Bu yıl yine bir ekonomik krizle karşı karşıya kalıyoruz. İnşaat sektörü büyük bir darbeyle karşı karşıya kalırken, turizminde pek parlak olmadığı gün gibi ortada. Faizler tavan yapmış durumda. Esnaf komşumla konuşuyorum; “dükkan kiram çıkmaz” diyor. Otelci dostlarla konuşuyorum (casinosu olmayan) “personel maaşları çıkmaz” diyor. Ekonomik krizlerde ilk ve en büyük öldürücü darbeyi esnaf alır. Satışları düşer, para kazanmaz hale gelir. Hatta iş yerlerini kapatır bazıları.
İnşaat üzerine ekonomi politikası kurulmaz. Ekonomi politikasının amacı sürdürülebilirlik olmalıdır. Eğer sürdürülebilir devamlılığı sağlayan bir ekonomi politikası istiyorsanız riskleri düşük ve sürekliliği olan bir ekonomi politikası kurmanız gerekir.
Biz ekonomimizdeki gerçeği sanırım görmüyoruz veya görüyoruz da kabul etmiyoruz. Biz büyüme ile gelişmeyi de aynı görüyoruz oysa büyümek başka gelişmek başkadır. Tıpkı Çin’de olduğu gibi.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde vergisini ödeyen esnaf, iş insanı, çalışan, ödediği verginin nereye harcandığını sormuyor. Eğer söylendiği gibi Cumhurbaşkanlığı’na günde 30.000,00 TL’lik et alınıyorsa bunun sorusunun sorulması gerekmez mi? Eğer doğrudan akaryakıt alınıyorsa, elektrik santrali için ve santralden çıkan kalitesiz yakıttan dolayı kara dumanlar ile zehirleniyorsak bunun sorusunun elbette sorulması lazım. Eğer halen daha siyasi iktidara bunlar sorulmuyorsa bizim şikayet etme hakkımız yoktur.
Biz ekonomimizi halen daha casino, inşaat ve yüksek öğrenime bağlamış bulunuyoruz. Üretim denen esas ekonomik savaşın neresindeyiz? Sanırım hiçbir yerinde.
Ekonomik yaşam bize üretimi kanıtlamıştır. Bunu tersine çevirmek için gerçekleri değiştirmeye çalışmak yüksek maliyetler yaratır ve maalesef sürdürülebilir değildir. Bir gün fatura önümüze çok ağır gelir.
Biz KKTC olarak ekonomik ve politik risklerimizi düşünmeye odaklanmadık aksine risklerimizi her zaman artırdık.
Temel yanılgımız Rum’ların sürekli bizimle uğraştığını ve bütün dünyayı da kandırdıklarını sanmamızdır. Oysa yapmamız gereken tek şey hatalarımızı kabul edip onları düzeltmeye çalışmaktır.
Nedir bizim ekonomi politikamız diye soranlara ne deriz? Maalesef yoktur. Ekonomi politikamız yoktur. Ekonomik aktivitelerimizi tamamıyla günlük yaşamaktayız.
Ekonomiye ekonomi politikası ile yön verilir, doğrusu budur.
Bizdeki ekonomi politikası değil. Politikayı yapmak için ekonomiyi ona uygun kullanmaktır.
