İnsanlar ve diğer primatlar birbirlerinin en yakın akrabaları.
İnsanların siyaset sahnesiyle diğer primatlarınki arasında inanılmaz benzerlikler var.
Peki şempanzeler siyasette insanlardan daha iyi olabilir mi?
Profesör James Tilley, şempanze grupları arasındaki mücadelelerden politika hakkında neler öğrenebileceğimizi araştırdı.
1. Dostlarınızı yakın, düşmanlarınızı daha yakın tutun
Telif hakkıGETTY IMAGESŞempanze siyaseti sürekli değişen bir ittifaklar ağından oluşur.
En tepeye çıkmak için arkadaşlarınıza sırtınızı dönmeye ve düşmanlarınızı kucaklamaya hazır olmalısınız.
Çoğu ittifak arkadaşlıktan değil ihtiyaçtan ötürü kurulur.
2. İttifaklarınızı kurarken güçlü birini değil zayıf birini seçin
Telif hakkıGETTY IMAGESŞempanzeler “yenmek için gerekli olan minimal güçte” ittifaklar kurmaya yatkın.
Yani güçlü bir şempanzeye karşı iki güçsüz şempanzenin ittifak kurması, bir güçsüz şempanzenin diğerine karşı güçlü şempanzeyle ittifak kurmasından çok daha sık rastlanan bir durum.
Bu da akla yatıyor çünkü güçsüz biriyle ittifak yapınca sonuçtan alınacak pay güçlü biriyle ittifak yapıldığında alınacak paydan fazladır.
3. Korku duyulan biri olmak iyidir ama sevilen biri olmak daha iyidir
Telif hakkıGETTY IMAGESŞempanze liderleri arasında korku saçıp güçle yönetmeyi tercih edenler de var, ama bu tip liderler genelde çok geçmeden devrilir.
Başarılı bir lider olmak için kitlelerden kendinize ve ittifakınıza destek almanız gerekir. Bunun anahtarı ise nazik ve kararlı olmakta.
Hollanda’daki Arnhem Hayvanat Bahçesi’ndeki şempanzeler arasındaki siyasi koalisyonları inceleyerek Şempanze Politikaları kitabını yazan Professor Frans de Waal, “En iyi alfa erkek en büyük ve en güçlüsü olmak zorunda değil” diyor ve ekliyor:
“Destekçilerinizin olması önemli. Yani destekçilerinizi mutlu etmelisiniz. Diplomatik olmanız lazım.”
4. Sevilmek iyidir ama kaynak dağıtmak daha iyidir
Telif hakkıGETTY IMAGESEn uzun süre iktidarda kalan liderler kaynakları ele geçirerek onları destek satın almak için kullananlardır.
BBC radyo programı Analiz: Primat Politikaları’nda av etlerini dağıtarak 12 yıl boyunca başta kalan bir liderin hikayesi yer aldı.
Prof. de Waal, “Japon bilim insanı Toşisada Nişida 12 yıl boyunca iktidarda kalan şempanzeyi incelediğinde diğer erkeklerin etlerine el koyup bunu destekçilerine dağıttığı, düşmanlarına ise dağıtmadığını gördü” diyor ve ekliyor:
“Kendi işine çok yarayan bir rüşvet sistemi kurmuştu.”
Pratikte olan şey şempanze liderinin gruptan vergi alıp bu kaynakları destekçilerine dağıtmasıydı.
