DÖVİZ ORTALAMA 40 KURUŞ ARTTI: 2013 yılı başında durgun görünen döviz, yılın son aylarında giderek artış gösterdi. 2013 yılı başına göre dolar 32 kuruş artışla 2.1100 TL olarak tarihinin en yüksek seviyesine çıktı, Euro 52 kuruş artışla 2.8850 ve sterlin ise 56 kuruşluk bir artış ile 3.4500’den işlem gördü. Bu artışla 2013 Ocak ayına göre dolar %17, Euro %21 ve sterlin %18 oranında artmış oldu
VATANDAŞA KÖTÜ HABER: Dövizin bu denli artış gösterdiği bir dönemde döviz cinsinden borçlanan vatandaşlar borçlarını ödeyemez noktaya geldi. Ekonomistler ise dövizde yakın bir sürede bir düşüş beklemediklerini aksine 2014’ün ilk çeyreğinde sterlinin 3.50 TL civarına çıkmasını beklediklerini açıkladı
VATANDAŞA YANSIYOR: Maaşların TL, borçlanmanın ise yoğunlukla döviz olduğu KKTC’de, dövizdeki artışın mağduru da tüketici oluyor. Kısa sürede akaryakıt, elektrik ve tüp gaz fahiş şekilde zamlanırken, dövizdeki artışla birlikte, vatandaşın alım gücü ciddi oranda düştü
BİREYSEL KREDİ VE KREDİ KARTI BORÇLARI 3 MİLYAR TL: Bireysel borçlanmalar ve kredi kartı tutarları da 3 milyar TL’yi aştı. Merkez Bankası’nın Ekim sonu rakamlarına göre 3 milyar TL bireysel kredinin 471 milyon 451 bin TL’si ferdi konut kredisi, 134 milyon 350 bin TL ferdi otomobil kredisi, 2 milyar 236 milyon 956 bin TL’si Ferdi Kredi. Borçlanmaların önemli bir bölümü ise döviz
EN BÜYÜK KAYIP STERLİNDE: Dövizdeki artış nedeniyle, TL kazanıp, döviz borçlanan kesimler büyük zarar gördü.
2 Ocak 2013 27 Aralık 2013 TL ARTIŞ
1000 Dolar borcu olan vatandaş: 1786 TL 2110 TL 324 TL
1000 Euro borcu olan vatandaş: 2356 TL 2885 TL 529 TL
1000 Sterlin borcu olan vatandaş: 2888 TL 3450 TL 562 TL
Bertuğ TOPAL
2013 yılında dövizin fırlaması borcu olan vatandaşları büyük ölçüde etkiledi. Kurlar ortalama 0.40 kuruş arttı. Ocak 2013’te Amerikan Doları 1.7862, Euro 2.3565 ve İngiliz Sterlini 2.8883’ten işlem görürken 27 Aralık 2013 itibarıyla bu rakamlar dolarda 2.1100, Euro’da 2.8850 ve sterlin de 3.4500 TL’ye fırladı.
Ekonomistler ve bankalar dövizle borçlanan vatandaşlara ellerindeki malları satıp döviz borcunu azaltması önerisinde bulunurken, borçlanmayı düşünenlere ise kazandıkları para cinsinden borçlanmayı tavsiye etti.
Döviz ortalama 40 kuruş arttı
2013 yılı başında makul düzeylerde ilerleyen sterlin, Euro ve dolar, yılın sonlarına doğru giderek artış gösterdi. Dolar 32 kuruş, Euro 52 kuruş ve sterlin ise 56 kuruş artış gösterdi. Bu artışla dolar % 17, Euro % 21 ve sterlin % 18 oranında artmış oldu.
Vatandaş kara kara düşünüyor
Dövizin bu denli artış gösterdiği bir dönemde döviz cinsinden borçlanan vatandaşlar adeta kara kara düşünüyor. Dövizin daha fazla artmasından da çekinen vatandaşların bazıları borçlarını TL’ye çevirerek dövizden kurtulma noktasına gitti.
Bireysel kredi ve kredi kartı borçları 3 milyar TL
Bireysel borçlanmalar ve kredi kartı tutarları 3 milyar TL’yi aştı. Merkez Bankası’nın ekim sonu rakamlarına göre 3 milyar TL’nin 471 milyon 451 bin TL’si ferdi konut kredisi, ferdi otomobil kredileri 134 milyon 350 bin TL, ferdi krediler 2 milyar 236 milyon 956 bin TL ve kredi kartı borçları 296 milyon 381 bin TL.
Ekonomistler uyardı
Ekonomistler ise dövizin fırlaması olayıyla ilgili vatandaşların bundan sonraki süreçte kazandıkları para biriminde borçlanmasını tavsiye etti. Döviz borcu olanların ise ellerinde var ise mallarını satıp döviz borcunu aşağıya çekmeleri önerisinde bulundu.
7.1 milyar TL kredi var
2013 yılı Ekim ayı sonuna kadar KKTC’de işlem yapan bankalarda vatandaş, kurum ve şirketlerin 7 milyar 100 milyon TL’lik bir kredisi bulunuyor. Bunun yanı sıra Euro, dolar ve sterlin kurunda kredilerin de Türk Lirası kadar olmasa da yüksek meblağlarda olduğu belirtildi.
Saydam: Döviz yukarıya tırmanacak
Ekonomist Mehmet Saydam, vatandaşlardan bir süreliğine de olsa borçtan uzak durmasını önerdi. Vatandaşların ille de borçlanma gereksinimleri varsa da kazandıkları para cinsinden borçlanmalarını tavsiye eden Saydam, kısa vadede dövizde bir gerileme beklemediğini ifade etti. Saydam, TC’de yaşanan TL bazlı değer kaybının politikaları sekteye uğrattığını ve dövizin iç ve dış kaynaklı olaylardan etkilenerek yakın bir gelecekte yükselişe geçeceğini belirtti.
Ellerindekileri satıp borcu aşağıya çeksinler
Ekonomist Mehmet Saydam döviz ile borçlanan vatandaşların eğer ellerinde satılabilir herhangi bir değerleri var ise satıp belli bir kısmı borca yatırmasını tavsiye etti. Azalan borç üzerinden döviz borcun TL’ye çevrilmesinin daha mantıklı olduğunu ifade eden Saydam, “TL bazında süreyi uzatarak bir yapılandırmaya gitmeliler” dedi.
Sezinler: Döviz tehlikeli boyutta
Ekonomist Mahmut Sezinler ise dövizin çok tehlikeli bir boyuta geldiğini ve son 5-6 aydan beridir kendini iyice gösterdiğini belirtti. Dövizin artışını ABD’nin 2008 yılında piyasalara sürdüğü likiditeyi geri toplamasına bağlayan Sezinler, önümüzdeki iki yılın döviz açısından ciddi tehlike içerdiğini belirtti. Türkiye’de %65 yabancı yatırımcının bulunduğunu ve bunların riskli bölge olarak addettikleri Türkiye piyasasından çıkmaya başladığını söyledi.
Türkiye’deki olaylar tuzu biberi oldu
Tüm bu olayların üzerine Türkiye’de yaşanan yolsuzluk olaylarının da yabancı sermayeyi ürküttüğünü ifade eden Sezinler, yükseliş etkileyen bir diğer faktörü de buna bağladı. Sezinler, 2014 yılının döviz açısından tehlikeli bir yıl olacağını da ifade ederek, dövizdeki hareketlenmenin 2014’te de süreceğini söyledi.
“Dövizle borçlanmayın”
Ekonomist Mahmut Sezinler, vatandaşlara döviz borçlanmamaları konusunda öneride de bulunarak 2014 yılının ilk çeyreğinde sterlinin 3.50 TL düzeyine gelebileceğine da vurgu yaptı.
Karavelioğlu: Yasa ile yasaklanmalı
İktisatbank Genel Müdürü Ahmet Karavelioğlu, döviz borçlanan vatandaşların sakin olması gerektiğini belirtti. Karavelioğlu, “Borçlarını ödeyemeyecek boyutlara ulaşmışsa gayrimenkullerini veya değerli eşyalarını satıp döviz borçlarını azaltsınlar” dedi. Bundan sonraki dönemde borçlanacaklara ise kazançları neyse ona göre borçlanmalarını tavsiye etti. Türkiye’de dövizle borçlanmanın yasak olduğunu belirten Karavelioğlu, aynı yasanın KKTC’de de oluşturulması gerektiğini söyledi. Döviz kurlarının her zaman risk taşıdığını ifade eden Karavelioğlu, döviz kazancı olmayanların dövizle borçlanmamasının sağlanması gerektiğini söyledi.
562 TL fark var
1000 sterlin borcu olan bir vatandaş 2013 Ocak ayında 2 bin 888 TL verirken bu rakam Aralık 2013’te 3 bin 450 TL oldu. Bu rakamlara göre bin sterlin borcu olan bir vatandaş bir yıl içerisinde 562 TL fazla ödemiş olacak
İŞTE 2013 BAŞI VE SONUNDAKİ DÖVİZ HAREKETLERİ:
2 Ocak 2013 27 Aralık 2013
Alış Satış Alış Satış
Dolar: 1.7776 1.7862 2.0850 2.1100
Euro: 2.3452 2.3565 2.8550 2.8850
Sterlin: 2.8733 2.8883 3.4150 3.4500
İşte toplam krediler:
1- Bireysel Krediler ve Kredi Kartları: 3.139.139.584
2- Ferdi Kredi (Konut): 471.451.121
3- Ferdi Kredi (Otomobil): 134.350.383
4- Ferdi Kredi (Diğer): 2.236.956.801
5- Kredi Kartları: 296.381.279
6- Tekstil ve Tekstil Ürün. Sanayi: 15.687.490
7- Toptan, Perakende Tic. ve Motorlu Araç Srv. Hizmet: 1.052.423.581
8- Gıda, Meşrubat ve Tütün Sanayi: 163.623.562
9- İnşaat: 463.939.645
10- Taşımacılık, Depolama ve Haberleşme: 1.587.931.877
11- Elektrik, Gaz ve Su kaynakları: 77.678.684
12- Finansal Aracılık: 140.234.115
13- Metal Ana san. Ve İşlenmiş Mad. Üretimi: 23.325.838
14- Tarım, Avcılık ve Ormancılık: 326.943.997
15- Ulaşım Araçları Sanayi: 26.088.390
16- Kimya ve Kimya Ürün. İle Sent. Lif. San.: 19.302.881
17- Emlak, Komisyon, Kiralama ve İşletmecilik Faaliyet: 53.052.954
18- Diğer Metal Dışı Madenler Sanayi: 372.919.730
19- Diğer Toplumsal Sosyal ve Kişisel Hizmetler: 302.210.809
20- Makine ve Teçhizat Sanayi: 28.560.523
21- Nükleer Yakıt Raf. ve Petrol ve Kömür Ür.: 17.958.432
22- Otel ve Restoran (Turizm): 215.885.196
23- Elektrikli ve Optik Aletler Sanayi: 12.993.565
24- Kağıt ve kağıt Ür. İmalatı ile Basım Sanayi: 10.602.241
