Uluslararası Şeffaflık örgütü 2024 yılına ilişkin Yolsuzluk Algısı Raporu’nu açıkladı. Bu raporda 180 ülke değerlendiriliyor. Kuzey Kıbrıs bu ülkeler içinde yer almaktadır.
Rapordan çıkan sonuç Kuzey Kıbrıs’ın bir kez daha sınıfta kaldığını göstermektedir. Bu raporun hazırlanmasında ki anketlere görüş verenler Kuzey Kıbrıs’ın sermaye gruplarıdır. Yani iş insanlarıdır. Çok yazık.
Ankete katılan iş insanlarının % 94’lük bir oranı Kuzey Kıbrıs’ta yolsuzluğun 2023 yılına göre daha da arttığını belirttiler. 2024 yılı raporunda Kuzey Kıbrıs 2023 yılına oranla daha da gerileyerek, 180 ülke içinde 140. sırada yerini aldı. Bizden sonra gelenler Afrika ülkeleri ile diğer geri kalmış fakir ve demokrasinin gelişmediği ülkeler. Onlarla birlikte mahalli ligdeyiz.
Uluslararası Şeffaflık Derneği yaptığı açıklamada, yolsuzluğun, küresel krizleri daha da şiddetlendirdiğini, karmaşık uluslararası kara para aklama ağları tarafından desteklenen büyük ölçekli yolsuzluğun siyasileri güçlendirdiğini, özel aktörleri yasa dışı yollarla zenginleştirdiğini ve demokrasiyi zayıflattığını vurguladı.
Dernek yolsuzluk algı endeksi güçlü bağımsız kurumlara ve özgür adil seçimlere sahip ülkeler ile diğer otoriter rejimlere sahip ülkeler arasında ki keskin zıtlığı vurguluyor. Bu keskin ifadelerden sonra isterseniz gelin hep beraber yolsuzluğun tanımına bakalım;
Yolsuzluk veya usulsüzlük “ticari açıdan etkinliği hukuken tam anlamıyla kontrol edilemeyen daha çok kamu kuruluşlarında oluştuğu iddia edilen mevzuatın esnetilip görmezden gelinmesi veya ihalelere göz yumulması halleri.” olarak tanımlanır.
Bu tanım tam da geri kalmış ülkelerde ki kamunun nasıl siyasallaştığına ve yolsuzluğun nasıl benimsendiğine işaret ediyor. Kuzey Kıbrıs’ta ankete görüş veren 372 iş insanının %75’i Kuzey Kıbrıs’ta rüşvetin olduğunu belirtirken, %35’i son bir yıl içinde rüşvet verdiğini ifade ediyor. Ayrıca rüşveti alanlar üst düzey kamu görevlileri ile parlamento üyeleri.
Rapora göre siyasi arena
da da parayla oy satın alma ve/veya menfaat temin etme sıklıkla gerçekleştiğini düşünen iş insanlarının oranı %61. Ayrıca vergi ödenmemesi için kaçınmak isteyen iş insanlarının oranı %43 dür. Bu çok ciddi bir oran olurken bu iş insanları KKTC’de hükümetleri kendi çıkarlarına yönlendiriyorlar, diyenlerin oranı %62dir. Nasıl bir toplumda ve ortamda yaşadığımızı sanırım bu anketin sonuçları belli ediyor ve her geçen yıl bu kötü gidişat daha da kötüleşiyor.
Bu ayrıca bir demokrasi yoksulluğu anlamı da taşıyor ve yolsuzluk algısının yaygın olması hem demokrasiyi hem de toplumun genel anlayış ve yapısını etkiliyor.
Yolsuzluk algısında Kuzey Kıbrıs’ın 180 ülke içinde 140. sıra olmasını doğal buluyorum. Kamunun bu yapısı ve siyasetin bu anlayışı ile 2025 yılını daha alt sıralarda tamamlamamız sürpriz olmayacaktır. Güney Kıbrıs’ın yeri 46. sıra.
Bir kez daha sınıfta çaktık ve utandık. Kıbrıs sorununa çözüm arayışı için başlatılan 5’li Cenevre görüşmeleri iki toplum arasında ki bu uçurum farkı ile devam ediyor.
