ABD Başkanı Donald Trump adını sadece siyaset sahnesinde konuşturmuyor. Birkaç hafta önce yanına sağlık danışmanlarını da alarak bir açıklama yaptı ve otizm ile bir ağrı kesici ilacı olan Paracetamol arasında bir bağ olduğunu iddia etti. Kadınlar hamilelik sırasında Paracetemol alırlarsa çocukları otizmli olabilirmiş…
Trump’ın bu söyleminden sonra İngiltere’de konu 3-5 gün tartışıldı. Genellikle İngiliz bilim adamları bugüne kadar yapılan araştırmalarda böyle bir bulguya rastlamadıklarını söylediler. Oxford Üniversitesi ve University College London’da bilişsel sinir bilimci ve otizm uzmanı olan Geoff Bird, Trump’ın aksine bilim insanlarının otizmin “genetik bir temelinin olduğundan oldukça emin olduğunun” vurguluyor.
Otizm ile ilgili son yıllarda bir artış olduğu söyleniyor. ABD kaynaklı bir veriye göre 2000 yılının başında her 150 kişide bir otizmli çocuk varken, 2020’de bu rakamın her 36 çocukta bir olduğu söyleniyor. Belki de 2025’te bu rakam daha da ilerlemiştir.
Bu konuda da yine Oxford Üniversitesi ve University College of London’dan Geoff Bird şöyle diyor: “Artık çok daha hafif zorluklar yaşayan kişilere de teşhis koymak yaygın hale geldi, bu da artan yaygınlığın bir kısmını açıklıyor”.
Son yıllardaki rakamları dikkate alırsak her 36 çocuktan biri otizmli ise, bu her sınıfta bir çocuk anlamına geliyor.
Peki KKTC’de bu konudaki durum nedir? Bazı verilere göre 400 civarında otizmli birey var. Bildiğim kadarı ile 2024 yılında kurulan bir de bu konu ile ilgilenen dernek var: Kıbrıs Otizm Derneği. Bu konuda farkındalık yaratmaya çalışıyorlar. İyi de yapıyorlar. Elbette ki bu konuda toplum olarak ciddi bir farkındalığa ihtiyacımız var.
Peki devletimiz ne yapıyor? Eğitim Bakanlığımızın bu konuda ne gibi çalışmaları var? Mesela devletimizin kurumlarının otizm ile ilgili bir farkındalığı var mı? Otizm teşhisi konulan çocuklarımızın eğitimleri ne durumda?
Dünyada genel olarak otizmli çocuklar çok ağır bir vaka olmadığında normal okullara devam ediyorlar. Bazılarının sınıf içinde onunla ilgilenen yardımcı öğretmen var. Bazıları için herhangi bir yardımcıya ihtiyaç yoktur.
Peki bizde durum nedir? Öğrendiğime göre otizm teşhisi konular bazı çocuklara ailenin kendi imkanları ile sağladığı adına da “gölge öğretmen” dedikleri kişiler sınıf içinde çocuklara yardımcı oluyor.
Halbuki bu dünyadaki birçok sosyal devlette, otizmli bireylere yardımcı olacak uzman kişiyi istihdam etme devletin görevidir. Biz ne yazık ki bırak otizmli çocuklara yardımcı olacak öğretmenleri atamayı, öğretmenler yasasında olmasına rağmen öğretmen yardımcılarını bile atayamıyoruz.
Okul Aile Birliklerinin katkıları ile okullarda öğretmen yardımcıları görev yapmaktadır. Üstelik de bunun yasallığı da tartışma konusudur.
Birkaç ay sonra Cumhuriyet Meclisi 2026’nin bütçesini görüşecek. Mutlaka yeni bütçede bu özel çocuklara yardımcı olacak uzmanların okullarda istihdamı için kaynak ayrılmalıdır. Bu konularda çağdaş dünyanın çok gerisindeyiz. Artık bu özel çocuklar için adım atma zamanı gelmiş ve geçmiştir bile…
Unutmadan söyleyeyim. Otizm zihinsel bir sorun değildir, nöro-gelişimsel bir farklılıktır…
