GÖZLER HÜKÜMETTE: Belediyelerin borç sorunu devam ediyor. Birçok belediye ciddi anlamda borç batağına saplandı. Belediyeler, Sosyal Sigorta, İhtiyat Sandığı, vergi ve banka borçlarıyla boğuşurken, yeni kurulan hükümetin bu konuda çözüm üretmesi bekleniyor
EN BÜYÜK BORÇ LEFKOŞA’NIN: Mali sıkıntı içinde olan LTB’nin 2013 Haziran ayı sonu itibarı ile 15 milyon TL’nin üzerinde Sosyal Sigorta, 32 milyon TL İhtiyat Sandığı ve 21 milyon TL’lik vergi borcu var. Lefke Belediyesi’ndeki tablo da iç açıcı değil. Lefke Belediyesi’nin Sosyal Sigorta’ya 2 milyon 662 bin, İhtiyat Sandığı’na 9 milyon TL, devlete ise 10 milyon TL’lik vergi borcu bulunuyor
GÜZELYURT’TA İLK KEZ VERGİ BORCU: Yıllardır borç konusunda rahat olan Güzelyurt Belediyesi de ilk kez devlete vergi borçlu belediyeler listesinde yer aldı. İhtiyat Sandığı ve Sosyal Sigortalar’a borcu olmayan belediyenin, 30 bin 855 TL vergi borcu bulunuyor
Gizem ÖZGEÇ
Yeni hükümetin kurulmasıyla birlikte gözler milyonlarca TL borcu bulunan belediyelere de çevrildi. Ciddi bir borç batağında olan belediyelerde, başkanlar sıkıntıda.
Belediyelerin Sosyal Sigortalar, İhtiyat Sandığı, bankalar ve devlete vergi borcu olarak milyonlarca lira devlete borcu var.
Özellikle mali sıkıntısını aşamayan başkent Lefkoşa, yüklü borçlarıyla ilk sırada yer alıyor. Lefkoşa’yı, batıdaki Lefke Belediyesi takip ediyor. Gazimağusa ve Gönyeli ise devlete hiç borcu olmayan belediyeler.
KKTC genelindeki 28 belediyeden, 16’sı, çalışanların gelecek güvencesi olan İhtiyat Sandığı primlerini yatıramıyor. Yine 16 belediyenin Sosyal Sigortalar’a milyonlarca lira vereceği var. Belediyelerin sadece devlet kurumlarına değil, özel bankalara da yüklü miktarda borçları bulunuyor.
En başta Lefkoşa
Uzun zamandır mali krizle boğuşan, personelin maaşını ödeyemeyen, Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı yatırımlarını yapamayan Lefkoşa Türk Belediyesi’nde mevcut borç katlanarak artıyor. Lefkoşa Türk Belediyesi’nin Haziran ayı sonu itibari devlete yüklü miktarda borçları var. LTB’nin devlete 20 milyon 721 bin 233 TL vergi, 15 milyon 646 bin 018 TL Sosyal Sigortalar ve 32 milyon 902 bin 968 TL’de İhtiyat Sandığı borcu bulunuyor. Rakamlar geçen yıllara da bakıldığında mevcut borcun her geçen gün arttığını gösteriyor.
Ödeyenler de var
Bazı belediyelerin hiç borcu bulunmazken, ödemeleri zamanında yaptıkları da görünüyor. Tatlısu, Esentepe, Vadili, Alsancak, Dikmen, İskele, Değirmenlik, Gönyeli ve Gazimağusa Belediyelerinin vergi borcu bulunmuyor.
İhtiyat Sandığı’na borcu olmayan belediyeler: Gazimağusa, Girne, Güzelyurt, Girne, Değirmenlik, İskele, Dikmen, Beyarmudu, Alayköy, Dipkarpaz, Tatlısu ve Akıncılar…
Sosyal Sigortalar’a borcu olmayan belediyeler arasında ise: Gazimağusa, Girne, Güzelyurt, Gönyeli, Değirmenlik, İskele, Dikmen, Beyarmudu, Alayköy, Geçitkale, Tatlısu ve Akıncılar.
Lefke’de de durum kötü
Lefkoşa’nın ardından en kötü tabloya sahip olan belediye; Lefke Belediyesi. Mali anlamda iyice batağa saplanan Lefke Belediyesi’nde yıllardan beridir çalışanın sosyal sigorta ve ihtiyat sandığı primleri yatırılmıyor. Lefke Belediyesi’nin Sosyal Sigorta’ya 2 milyon 662 bin 475 TL borcu var. Belediyeler Birliği kayıtlarına göre, Lefke Belediyesi’nin ödenmeyen İhtiyat Sandığı borcu ise 8 milyon 777 bin 633 TL. Lefke Belediyesi’nin vergi borcu ise 9 milyon 646 bin 167 TL.
Vergi borcunda Girne dikkat çekiyor
Belediyelerin çalışandan aldığı ancak kesilen ancak devlete yatırmadığı vergi borçları da dikkat çekiyor. Belediyelerin devlete toplam vergi borcu 33 milyon 796 bin 485 TL. Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı’na borcu bulunmayan Girne Belediyesi’nin 18 milyon TL’ye yakın vergi borcu dikkat çekici. Devlete vergi borcu olan belediyeler; Lefkoşa, Girne, Lapta, Lefke, Yeniboğaziçi, Yenierenköy, Çatalköy, Beyarmudu, Alayköy, Paşaköy, Mehmetçik, İnönü, Büyükkonuk, Akdoğan, Serdarlı, Dipkarpaz, Akıncılar, Geçitkale ve Güzelyurt. Değirmenlik, İskele, Dikmen, Alsancak, Vadili, Esentepe, Mağusa, Gönyeli ve Tatlısu Belediyeleri’nin ise vergi borcu yok.
Sosyal Sigorta borçları
16 Belediyenin, Sosyal Sigortalar’a da büyük miktarda vereceği var. Lefkoşa Belediyesi 15 milyon 646 bin, Lefke Belediyesi 2 milyon 662 bin, Yeniboğaziçi 2 milyon 111 bin, Yenierenköy 2 milyon 498 bin, Çatalköy 2 milyon 553 bin 435, Mehmetçik 83 bin 989, İnönü 690 bin 476, Büyükkonuk 799 bin, Akdoğan 740 bin 021, Dipkarpaz 68 bin 238, Esentepe 734 bin 670 TL ile çalışan adına Sosyal Sigorta Kurumu’na borçlu.
İhtiyat Sandığı
Çalışanın emekli çıktığı zaman, en çok güvendiği konum noktasındaki İhtiyat Sandığı’na olan borçlar nedeniyle, bazı belediye çalışanlarının emekliye dahi istediği dönemde çıkamadığı biliniyor.
Başta Lefkoşa ve Lefke olmak üzere, 16 belediyenin İhtiyat Sandığı’na borcu var.
Belediye başkanları ne dedi?
Ademgil: TC yardımı olmasa sokakta köpek taşlardık
Akdoğan Belediye Başkanı Adem Ademgil, 2007 yılında katkı paylarının değiştirildiğini anımsattı ve yöresinde öğrenci olanların katkı paylarının çoğaldığını kaydetti. Adem, Annan Planı döneminden sonra bölgede göç de yaşandığını anımsatarak, katkı payının fazlasıyla düştüğünü dile getirdi. Bundan dolayı büyük zarar gördüklerini belirten Ademgil, şunları kaydetti: “UBP göreve geldi ve maalesef çok zarar gördük. UBP o dönemde kavga etti ve yasalaşma olmadı konuyla ilgili. Bize normal katkıdan da 18 bin TL kesinti var. Belediye olarak bankalara, Sigorta ve İhtiyat Sandığı’na borcumuz var. 14 emekli var. Biz bunları ikramiyelerine kadar ödedik. 1.5 milyon TL ödedik. 200 bin TL Vakıflar, 200 bin TL de Şeker Bank’a borcumuz var. Bu borçlar mayıs başında kapanacak, gerisi kalacak. Kırsal belediyelere katkı artırılmalı. Eğer TC bize yardım etmese, değil belediyecilik yapmak, sokakta köpek taşlardık.”
Adalıer: Devletten 1 milyon TL alacağım var
Mehmetçik Belediye Başkanı Beyazıt Adalıer ise bölgeye bir sürü yatırım yaptığından ancak bunun madden ve manevi olarak desteklenmediğinden yakındı. Adalıer, “Devletten esas benim 1 milyon alacağım var. Bize borç da vermiyorlar. On kişiye yakın emekli var. UBP belediyemizi batırmak için uğraştı. Bize söz verilen katkı payı artırılsın. Biz belediyeyi düze çıkardık, örnek sayılırız ama desteğe de ihtiyacımız var” diye konuştu.
Demirci: Vereceğimiz kadar alacağımız da var
Dipkarpaz Belediye Başkanı Mehmet Demirci, belediyeler ve borçların yeniden masaya yatırılması ve yasal çerçevede yeniden düzenlemesi gerektiğini kaydetti. Demirci, borç olduğu kadar devletin de kendilerine vereceği olduğunu vurgularken, mahsuplaşma yapılması gerektiğinin de altını çizdi. Demirci, “Ben KDV’mi ödüyorum. Bu soruna acilen çözüm bulunmalı. Herkes belediyelerin borcunu söylüyor, kimse vereceğini görmüyor. Verilecek katkıyla yeniden bu işin bir programa bağlanması lazım” dedi.
