YERLİ ESNAFIN YERİNE YABANCI:
KKTC’de son bir yıl içinde yaklaşık 800 esnaf kepenk indirdi. Kapanan iş yerlerinin yerine yenileri açıldı ama birçoğu yabancı sermaye ile kurulan ve KKTC vatandaşı olmayan kişilerin çalıştığı iş yerleri
İŞSİZLİK ARTIYOR: İşsiz kalan birçok genç ekmek parası için kendi iş yerini kurmayı deniyor. Ancak kaportacı, kuaför ve berber gibi iş yerlerinde bile yabancı sermaye ve yabancı iş gücünün hakim olması nedeniyle evdeki hesap çarşıya uymuyor. Yeni yeni açılan işyerleri kısa süre sonra kapanıyor
DÜĞMEYE BASILDI:
Esnaf ve Zanaatkarlar Odası yerli esnafın ayakta durabilmesini sağlamak amacıyla yasa önerisi hazırlayıp Ekonomi Bakanlığı’na sundu. Şirketler Yasası’nda tadilat ve İmar Planı marifetiyle küçük esnafın yeniden ayağa kaldırılması hedefleniyor
Ceren ÖZBİL
Vatandaşın gelir düzeyi düşerken esnaf da bundan en fazla nasibini alan kesim oluyor. Her yıl yüzlerce iş yeri kapanıyor, yüzlerce iş yeri açılıyor. Ancak açılan yeni iş yerlerinin büyük bir çoğunluğu yabancı sermayeyle kuruluyor. Ayrıca yabancı sermayeyle kurulan işyerli sadece istihdam yaratacak büyük işletmelerle de sınırlı kalmıyor. Kuaför, market, kasap gibi küçük çaplı iş yerleri de yabancı sermaye ile açılıyor. Hem iş gücünün hem de sermayenin yabancı ülkelere dayanması ülke ekonomisini de yokuşa sürüklüyor.
Mevcut Şirketler Yasası’nda yabancı sermaye ile ülke de kurulabilecek iş yerleri konusunda yeterli bir düzenleme bulunmaması nedeniyle isteyen yabancı yatırımcılar rahatlıkla KKTC’de küçük çaplı iş yerleri açabiliyor.
800 işyeri kapandı…
Kıbrıs trük Esnaf ve Zanaatkarlar Odası’ndan alınan bilgiye göre son bir yıl içine 800 işyeri kapandı ve yerine yeni 800 iş yeri açıldı. Ancak bu yeni işyerlerinin büyük bir oranı yurt dışından gelen kişiler tarafından kuruldu. Yerli sermaye ile kurulan bir çok yeni iş yeri ise ayakta duramayıp kepenk indirdi.
Yasa için çalışılıyor…
“Şehirlerde çarşı ve yerleşim alanlarının nerede olacağını”, “iş yerleri arasında ne kadar mesafe olması gerektiğini”, “hangi bölge de ne tür işletmelerin yer alabileceği” gibi konuları düzenleyen değişiklik yasa tasarısı üzerinde çalışmalar sürüyor. KTEZO gerekli çalışmaları yaparak Ekonomi Bakanlığı’na sundu. Önerinin incelenip ilgili komiteye sunulması bekleniyor.
Şirketler Yasası’nda yapılacak ve İmar Planı ile de küçük esnafın
İşsiz sayısı artıyor…
İşsiz kalan birçok genç ekmek parası için kendi iş yerini kurmaya çalışıyor. Ancak yabancı sermayenin küçük işyerine kadar inmesi nedeniyle yabancı sermaye ile kurulan iş yerleri ile rekabet edemeyen genç esnaflar iş yerini kapatmak zorunda kalıyor.
“Küçük iş yerleri yabancı sermaye ile kuruluyor”
Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkarlar Odası Başkanı Mahmut Kamber, son bir içinde kapanan iş yeri sayısı ile yeni açılan iş yeri sayısının hemen hemen eşit olduğunu ancak yeni açılan işyerlerinin büyük bir çoğunluğunun yabancı sermaye ile kurulan şirketler olduğunu açıkladı. Bakkal, market, kuaför, oto tamirci atölyesi gibi iş yerlerinin bile yabancı sermaye ile kurulduğunu kaydeden Kamber, yabancı sermayenin piyasa hakim olmasıyla küçük esnafın çok zor günler yaşadığını anlattı.
“Piyasaya sıcak para akmıyor”
Kamber, küçük esnafında yabancı sermaye ve iş gücüne dayanması nedeniyle artık piyasaya sıcak para akmadığını ve bu kişilerinde kazandıkları paraları yurt dışındaki ailelerine gönderdiklerini söyledi. Bu durumun ülke ekonomisini de olumsuz yönde etkilediğine vurgu yapan Kamber, devlet yetkililerinin esnafın tanımını yapması gerektiğini belirtti.
“Bu esnafın başarısızlığı değil”
Her gün yeni yeni iş yerlerinin kapanmasının, çeklerin geri dönmesinin, esnafın vergilerini ödeyememesinin ve sosyal sigorta ihtiyat sandığı yatırımlarının yapılamamasının esnafın suçu olmadığını kaydeden Kamber, bunun başlıca nedeninin sistemsizlik olduğunu dile getirdi.
“Yerli esnafın yerini yabancı sermayeli esnaf alıyor”
Kamber, ülkede yabancı sermaye ile istihdam yaratacak büyük iş yerlerine karşı olmadığını ancak bakkal, kaportacı gibi küçük işyerlerinin yabancı sermaye ile kurulmasına karşı olduğunu anlattı. Küçük iş yerlerinin bile artık yabancı sermaye ile kurulduğuna dikkati çeken Kamber, bu nedenle yerli sermaye ile açılan işyerlerinin kapandığına işaret etti.
“Düzenlemeler getirilmeli”
Esnafın ayakta durabilmesi için yasal düzenlemeler getirilmesi gerektiğinin altını çizen Kamber, oda olarak yasal tasarısı sunduklarını ve bu önerinin şu anda Ekonomi Bakanlığı’nda olduğunu belirtti. Kamber bu yasa ile şehirlerde çarşıların belirlenmesinin, nerede hangi iş yeri açılabileceğinin belirlenmesinin hedeflendiğini anlatarak, bu öneri ile birlikte imar planının da önemine dikkati çekti. Sadece imar planı değil Belediyeler Yasası’nda da esnafla ilgili düzenlemelerin yer almasının şart olduğunun altını çizen Kamber şu ifadeleri kullandı:
Şirketler Yasası’nda sermayenin tanımın açık olarak yapılması gerekiyor. Yabancı sermayenin tanımının açık olarak yapılması gerekiyor. Yapılmaması durumda şu anda olduğu yabancı sermaye ile burada rahatlıkla küçük işletmeler açılabiliyor. Oda olarak bu konuda bir yasa tasarısı hazırladık. Elbette ihtiyaç olan küçük ölçekli iş yerlerine karşı değiliz. Ancak ihtiyaç olmayanların açılmasını doğru bulmuyoruz. İş yerleri arasındaki mesafeler belirlenmeli. Her bölge de neresi çarşı neresi yerleşim alanı olacak belirlenmelidir. Bu konuda Malta ve Güney Kıbrıs örnekleri var. Bizim ülkemizde dördüncü katta bile iş yeri görebiliyoruz. Tüm bunların İmar Planı ve Belediyeler Yasası ile düzenlenmesi gerekir. Çözümü arzu ederken Avrupa Birliği ile uyum yasaları ile uğraşırken bunları göz ardı etmememiz gerekir. Güçsüz duruma düşen yerle işletmeler Avrupa Birliği içinde yok olur.
