“Müziği sadece kulaklarımızla dinlemiyoruz, müzik; tüm vücudumuzda, beynimizde ve kalbimizde yankılanıyor” É.J.Dalcroze
Émile Jaques-Dalcroze, 6 Temmuz 1865-1 Temmuz 1950 yılları arasında yaşamış hareket yoluyla müziği öğrenmek ve deneyimlemek için bir yaklaşım olan Dalcroze ritmiklerini (Dalcroze Eurhythmics) geliştiren İsviçreli bir besteci, müzisyen ve müzik eğitimcisiydi. Dalcroze, veya kısaca ritmik (Eurhythmics) olarak da bilinen Dalcroze Eurhythmics, Kodály metodu ve Orff Schulwerk yaklaşımı gibi öğrencilere müziği öğretmek için kullanılan bir müzik öğretim metodudur. Dalcroze metodu, öğrencilerin ritim, yapı ve müzikal ifadeleri bedeni ile deneyimleyerek öğrenmesine dayanır. Bu metotta öğrenci bir müzik kavramını görsel olarak deneyimlemeden önce bedeni ile hareket yolu ile deneyimleyerek öğrenir. Bu durum öğrenciye müziği, bedeni ile ifade edebileceği farkındalığını kazandırır. Bu metodun çeşitli yaş grubuna göre öğretim aşamaları vardır ve metot her yaş grubuna uygulanabilir. Öğrencilerin kendi bedenleri ile müziği deneyimleyerek, yaşayarak, öğrenebilmeleri onlar için çok güzel bir fırsattır. Yaparak- yaşayarak öğrenmenin ne kadar önemli olduğu günümüzde de eğitimciler tarafından çok iyi bilinmektedir.
Émile Jaques-Dalcroze deneylerine, Cenova Konservatuvarı’nda Armoni Profesör’ü iken başladı. Öğrencilerinin çalışmalarındaki gerçeklik eksikliğinin yoğun bir şekilde fark etti. Öncelikle öğrencinin ilk eksikliği yazdıklarını müzikal olarak duyamamasıydı. Böylece Dalcroze, son derece orijinal bir solfej sistemi tasarlamaya başladı. Bir sonraki algısı ise müziğin içindeki hareketin eksikliğiydi. Bu yüzden Dalcroze, öğrencilerine notaları okurken onların süreyi saymalarını sağladı ve bu öğrencilere ritim duygusunu kazandırmış oldu. Öğrencilerinin nota değerlerini anlamaları için yerde yürüyerek vuruşları deneyimlemelerini sağladı. İleriki aşamalarda öğrencileri müziğini sabit vuruşunu ayakları ile yere vurarak sayarken elleri ile de müziğin ritmini alkış olarak ifade ederek, tüm müziği bedenleri ile yaşayarak ifade etmeyi öğrendiler. Müzik eğitiminde top, şal veya atkı, hulahop, trambolin, tüy, esnek lastik bantlar, kurdele gibi araçlar ve Montessori ton zilleri, davul, parmak zili ve ritim çubuğu gibi enstrümanlar kullanarak öğrencilerin müziği daha iyi şekilde deneyimlemelerini sağlamıştır. Bu şekilde metodu geliştirmiş ve bugünkü Dalcroze Eurhytmics ortaya çıkmıştır.
Émile Jaques-Dalcroze, öğrencilerine müziği bedeni ile deneyimleyerek öğrenme fırsatını verdiği için fikirleri Edouard Claparède, Maria Montessori, Pierre de Coubertin veya Robert Baden Powell gibi kişiler tarafından değer görmüştür. Montessori Eğitimi uygulanan okulların birçoğunda Dalcroze Eurhythmics metodu ile müzik eğitimi verilmektedir.
“Vücudun sesler ve düşüncelerimiz arasında aracı rolü oynayacağı ve duygularımızın doğrudan aracı haline geleceği bir müzik eğitimi hayal ediyorum” (1898 É.J.Dalcroze)
Dalcroze Eurhythmics Müzik Eğitimi Neler İçerir?
Dalcroze Eurhythmics metodu için öğretmen ve öğrenciler 3 ana başlık altında eğitim alırlar.
1-Rhythmics (Ritmik)
2- Aural Training and Solfege (Kulak Eğitimi ve Solfej)
3-Improvisation (Doğaçlama)
Öğrenciler, Rhythmics dersinde vücutları ile ritmi ve müziği deneyimlerler ve bu ders, ileride enstrüman çalabilme aşamasına temel sağlar. Kulak eğitimi ve solfej derslerinde ise öğrenciler, içsel duyumu ve sesler arasındaki aralıkları duyabilmeyi, bu aralıklar arasındaki ilişkiyi öğrenirler. Doğaçlama kısmında ise müzik nüanslarını (Dynamics) ve müziğin yapısını (structure) kendi yetenekleri ile araç gereçlerle birlikte dans ederek doğaçlama yaparlar ve müziği bedenleri ile ifade ederler.
- Dalcroze Eurhytmics Eğitimi alan öğrenciler;
-İyi bir kulağa sahip bir müzisyen veya müzik eğitmeni olabilirler
-Müziğin yapısına karşı sinirsel hassasiyete sahip olurlar. (Kuvvetli, hafif müziği bedenleri ile ifade edebilirler.)
-Ritmik Duyguları Oluşur. (Şarkıların ritmini kolayca tutabilir, onu bedeni ile kolayca ifade edebilirler.)
-Duygularını dışa daha kolay aktarabilmeyi öğrenirler.
Dalcroze Eurhythmics Eğitimini Kimler Verebilir?
Dalcroze metodu ile eğitim verebilmek için kesinlikle bu metot ile ilgili olan uluslararası kurumlardan sertifikanız olması gerekmektedir. Dalcroze metodu canlı piyano müziği eşliğinde uygulandığından eğitim verecek olan kişinin ileri derecede piyano çalabilmesi gerekmektedir. Bunun yanında müzik teorisi kavramlarına hâkim, müziğin yapısını anlayabilen ve sesler arasındaki aralıklar hakkında bilgiye sahip ve iyi bir ses eğitimi almış olması gerekmektedir. Dalcroze Metodu’nu uygulayabilen bir eğitimci olabilmeniz için Amerika, İngiltere, Avustralya veya Canada’daki Dalcroze merkezlerinden birinin eğitimlerine katılmanız gerekmektedir. Bu sebepledir ki Dünya’da Dalcroze eğitimi hakkında eğitmenler kısıtlı sayıdadır.
Ben Uluslararası tanınmış olan İngiltere Dalcroze Topluluğu’nun, temel seviye eğitimini tamamlayan tek Türk olma ünvanını taşıyorum. Bu metodu Covid-19 sebebi ile henüz ülkemizde uygulama fırsatı pek bulamadım. Dilerim ki öğretmen arkadaşlarıma bu metot ile ilgili bilgi vererek sınıf içerisinde doğru şekilde ufak da olsa uygulamalar yapabilmelerini sağlayabilirim.
#dalcroze #eurhytmics #dalcrozemethod #solfege
