PİYASA DURDU: İş adamları ise piyasanın tamamen durduğunu belirterek bu kurlarla hiç kimsenin iş yapamayacağını belirtiyor. Dövizin artmasından dolayı alım gücünün %20 düştüğünü ifade eden iş adamları, dış etkenlerin ülkeyi çok etkilemesinden yakındı
PANİK OLUNMAMALI: Ekonomistler ise tüketiciye verdiği mesajda panik yapılmaması gerektiğine vurgu yaparak, döviz borcu olanların acele bir kararla Türk Lirası’na dönmemesi gerektiğini söyledi
Bertuğ TOPAL
2-3 gündür yükselme eğiliminde olan döviz dün tavan yaptı. Dün piyasada sterlin 3.265 dolar 2.083, Euro 2.751 TL’yi gördü. Kurların piyasaya yansıması da gecikmedi. İş dünyası, işlerin durma noktasında olduğunu ve bu durumun devamında ise büyük zarara uğrayacakları görüşündü. İş adamı Erdinç Küçükuncular altın piyasasının tepetaklak gittiğini belirtirken, Başman Group Direktörü Ali Başman piyasaların döviz artışından dolayı tamamen durduğunu ve halkın alım gücünün %20 oranında düştüğünü ifade etti.
Küçükuncular: İşler ip gibi kesildi
İş adamı Erdinç Küçükuncular Havadis’e yaptığı açıklamada, özellikle dün işlerin ip gibi kesildiğini belirterek bu kurlarla hiç kimsenin iş yapmasının mümkün olmadığını kaydetti. Amerika Birleşik Devletleri’nin tahvil alımlarını açıklamaması ve Suriye’deki krizin dövizin fırlamasının ana nedenleri olarak tanımlayan Küçükuncular, Türkiye Merkez Bankası’nın faizleri artırmamasının bu konunun tuzu biberi olduğunu söyledi.
“Bu durum sürecek”
Dövizdeki artışın kısa süreceğini düşünmediğini ifade eden Küçükuncular, bu durumun altın fiyatlarını da çok etkilediğini kaydetti. Piyasada altın satışının adeta durduğuna da dikkat çeken Küçükuncular, halkın altın almak yerine elindeki altınları satmaya başladığını belirtti.
Yıl biter yükseliş bitmez
Küçükuncular, önümüzdeki yılın başına kadar dövizdeki artışın devam edeceğini öngördüklerini piyasaların normal seviyeye dönmesi için Suriye’deki belirsizliğin bitmesi ve FED’den dolarla ilgili açıklama gelmesinin şart olduğunu belirtti. Türkiye Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı’nın yaptığı açıklamalarla yabancı yatırımcıyı ürküttüğüne de değinen Küçükuncular, Türkiye’de yabancılar paralarını çekip yatırımdan vazgeçtiklerini belirtti. Küçükuncular, halka birkaç ay dövizden uzak durmaları tavsiyesinde bulundu.
Ahmet Karavelioğlu: Artış, dış etkenlerden dolayı
İktisat Bank Genel Müdürü Ahmet Karavelioğlu ise doların 2.078’larda seyrettiğini temel sıkıntının ABD’deki tahvil alım programının gecikmesi olduğunu belirtti. Bu hareketin normal bir hareket olduğunu ifade eden Karavelioğlu, krizden çıkış için dolara talep olacağını söyledi. Türkiye’deki dövizin fırlamasının diğer biri sebebinin ise Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı’nın dövizle ilgili mesajı piyasalara net olarak verememesi olduğunu söyledi.
Suriye tetikledi
ABD’de yaşanan olayların ardından Suriye’ye yapılacak olası müdahalenin de kurları tetiklediğini ifade eden Karavelioğlu, bu durumun önüne geçmenin etkili döviz politikası ile mümkün olduğunu belirtti.
Panik olunmamalı
Karavelioğlu, tüketiciye verdiği mesajda panik yapılmaması gerektiğine vurgu yaparak, döviz borcu olanların acele bir kararla Türk Lirası’na dönmemesi gerektiğini söyledi. Karavelioğlu, “Sakin olmak lazım. Bunlar gelip geçici hareketlerdi. Dünyada hiçbir şey sonsuza kadar düşmez veya yükselmez” diyerek halka tavsiyede bulundu. Tüketicilerin aklılarında bir kur hedefi belirlemişlerse 1-2 ay o yönde ödeme yapmalarını isteyen Karavelioğlu, kazançları neyse o yönde borçlanmaları gerekliliğine vurgu yaptı.
“1.95’in üstündeki kur makul değil”
Karavelioğlu, bu durumda seviye belirtmenin mümkün olmadığını dile getirirken dolar için 1.95’in üstünde olması piyasalar için pek makul olmayacağını ifade etti.
Başman: Dış sebepler dövizi uçurdu
Başman Group Direktörü Ali Başman ise ülkede piyasanın tamamen durduğunu ancak bu döviz dalgalanmasının KKTC’nin etkisinde oluşan bir durum olmadığını belirtti. Suriye’deki savaş riskinin artması ve TC’nin her şeye rağmen faizlere dokunmamak istemesinin dövizi artırdığına vurgu yapan Başman, eğer savaş ihtimali gerçek olursa bu durumun da ötesinde bir döviz fırlaması öngörüldüğünü kaydetti.
“Alım gücü %20 düştü”
Ülkede insanların halihazırda borçlarını ödeyemez durumda iken dövizin daha da artmasından dolayı alım gücünün %20 düştüğünü kaydeden Başman, bu durumun tüketicide tedirginlik yarattığını söyledi. Başman, “Dövizi dinginlemek için Suriye’deki savaş ortamının son bulması ve Türkiye Merkez Bankası’nın faiz müdahalesi ile mümkün. FED’in toplantısından olumlu görüşler gelirse bu döviz krizi de son bulur görüşündeyim” şeklinde konuştu.
Ergün: Suriye büyük etken
Ekonomist Necdet Ergün, dövizdeki yükselişin FED ve Türkiye’nin bölgesel ve özellikle Suriye ile alakalı olduğunu söyleyerek Suriye’nin dövizdeki fiyatlamada daha baskın olduğunu belirtti. Türkiye Merkez Bankası Başkanı’nın kur hedefi vererek riske girdiğine değinen Ergün, bu durumun belirsizlik yarattığının altını çizdi.
“Suriye krizi çözülürse döviz normale döner”
Ergün, Suriye krizinin çok fazla uzamaması halinde, FED’in etkisi ile dövizin daha fazla artmayacağını belirterek, çok anormal bir durum olmadığı takdirde, Türkiye’de dövizden kaynaklanan bir ekonomik kriz olmayacağını söyledi. Ergün, “Bence FED ve Suriye etkisi minimize olduğunda dolar kuru yeniden 1,9 -2,00 TL aralığına gelebilir. Bunu yüksek bir ihtimal olarak görüyorum. Çünkü, mevcut döviz seviyeleri, Türkiye ekonomisini yansıtmıyor, bana göre biraz saptı” diye konuştu.
“Olumsuz yansıyacak”
Mevcut dövizdeki artışın KKTC ekonomisine olumsuz yansıyacağını belirten Ergün, KKTC’nin hem ithalat bağımlılığının yüksek olması hem de fiyatlamada ağırlıklı döviz kullanımı ülkeyi olumsuz etkilemedeki etkenler olarak görüyor. Ergün, KKTC’yi bekleyen olumsuzlukları ise şöyle sıraladı: “Enflasyon yükselecek, talep ve satın alma gücü düşecek, faiz artacak, vatandaşın ve şirketlerin döviz borçlarının yükü artacak, işsizliğe neden olacak, muhtemelen kamu kesiminde mali açığın büyümesine neden olacak.”
Vatandaş ne yapacak?
Eskiden uzun vadede dövizle borçlanmanın, aralarda artışlar olsa da, reel faiz açısından “yüksek faiz-düşük kur”, yani değerli kur nedeniyle avantajlı olduğunu söyleyen Ergün, 2-3 yıldan beri kısmen değişen politika nedeniyle bilhassa Türkiye şube bankalarından TL ile borçlanmanın daha makul hale geldiğini belirtti. Ergün, panik yapmaya gerek olmadığını ifade ederek “Suriye’de savaş olmazsa, Türkiye bu işe çok bulanmaz ise sadece FED etkisi ile kur daha fazla yükselmez ve dolar 2 TL’nin altına yeniden gelebilir” şeklinde sözlerini tamamladı.
Uzun: Sorun ekonomik değil siyasidir
Maliye eski Bakanı Ahmet Uzun ise yaşanan döviz fırlamasının nedeninin ekonomik değil siyasi olduğunu belirtti. Vatandaşların doğal olarak tedirgin olduğunu da söyleyen Uzun, kimi vatandaşların yabancı para birimi üzerinden borçlanmış olmalarının kendilerini ekonomik krize soktuğunu ifade etti.
“Siyasi sebepler dövizin gidişini belirleyecek”
Ahmet Uzun sözlerini şöyle tamamladı: “Döviz krizi daha ne kadar sürer? Boyutları nerelere ulaşır? Bunu tahmin etmek çok zordur. Ancak bana göre döviz daha çok tırmanacaktır. Hele sıcak savaşın başlaması durumunda ve hatta TC’nin savaşa katılması durumunda daha kötü sonuçlar bekliyorum. Tersi yarın Suriye’de, Mısır’da barış sağlanırsa, bu barış ABD’den tutunuz TC’ye kadar ülkeleri memnun bırakırsa trend iyiye doğru tırmanışa geçer. Bu ortamda vatandaş tek bir şey yapmalıdır. Eğer borçluysa veya mükellefiyetleri döviz cinsindense süratle geliri olan para birimi cinsine kaymalıdır.”
