bir öngörü içindedir. Kaldı ki %25 2026 yılı enflasyonu ihracatçı ülkemiz Türkiye’de bile %23 civarındadır. Türkiye genelinde imalat sanayi firmaları ki buna çok önem veriyorum öngörü %52,08’dir. KKTC’nin %25 enflasyon oranı nereden ve nasıl oluşacak, mümkün değil.
Yüksek enflasyonun yani aşırı fiyat artışlarının üç potansiyel sebebi vardır. (Geçen hafta fiyat artışlarının sebeplerini yazmıştım.) bunlar aşırı talep, maliyet artışı ve rekabet eksikliği. Bizde gerçekleşen enflasyon maliyet artışlarından kaynaklanmaktadır. (piyasanın yani mal satıcılarının yüksek kar marjından kaynaklı enflasyon hariç) Maliyet artışlarının ana nedeni ise kur şokudur.
Yüksek enflasyon dünyanın her yerinde yaşam maliyetini artırdığı gibi, yaşam kalitesini de düşürür. İnsanlar arasında gelir adaletsizliğine yol açar. Yüksek enflasyonun yıpratıcı etkilerini azaltmak ve enflasyonu arzu edilen düzeylere getirmek Merkez Bankalarının görevidir. Merkez Bankaları faiz, kur ve enflasyon politikalarının düzenlemesinden sorumludur. Enflasyon da para politikaları ile kontrol edilebilir.
İhracatçımız Türkiye’nin yetmişli yıllardan itibaren en önemli sendromu enflasyondur. Türkiye kalkınmasını yüksek enflasyon altında gerçekleştirmeye çalışan insanını fakirleştiren, gelir adaletsizliğini göz ardı eden bir ülkedir. Enflasyon her kesimi aynı oranda rahatsız etmez, hatta spekülatörleri memnun eder.
Enflasyon bir sonuçtur, buna doğrudan müdahale edemezsiniz. Önemli olan bu sonucu doğuran sebepleri ortadan kaldırmaktır. Türkiye (ki biz enflasyon ithal ediyoruz), 1970’li yıllarda yüksek enflasyon ile tanıştı. Türkiye ile birlikte bir çok gelişmiş ülkede tanışmıştır ama şuanda o ülkelerde enflasyon yoktur. Çünkü paraya hassas zayıf bir devlet yapıları yoktur. Piyasa demokrasisi kurulmuştur.
Ekonomi bir bütündür ve kendi kuralları içerisinde doğru sonuçlara enflasyon dahil tüm değişkenleri ile ulaşır ya da ulaşmaz.
Bugün gelişmiş ülkelerin bir çoğunda, para arzı ve büyüme oranı beklentilerin üzerinde seyreder ama enflasyon yoktur. Neden? PİYASA DEMOKRASİSİ. Ekonomi rasyonel piyasa koşullarına yani tüketicilerin hakimiyetine kavuşmadığı sürece enflasyon olgusu devam eder.
Bu yüzdendir ki enflasyon ithalatçımız Türkiye Cumhuriyeti piyasa demokrasisini kuramadığı ve Merkez Bankası’nın enflasyon hedeflemesini sadece bir olgu olarak gördüğü sürece bu enflasyon illetinden kurtulamayacağız ve 2026 yılı enflasyonumuz 2025 yılından bile farklı olması da şu an için gözükmüyor.
