Havadis Gazetesi | Kıbrıs Haber
EkonomiKöşe Yazarları

YÜKSEK ENFLASYON ASGARİ ÜCRET VE DENGE

mahmut sezinler

2025 yılının Ocak ayında yine asgari ücret tartışmaları başlayacak. İşçi tarafı talep edecek işveren tarafı reddedecek ve top yine Çalışma Bakanlığında olacak. Her zaman olduğu gibi.

Her şeyden önce asgari ücretin belirlenmesi yasadır. Bu konu yasayla güvence altına alınmıştır. Asgari ücretin belirlenmesinde çalışan ve işveren arasındaki ilişkinin dengeli bir şekilde korunması lazımdır. İşverenler maliyetlerini kontrol altında tutup faaliyetlerini sürdürebilmelidirler. Aynı zamanda çalışanlarda yaşamlarını sürdürebileceklerini bir ücret ve maaşa sahip olmalıdırlar. Bu iki taraf arasında bir dengedir.

Asgari ücretin önemi ekonomik olduğu kadar aynı zamanda sosyaldir. Asgari ücretin belirlenmesinde ekonomik faktörler dikkate alınırken sosyal faktörler de dikkate alınmalı ve uygun seviyede belirlenmelidir. Asgari ücret büyük oranda özel sektör çalışanlarını ilgilendirdiği gibi birçok faktörün belirlenmesinde rol oynar. Dünya genelinde özel sektörün istihdamdaki payı ülkelerin ekonomik ve sosyal yapılarını şekillendirebilmektedir. İstihdamın büyük bölümünü sağlayan özel sektör ekonomik dengeler üzerinde belirleyici bir etkiye sahipken, devletin politika yapma sürecinde de özel sektör çalışanlarının yarattığı katma değer göz önünde bulundurulmalıdır. Buna ilave olarak kamu çalışanı ile özel sektör çalışanının ekonomik gelişmişliğini de dikkate almak ve ona göre hareket tarzını belirlemek lazım.

KKTC’ de özel sektörün istihdamdaki payı %75.8’dir. Dolayısıyla adalet kısmına baktığımızda çalışanların çalışmaları karşılığında adil bir ücret alması ve yaşamlarını sürdürebilmeleri anlamına gelir. Bir ülkedeki özellikle gelir dağılımının adaletsiz olduğu KKTC gibi ülkelerde asgari ücretin belirlenmesinde gelir dağılımındaki adaletsizliği azaltmayı ve yoksulluğun önlenmesi hedeflemelidir.

Gerek emekli maaşlarını gerekse sosyal yardım maaşları konusunda adaletin sağlanmaması özellikle yaşlı nüfusun yaşam standartlarının düşmesine ve toplumsal huzursuzluğun artmasına neden olur. Hayat pahalılığı verilmemesi ve/veya eksik verilmesi ve/veya hayat pahalılığının düşük gösterilmesi emeklilerin satın alma gücünü koruyamamakta ve toplumsal adaletsizliğin daha da artmasına sebep olmaktadır.

Dolayısıyla yüksek enflasyon döneminde asgari ücret bir denge ve adalet meselesidir. Bu yüzden üzerinde hassasiyetle durulmalıdır ve dengeli bir şekilde belirlenmelidir.