Bu Pisa, başka Pisa. Yani İtalya’daki Pisa Kulesi değil… Bu Pisa,Programmefor International StudentAssessment’in kısaltılmışı olan Pisa. Türkçesi Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı. OECD tarafından her üç yılda bir yapılan ve 15 yaşındaki öğrencilerin matematik, fen ve okuma alanlarındaki bilgi ve becerilerinin değerlendirilmesine yönelik bir tarama araştırmasıdır. OECD geçtiğimiz günlerde 2012 verilerini açıkladı. Türkiye’nin OECD ortalamasının altında kalmasına rağmen bazı ilerlemeler gösterdiği belirtildi. Türkiye toplam 65 ülke arasında Matematik’te 45’inci, Okuma’da 37’nci ve Fen Bilimleri’nde de 41’inci sırada yer aldı.
Tabii ki burada Türkiye’yi konuşacak durumda değiliz. Mesele KKTC olarak biz neredeyiz? Eğitimi yönetenler acaba bunu düşündü mü? Geçmişte bir eğitim bakanımız LYS sonuçlarına göre Şırnak’ın gerisinde kaldığımızda “eğitim bitti” demişti. Yakın geçmişte de başbakan devlet okullarındaki eğitimin kalitesinin düşük olduğunu belirten ifadeler kullanmıştı. Bu ve benzeri değerlendirmeler ülkemizde yapılıyor. Ama nere göre? Ortada bunları destekleyecek bilimsel veriler yok.
KKTC tanınmadığı için Pısa gibi sınavların bu ülkede resmi olarak uygulanma şansı yok. Ama biz kendi Pisa’mızı yaratabilir veya Pisa sınavını kendi ülkemizde kendimiz uygulayabiliriz. Yeter ki niyet olsun. Çünkü bu Pisa sınav sorularını elde etmek çok da zor değil.
Ancak esas sorun biz gerçekten uluslararası platformda yerimizin ne olduğunu bilmek isteyip istemediğimizdir. Eğitimi yönetenlerin böyle bir sonucu istemedikleri yönünde eğilim gösterdiklerini düşünüyorum. OECD’nin üç yılda bir yaptığı bu değerlendirmeye çok sayıda OECD üyesi olmayan ülke de katılıyor.
PISA 2012 uygulamasına, 65 ülkeden15 yaşında yaklaşık 28 milyon öğrenciyi temsilen 510 bin öğrenci, Türkiye’den ise 4848 öğrenci katılmıştır. 80 milyonluk Türkiye’den 5 bin civarında öğrenci değerlendirmeye alınırken 300 bin nüfuslu KKTC’de bu işi yapmak çok daha kolaydır. Yani KKTC Milli Eğitim Bakanlığı Pisa sınavını gerek kendi olanakları ile gerekse Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı’nın desteği ile yapabilir. Ayni şekilde OECD üyesi olmasa da Pisa sınavına dahil olan Güney Kıbrıs ile de bu konu istişare edilerek sınavın KKTC’de de yapılması sağlanabilir. Yani istenirse bu uluslararası sınava resmi veya gayri resmi olarak tabi olmamız mümkün görünüyor.
Bir başka uluslararası değerlendirme sınavı da TIMSS’dir(Trends in International MathematicsandScienceStudy). Dünyada Pisa kadar değer verilen ve saygı duyulan Timss, yani Uluslararası Matematik ve Fen Eğilimleri Araştırması sınavı 4 yılda bir 10 yaş ve 14 yaşındaki öğrenciler için yapılmaktadır. Uluslararası Eğitim Başarılarını Değerlendirme Kuruluşu (International Associationforthe Evaluation of EducationalAchievement) IEA’nın bir projesi olan Timss, Türkiye dahil dünyanın birçok ülkesinde uygulanmaktadır.
Ülkeler bu tür sınavlarda elde ettikleri dereceler ile kendi eğitim sistemlerinde değişikliklere gitmekte, eksikliklerini gidermektedir. Bizim ülkemizde ise zaten eğitimde statükoyu değiştirmek için bir çaba olmamakla birlikte, yapılan değişiklikler de günübirlik uygulamalardır. Çünkü doğru dürüst bir değişim ancak bilimsel veriler üzerinden yapılabilir. Ne yazık ki biz bilimsel veriler ile yüzleşmek istemediğimiz için de Pisa ve Timms gibi sınavlara da gerek duymuyoruz. Bize kolej sınavı yetiyor da artıyor bile…
Ne gereği var ki Pisa ve Timms’e! Biz zaten çoktan seçmeli sorular ile çocuklarımızı yarış atı gibi yarıştırıyoruz. Alışmışız kendi kendimize yaşamaya, dünyada ne olup bittiği bizi ilgilendirmiyor.
Eğitimde bir şeyler yapılmak isteniyorsa, etrafımıza, çevremize, dünyada olup bitenlere de bakmakta yarar vardır. Yoksa devekuşu gibi başımızı kuma gömerek eğitimde bir yere varmamız mümkün değildir.
