Gazete haberi “Anastasiadis ve Eroğlu’nun Önerdiği Güven Yaratıcı Önlemleri Açıklıyoruz… GYÖ’ler Tanınma Vasıtası… Türkler Doğal Gaz Alanında İşbirliği Konusunu Gündeme Getiriyor… Anastaiadis: Maraş’ın İade Prosedürü Üç Aşamadan Geçecek” başlık ve spotlarıyla manşete çekerken, Cumhurbaşkanı Eroğlu’nun ve Rum Yönetimi Başkanı Anastasiadis’in GYÖ’lerle ilgili belgelerinin fotokopilerini yayınladı.
Habere göre Rum Yönetimi Başkanı Anastasiadis’in güven yaratıcı önlemler listesinde ise şunlar var:
“1-Ankara Protokolü’nün Türkiye tarafından benimsenmesi,
2-Türkiye’nin dondurulmuş 8 başlığı ve Kıbrıs Cumhuriyeti tarafından dondurulmuş 23, 24, 26 numaralı müzakere başlıklarının açılması,
3-Maraş’ın iadesi için üç adımlı yol haritası,
4-Mağusa Limanı’nın ürünlerin AB’ye ihracı için kullanılması,
5-Lefkoşa Surlariçi’ndeki dini ve kültürel anıtların restore edilmesi,
6-Mağusa Surlariçi’ndeki dini ve kültürel anıtların restore edilmesi,
7-Türk askerlerinden 5-10 bin tanesinin (Ada’dan) çekilmesi,
8-Mayın tarlalarının temizlenmesi,
9-Askerlerin ateşkes hattından uzaklaştırılması,
10-Kentsel bölgelerde ateşkes hattının askersizleştirilmesi,
11-Barikatların (Athienu-Kiracıköy-Piroi/Gaziler, Lefke-Aplıç, Baf Kapısı-Lefkoşa, Pomo-Paşiammo-Aşağı Pirgo, Aşağı Pirgo-Karavostasio/Gemikonağı) açılması,
12-Telefon şebekelerinin 00357 kodu altında bağlanması,
13-Antropoloji Laboratuarı’na ortak ziyaret gerçekleştirilerek Kayıp Şahısları Araştırma Komitesi’nin desteklenmesi,
14- Üç yeni teknik komite (Sendikalar, Tamir-İskân, Avrupa Birliği) kurulması.”
Gazete Cumhurbaşkanı Eroğlu’nun güven yaratıcı önlemler listesinde yer alanları okurlarına şöyle aktardı:
“1- Her iki tarafta da araç sigortası uygulamasının kaldırılması,
2-Türkiye’den gelecek suyun (Güney’e) verilmesi konusunda işbirliği,
3- Hidrokarbon alanında işbirliği için komite kurulması,
4-Kıbrıs Rum ürünlerinin KKTC üzerinden Türkiye’ye ihracı,
5-Lefkoşa, Larnaka ve Mağusa’ya ortak turlar (ring tour)
6-Eğitim ve kültür alanlarında bölücü inisiyatiflerden kaçınılması,
7-Müslümanlara istedikleri camide ibadet etme hakkı tanınması,
8- KKTC aracılığıyla Türk turist çekilmesi,
9- Başparmaklar’daki 28 Kıbrıs Rum mayın tarlasının temizlenmesi,
10-Liderlerin Kayıp Şahıslar Komitesi Antropoloji Laboratuarını birlikte ziyareti.”
Gazete Rum Yönetimi Başkanı Anastasiadis’in önerdiği 14 maddelik güven yaratıcı önlemi ve Cumhurbaşkanı Eroğlu’nun karşı önerilerini “GYÖ’ler Aracılığıyla Tanınma… Türk Paketinde de İktidar Oyunları” başlığıyla iç sayfasında şu şekilde detaylandırdı:
“Derviş Eroğlu önerdiği GYÖ’ler paketi aracılığıyla iktidar ve yükselme oyunu oynuyor ancak aynı zamanda Nikos Anastasiadis’in önerdiği 14 önlem, düşük politika önlemleri olmalarının yanında, Türkiye tarafından kabul edilmeleri halinde ortama yardımcı olacak ve iyi niyet göstergesi teşkil edecek önerilerdir.
Gazetemiz iki toplumun güven yaratıcı önlemlerini ele geçirdi ve tamamını yayınlıyor. Paket, Başkan Anastasiadis’in her toplumdan üç yönlü –yakınlaşmalar, sapmalar ve anlaşma menzilinde olanlar- önerisiyle birlikte 18 Temmuz’da müzakereciler Kudret Özersay ve Andreas Mavroyannis’in ad hoc (özel) görüşmesinde ele alınacak.
Eroğlu’nun karşı öneri olarak ortaya koyduğu GYÖ’ler, tıpkı dün yayınladığımız müzakere masasına konulan öneriler gibi, yoğun ayrılıkçı unsurlardan ve ayrılıkçı varlığın örtülü tanınması çabasından ilham alıyor.
Milli Muhafız Ordusu’nun mayın tarlalarının temizlenmesi ve araçların barikatlar üzerinden dolaşımıyla ilgili sigorta uygulamasının kaldırılması gibi bazı düşük politika önlemleri hariç geriye kalanları, işgal bölgelerindeki oluşuma varlık kazandırmak için harcanan örtülü çaba çerçevesindeki kabul edilemez, bölücü taleplerdir. Türkiye’nin işgal bölgelerine boru hattıyla getireceği suyun özgür bölgelere verilmesiyle ilgili öneri de, Lefkoşa ve Larnaka/Mağusa’ya ring-tours önerisi de böyle değerlendiriliyor.
Diplomatik çevrelerden öğrendiğimize göre masum gibi görünen bu önlem aslında masum değil çünkü ring-tours Avrupa kıtasındaki ülkelerde devletler arası güzergahlarda kullanılıyor. Hidrokarbonlar için iki toplumlu komite kurulması talebi de her mantığın ötesinde ve dışında bir taleptir. Bu, Lefkoşa’nın herkesçe tanınmış egemenlik haklarının şaibe altına sokulmasını hedefleyen bir öneridir.
Anastasiadis’in üç yeni teknik komite kurulması önerisi konusunda Eroğlu tamamen uzlaşmaz olmaya devam ediyor ve böylece teknik nitelikli konularda dahi uzlaşı ümitlerini ortadan kaldırıyor. Önerilen komitelerin kurulmaması için kullandığı argüman hükümet çevreleri tarafından, AB ile ilgili komitenin kurulmasına rıza göstermemeye yönelik ‘saçma bahaneler’ olarak görülüyor. Aslında Eroğlu önerilen komitelerin ilgileneceği konuların, ekonomik konularla ilgili teknik komite tarafından, iki tarafın Ticaret Odalarından temsilcilerin katılmasıyla ele alınabileceğini söylüyor.
Anastasiadis’in Mağusa’nın kapalı kentinin (Maraş) iadesi ve paralelinde kent limanının Kıbrıs Türk ürünlerinin AB’ye ihracı için kullanılması önerisi özel anlatıma muhtaçtır. Öneri üç adıma ayrılıyor ancak bu adımlar birbiriyle bağlantılıdır. İzah edildiği üzere, adımlardan biri biter bitmez sonraki adımın başlaması gerekiyor.
Birinci adım uluslararası ve Kıbrıslı (Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rum) uzmanların, yeniden imar planının hazırlanması için kapalı kente girmesiyle alakalıdır. Eşzamanlı olarak bölgenin tam askersizleştirilmesi gerekiyor. Hemen ardından bölgenin, Maraş bölgelerinin, hem de güneyinden Derinya-Mağusa yoluna kadar, BM Barış Gücü’nün denetimine geçmesi gerekiyor. Son olarak bölgenin BM’nin denetimine geçmesi tamamlandıktan sonra yasal sakinleri kente geri dönecek. Hemen ardından kentin, seçilmiş temsilcilerinin nezaretinde yeniden imarı başlayacak. Her iki toplumun da ekonomik menfaat sağlayabilmesi maksadıyla sözleşmeler, işe alımlar ve malzeme ticareti konularında, Kıbrıs Rum ve Kıbrıs Türk ekiplerinin işbirliği yapması öneriliyor.
Bu ifade edilenler hayata geçirilirse ve tamamlandıklarında, Başkan Anastasiadis, Kıbrıs Türk ürünlerinin kentin limanı üzerinden AB ülkelerine ihracının başlamasını öneriyor. Yazılı önerisinde teklif ettiği üzere bunun olması için önce Kıbrıs Cumhuriyeti’nin AB’ye katılımını sağlayan 10’uncu Protokol’e tabi olacak ve sadece AB üyesi ülkelere ihracat yapılmasına müsaade edecek uygulama anlaşmaları olması gerekiyor. Aynı zamanda Kıbrıs Cumhuriyeti, kent limanını kapalı tayin ettiği beyanını geri çekecek ve bütün uluslararası yetkili organlar bilgilendirilecek.
Anastasiadis, önlemler listesinden önce, önlemlerin benimsenmesine kesin kayıt ve şart getiren bir beyanda bulunuyor. Bu beyanda, paketin yardımcı olacağını, Kıbrıs sorununa kapsamlı çözüm arayışlarının yerine geçmeyeceğini vurguluyor. Ve bu önlemlerin benimsenmesinin şu vurgularla eşzamanlı olacağını açıkça ortaya koyuyor:
– Her GYÖ’nün benimsenme adımı farklı olabilir,
– Maraş’ın iadesi gibi bazı GYÖ’ler için kademeli uygulama olabilir
– Maraş’ın iadesinin kent limanının işlemesi veya Ankara Protokolü’nün benimsenmesi paralelinde müzakere başlıklarının açılmasında olduğu gibi bazı GYÖ’ler ancak, kombine (birleşik) oldukları önlemler benimsenirse benimsenebilir.
– GYÖ’lerin benimsenmesi takvimi üzerinde önceden uzlaşma sağlanmalıdır.
– İki taraf, önerilen GYÖ’lerin benimsenmesini etkileyecek hareketlerden kaçınacaklarını taahhüt etmelidir.”
Fileleftheros “Yol Haritası Bayrağını Yükseğe Bağladılar (Üstüne Tüy Diktiler?)… Türk Tarafı Gayrı Resmi Takvimi Çantada Keklik Görüyor, Lefkoşa Görmüyor” başlıklı haberinde Kıbrıslı Türk Müzakereci Kudret Özersay’ın Rum muadili ile dünkü görüşmesinin ardından yaptığı açıklamayı okurlarına şu yorumla aktardı:
“Türk tarafı, bütün önerilerin masada olduğunu ve Ağustos sonunda yeni aşamanın başlayacağını söyleyerek önerdiği yol haritasını uygulama aşamasına girmiş sayıyor. Türk tarafı prosedür takvim dayatma sürecine girmiş göstermeye çalışıyor ancak Lefkoşa bu gelişmeyi kabul etmiyor.”
Gazete Özersay’ın dünkü açıklamasından bölümlere yer verdiği haberinde şunları da yazdı:
“Edindiğimiz bilgilere göre yeni barikatlar açılması konusunda gelişme olması muhtemeldir. (açılacak barikat) Sayı konusunda görüş birliği olmamasına rağmen bir formül bulunabilecek gibi görünüyor. Lefkoşa’ya göre Kıbrıs Rum tarafı biri Baf Kapısı bölgesinde diğeri Beşparmak Yolu’nda olmak üzere kent içinde iki barikat daha öneriyor. Bu ikisi de açılırsa Lefkoşa’da 5 (barikat) işleyecek.”
