RAKAMLAR DUDAK UÇUKLATIYOR: KKTC’de 2 bini belediye, 16 bin 500’ü özel sektör çalışanı olmak üzere 18 bin 500 kişinin Sosyal Sigorta primleri yatırılmıyor. Sosyal Sigorta primleri yatırılmayan 18 bin 500 kişi, devletin sigortalı çalışanlar için sağladığı sağlık hizmeti imkanlarından yararlanamıyor
BİN 500 KİŞİ EMEKLİ OLAMIYOR: Maaşlarından kesinti yapılmasına rağmen yıllardır Sosyal Sigorta primi yatırılmayan kayıtlı 16 bin 500 özel sektör çalışanından bin 500’ü emekli olamıyor. Ülkede kaçak işçi sayısı ise bilinmiyor
KURUM ZORDA: Sosyal Sigortalar Dairesi’nin 17 belediyeden 79 milyon 8 bin 563 TL, özel sektörden ise faizi dışında 500 milyon TL’nin üzerinde alacağı var. Dairenin bankalara, 100 milyon, İhtiyat Sandığı’na faizi ile 150 milyon, Sosyal Güvenlik Kurumu’na ise 200 milyon TL borcu bulunuyor. Dairenin yıllık açığı ise 117 milyon TL
ÇÖZÜM YASALARDA: İşçi sendikaları, Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı borçları konusunda yaşanılan sıkıntının ancak Belediye (Değişiklik) Yasa Tasarısı’nın yasalaşması ile aşılabileceği görüşünde birleşti. Hür-İş, buna ek olarak Sosyal Sigortalar Yasası ve Sosyal Güvenlik Yasası’nın da tadil edilmesi gerektiği yönünde görüş bildirdi
Duygu ALAN
Sosyal Sigortalar Dairesi, kurum ve kuruluşlardan alacaklarını bir türlü tahsil edemiyor.
Daire, bankalardan ve devletin diğer kurumlarından borçlanarak faaliyetlerini sürdürmeye çalışırken kuruma borçlu olan işyerlerinde çalışanlar, mağdur ediliyor.
Özel sektörde faaliyet gösteren bazı işletmelerden toplamda 500 milyon TL’nin üzerinde alacağı olan Sosyal Sigortalar Dairesi’nin, ülke genelinde hizmet veren 28 belediyenin 17’sinden 20 Temmuz 2015 tarihi itibari ile 79 milyon 8 bin 563 TL alacağı bulunuyor.
Binlerce insan göz göre göre mağdur ediliyor
Sosyal Sigorta primleri yatırılmayan 18 bin 500 kişi, devletin sigortalı çalışanlar için sağlık alanında tanıdığı, ilaç, gözlük ve benzeri imkanlarından faydalanamıyor.
Sosyal Sigorta primi yatırılmayarak işvereni tarafından mağdur edilen kayıtlı 16 bin 500 özel sektör çalışanından bin 500’ü ayrıca yıllarını tamamlamış olmasına rağmen emekliye çıkamıyor.
Dairenin borcu 450 milyon TL
Sosyal Sigortalar Dairesi’nin özel ve kamu bankalarına ve devletin diğer kurumlarına olan toplam borcu 450 milyon TL.
Alacaklarını tahsil edemediğinden borçlanarak faaliyetini sürdürmeye çalışan Sosyal Sigortalar Dairesi’nin bankalara 100 milyon TL, İhtiyat Sandığı’na faizi ile birlikte 150 milyon TL, Sosyal Güvenlik Kurumu’na 200 milyon TL borcu bulunuyor.
Kurumun 45 milyon TL’si 13’üncü maaş olmak üzere yıllık maaş ödemelerinden doğan yıllık açığı ise 117 milyon TL.
Alacağı borcundan fazla
Sosyal Sigortalar Dairesi, bugün kurum ve kuruluşlardan alacaklı olduğu paranın tümünü tahsil ederse tüm borçlarını ödeyebilecek.
Özel ve kamu bankaları, İhtiyat Sandığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu olmak üzere toplamda 450 milyon TL borçlu olan Sosyal Sigortalar Dairesi’nin 17 belediyeden 79 milyon 8 bin 563 TL, özel sektörden ise faizi dışında 500 milyon TL’nin üzerinde alacağı var.
Çözüm yasa ve denetim
İşçi sendikaları, Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı borçları konusunda yaşanılan sıkıntının ancak Belediye (Değişiklik) Yasa Tasarısı’nın yasalaşması ile aşılabileceği görüşünde birleşti. Hür-İş, buna ek olarak Sosyal Sigortalar Yasası ve Sosyal Güvenlik Yasası’nın da tadil edilmesi gerektiği yönünde görüş bildirdi. Sendikalar, ayrıca devletin kurum ve kuruluşlar üzerindeki kontrolünü arttırması denetimlerini sıklaştırması gerektiğini söyledi.
Yeltekin: Devlet de sorumlu
Sosyal Sigortalar Dairesi Hür İş Temsilcisi Ali Yeltekin, KKTC’de belediye çalışanı 2 bin, özel sektör çalışanı 16 bin 500 kişinin Sosyal Sigorta primleri yatırılmadığı için mağdur edildiğini söyledi.
Ali Yeltekin, Sosyal Sigorta primleri yatırılmayan 16 bin 500 özel sektör çalışanından bin 500’ünün ise yaşını doldurmuş olmasına rağmen emekliye ayrılamadığını kaydetti.
Özel sektörde birçok işletmenin devlete milyonlarca borcu bulunmasına rağmen devlet ihalelerini alabildiğine de dikkat çeken Ali Yeltekin, “Normalde vergi borcu bile olan bir işletmenin borçlarını yapılandırmış olsa dahi devlet ihalelerine katılma hakkı olmamalıdır” dedi.
Yeltekin, gelecek güvencesinden yoksun bırakılan binlerce kişinin mağduriyetinden gerekli sorumlulukları yüklenmeyip, denetim yapmadığı gerekçesi ile devletin de sorumlu olduğunu iddia etti.
“Ülkedeki belediye sayısı 5’e indirilmeli”
Belediyelerin ise bir ayağının da devlet olduğunu söyleyen Ali Yeltekin, belediye başkanlarının özellikle mali konularda yetkilerinin sınırlandırılması gerektiğini, harcamaların ise kayıt altında tutulması gerektiğini savundu.
Yeltekin, “Belediyeler, İçişleri ve Yerel Yönetimler Bakanlığı’na bağlıdır. Dolayısıyla belediyeleri kontrol etme sorumluluğu da bakanlığa aittir. Tüm yetkiler belediye başkanına verilmemeli, devlet belediyelerde, özellikle istihdam ve mali konularda sorumluluk almalıdır” dedi.
Ali Yeltekin, KKTC’de 28 belediyenin fazla olduğunu savunarak, ülkedeki belediye sayısının 5’e indirilmesi gerektiğini ifade etti.
“Online sisteme geçilmeli”
Sosyal Sigortalar Dairesi Hür İş Temsilcisi Ali Yeltekin, devlet denetimi yetersizliğinden ortaya çıkan ekonomik sorunlardan birinin de vergi kaçakçılığı olduğunu belirtti.
Birçok işletmenin personel maaşını Sosyal Sigortalar Kurumu’na asgari ücretten beyanda bulunurken Vergi Dairesi’ne fazla gider göstermek maksadı ile 3 ila 5 bin TL arasında beyanda bulunduğunu öne sürdü.
Yeltekin, bunun vergi kaçırmak olduğunu savunarak, vergi kaçakçılığının önüne geçmenin ancak Vergi Dairesi, İhtiyat Sandığı ve Sosyal Sigortalar Dairesi’nin online sisteme geçmesi ile mümkün olabileceğini öne sürdü.
Ali Yeltekin, “Vergi Dairesi, İhtiyat Sandığı ve Sosyal Sigortalar Dairesi üçgeninde öyle bir sistem oluşturulmalı ki, çalışanın maaşı, primleri, işverenin gelir ve gideri aynı sayfada görüntülenebilmelidir. Böylece, çalışan mağdur edilemez, işveren vergi kaçakçılığı yapamaz” dedi.
“Özel hayat incelenmeli”
Ali Yeltekin, ayrıca Maliye Bakanlığı bünyesinde bir birim oluşturulması ve işverenlerin özel hayatlarının bu birim tarafından incelenmesi gerektiğini kaydetti.
Yeltekin, “Vergi kaçakçılığının önüne geçmek için online sisteme ek olarak işverenlerin özel hayatları, yaşam şekilleri incelenmelidir. Eğer bir işveren yıllık misal 1 milyon TL gelir beyanında bulunuyor ancak harcamaları ve o yıl içerisinde edindiği mal varlığı, kazancının üzerinde ise hesabı sorulmalıdır” dedi.
“210 milyon TL bankada yok”
Ali Yeltekin, ayrıca Sosyal Güvenlik Kurumu’nun da halen daha faaliyete geçmediğini, 1 Ocak 2008 tarihinden itibaren istihdam edilenlerin primlerinin toplamı 210 milyon TL’nin ise Sosyal Sigortalar için kullanıldığını söyledi.
Bu arada Genel Sağlık Sigortası’nın ise gerekli kaynak olmadığından KKTC’de sürdürülebilir olmadığına inanç belirten Ali Yeltekin, “Fransa, İngiltere ve Türkiye bile finans sorunu sebebi ile Genel Sağlık Sigortası ile baş edememiştir. KKTC’de bu iş hiç sürdürülemez” dedi.
Keleş: Belediye (Değişiklik) Yasa Tasarısı yasalaşmalı
Kıbrıs Türk Belediye Çalışanları Sendikası (Bel-Sen) Başkanı Fikret Keleş, Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı primleri yatırılmayan çalışanların yaşadığı mağduriyetlerin ancak Belediye (Değişiklik) Yasa Tasarısı’nın yasalaşması ile mümkün olduğunu savundu.
Keleş, “Yatırılmayan Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı primlerinin yatırılmamasından belediye çalışanlarının yaşadığı mağduriyet ancak Belediye (Değişiklik) Yasa Tasarısı’nın yasalaşması ile mümkün. Çünkü Belediye (Değişiklik) Yasa Tasarısı yasalaşırsa belediyelerin Sosyal Sigortalar Dairesi’ne ve İhtiyat Sandığı’na olan borçları 15 yıla kadar taksitlendirilerek devlet katkı payından kesilecek. Yasa yürürlüğe girdikten sonra 2 ay ödenmeyen Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı primleri ise ilgili belediyenin devlet katkısından otomatik kesinti yapılarak alınacak. Yasa çerçevesinde belediyelerin devlet katkıları da arttırılacağından belediyeler devlete olan borçlarını öderken mali sıkıntı yaşamayacak. Çalışanın mağduriyeti de ortadan kalkacak” dedi.
Arpalıklı: Belediye (Değişiklik) Yasa Tasarısı yürürlüğe girmeli
Belediye Emekçileri Sendikası (BES) Başkanı Ulus Arpalıklı, Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı borçları konusunda belediyelerin mevcut durumlarının tek tek masaya yatırılarak değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Arpalıklı, şöyle konuştu: “Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı borçları konusunda çalışanın mağduriyeti bir an önce giderilmesi gerektiği su götürmez bir gerçektir. Şuanda Meclis’te bekleyen bir yasa tasarısı var ve bu yasa tasarısı yasalaşırsa belediyelerin söz konusu iki kuruma olan borçları 15 yıla kadar taksitlendirilerek devlet katkı payından kesilecek, yasa yürürlüğe girdikten sonra 2 ay ödenmeyen Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı primleri de o belediyenin devlet katkısından kesilerek alınacak. Bu yasa tasarısı bir an önce yasalaşmalıdır. Ancak yasa geçirilirken belediyelerin devlet katkı payları da arttırılmalıdır. Aksi halde bu kez de maaş ödemelerinde sıkıntı yaşanacak, çalışan bu kez de bu konuda mali sıkıntı yaşayacak.”
