Ekonomide tüm atacağımız adımları neden-sonuç ilişkisine dayandırmak zorundayız. Eğer bunu yapmazsak yanlış sonuçlar ortaya çıkar.
Şuanda içinde bulunduğumuz yüksek enflasyonun nedenlerini araştırmak gerekir. Çünkü enflasyon bir sonuçtur. Bu sonuca nasıl geldiğimizin nedenlerini bulalım.
Kullandığımız Türk lirasının değeri düşüyor. Bundan dolayı ithal ürün fiyatları kur nedeniyle artıyor. Kredi faizleri yüksek bu ise borçların maliyetlerini artırıyor artan borçların maliyetleri gerek ürettiğimiz gerekse ithal ettiğimiz mallara yansıyor. İthalatımızın %70’e yakın kısmı Türkiye Cumhuriyet’inden ve orda da Türk lirasının değer kaybından ötürü fiyatlarda sürekli yükselme var ve bu yükselme enflasyon yaratıyor biz de bu enflasyonu ithal eder durumdayız. Bizde üretimde sıkıntı var talebi karşılayamaz durumdayız. Bu ise talep enflasyonunu artırıyor.
Türk lirasından kaçış diğer sebep sonuç ilişkisi.
Bu sorunlar ve yanıtlar bize enflasyonun nedenini ortaya koyar.
Türk lirasının ana yurdu Türkiye’de politika faizi %15 oldu. Faiz politikasının yanlış uygulamasından dolayı çöken ekonominin politika faizini artırmakla sorunlar çözülecek miydi?
Faiz tek başına ekonominin bozulma sebebi olabilir fakat düzelme sebebi olamaz.
Türkiye’de politika faizi %8.5 di. Fakat bunun serbest piyasada hiçbir anlamı yoktu. Dış piyasa böyle bir faiz nisbeti uygulamıyordu zaten. Bu faiz sadece bir ölçü bir göstergeden başka hiçbir şey değildir. Bu faiz siyasi iktidarın ekonomiye nasıl yaklaştığının hangi politikayı uygulayacağının bir göstergesidir.
Geldiğimiz aşamada artırılan faiz nisbeti yeterli olmadığı gibi yapısal reformlardan bahsedilmemesi ve Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan’ın hala daha faiz sebep politikasını değiştirmemesi maalesef önümüzdeki günlere yine kara ışık tutmaya devam ediyor.
TCMB toplumu yönlendirecek hiçbir şey söylemiyor. Oysa Avrupa Merkez Bankasına veya FED’ e baktığımız zaman ileriki günler için toplumu yönlendirecek indikasyonlar veriyorlar ve nasıl bir politika izleyeceklerini toplumla paylaşıyorlar. Böylece bir dalgalanmaya veya bilinmezliğine yol açmıyorlar.
TCMB faizleri %50 yapsa ne olur? Elbette Türk lirası bir cazibe haline gelir. Talep gerilemesi yaşanır. Sıcak para gelir fakat bankalar zarar eder. Şirketler zor duruma düşer cari açık iyice artar yeni bir takım olumsuz ekonomik etkiler baş gösterir. Demek ki faizi artırmak değildir sorun. Bunun yanında siyasal ve yapısal reformların yapılması hukukun üstünlüğünün kabul edilmesi. Demokrasi’yi tam uygulama indikasyonları. Bunlar hem Türk lirasını cazip hale getirecek hem de Türk ekonomisinde cazibeyi arttıracak.
Faiz tek başına ekonomiyi kurtarmaz. KKTC’ de bunun peşinden sürüklenir.
KKTC’nin de yıllardan beri içine düştüğü Türk lirasının olumsuz etkilerinden ancak stable bir muhasebe birimine geçmekle kurtulabileceği gerçeğidir. Bu küçük yapımız ve Kıbrıs Türk Halkının ekonomik yapısı Türk lirasının olumsuz ekonomik zararını kaldıramaz.
