Uzun yıllardır Mağusa kentine bir kent müzesi kazandırmak için mücadele etmekteyiz. Yazılar yazmakta, projeler geliştirmekteyiz. Mücadelemiz aslında kentin geçmişini geleceğe aktarmak içindir. Birçok ülke, kent müzesi, kent arşivi, kent kütüphanesi gibi mekanlarla oldukca barışık olduğundan artık Kent Hafıza / Bellek Merkezlerini kurmaya başlamışlardır. Ancak biz, bellek kavram ve tanımına uzak bu coğrafyada, bu merkezlerin hayalini bile kuramıyoruz.
Kent belleği nedir?
“Kent belleği”, kentte yaşayanların anılarını, kentte yaşanan olayları, hatta, gündelik yaşam tarihine dek uzanan zengin bir içeriği kapsamaktadır. Yani “yaşanmış hafızayı / belleği” ifade etmektedir. Kısacası kente ait her türlü bilgi ve veriyi içine alan bir hafıza / bellek kaydı anlamına gelmektedir.
Bizler, teknoloji ile yoğun bilgi donanımına girmemiz ile kent belleğimizi, hafızamızı yitiriyor duruma geliyoruz. Evet bu önemli hız ve değişim, bellek kaybımıza /unutkanlıklarımıza sebep olmaktadır. Peki bellek kaybı sürecinde, toplum olarak üzerimize düşeni yapıyor muyuz? Geçmiş mirasımızın hatırlanmasına yönelik bir yol haritamız var mıdır? “Ülkenin kültür envanteri tamamlandı mı? Tabi ki hayır. Sadece yok oluşu izlemekteyiz. Artık silkinme zamanıdır. Silkinmenin yolu ise belleğini kaybetmeden müdahale etmekten geçer.
Peki ne yapılmalı?
Acil olarak kent kültür envanterleri hazırlanmalıdır. Türkiye’de neredeyse bütün kentlerin, envanter kitaplarının hazırlandığından bahsediliyor. . Bizim yerel yönetimlerimiz ve merkezi yönetimlerimiz ise siyasi rant düşüncesinden vazgeçip acil olarak kent kültür envanterlerini oluşturmaya başlamalılardır. Bu envanter aslında kentimizin bizden önceki hafızası / belleğidir. Yani bize kentimizi armağan eden insanların ne düşündüklerini, onların fiziki ortamını, kimlerin bu gelişimde rol aldığını hatırlatan hafızadır.
Nasıl yapılmalıdır?
Kentsel belleğin yok oluşunu engelemek için, kentin tarihsel envanter bilgilerinin, belgelerinin ve belge niteliğindeki objelerin yer aldığı Kent Müzeleri kurmak ilk adımdır.
Kent Müzesi nedir?
Kentlerde üretilen, kentin tarihsel‐kültürel mirası niteliğindeki kente özgü yazılı, sesli ve görüntülü bütün verilerin yer aldığı / sergilendiği yerdir. Müzede yer alacak tüm veriler, yerel yönetimler, merkezi yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarının birlikte çalışması sonucu derlenmelidir.
Kent belleğine hizmet eden farklı bina tiplerine sahip olmaya çok uzak olduğumuz için; yani şu anda ayrı bir kent kütüphanesi bulunmadığından ve planlanmadığından ötürü, bunun bir bölümünde kütüphane de olmalıdır. Kent müzeleri, kentlerin en prestijli mekanları olması gerektiğinden dolayı, merkezi yerlerde olması gerekmektedir.
Somut Öneriler?
Bu bağlamda Mağusa için somut öneri sunacak olursak, İngiliz döneminde inşa edilmiş Gazi İlkokulu, gerek konumu, gerek mimari değeri, gerekse bina tipi ile böyle bir kullanıma ev sahipliği yapabilecek özelliklere sahiptir. Çünkü bu tür merkezler kentle bütünleşik; dış mekan aktivitelerine de olanak sağlayacak şekilde kurgulanmaktadır. Kent müzeleri, salt sergi mekanları sunmanın ötesinde, çocuk, yetişkin ve gençlik atölyeleri, dış mekan aktiviteleri ile zenginleştirilmiş mekanlardır. Bu anlamda, birçok Mağusalı’nın anılarının yer aldığı, kentsel belleğin vazgeçilmez bir parçası olan Gazi İlkokulu’nun, Kent Müzesi’ne dönüşme potansiyeli oldukca güçlüdür.
Kamusal bir bina olan Gazi İlkokulu için fonksiyon değişikliğine gidileceği bilgisine ulaştığımızı ve bu binanın kesinlikle özele dönüştürülmesine kentliler / akademisyenler olarak onayımızın olmadığını ifade etmek istiyorum.
Daü İç Mimarlık Bölümü olarak, hem tarihi binaların hem de endüstri mirasının yeniden işlevlendirilmesi, yenilenmesi, hem de tarihi olmayan binaların dönüştürülmesi kapsamında, Mağusa Kenti başta olmak üzere ülkenin birçok noktasında Müze iç mekan tasarımı proje önerilerini öğrencilerimizle birlikte geliştirmiş bulunmaktayız. Gazi İlkokulu’nun Mağusa Kent Müzesi olarak yeniden işlevlendirilmesi konusunda da her türlü katkıyı yapmaya hazırız.
SONUÇ
Eğer bir kent, dünle‐bugün, bugünle‐yarın arasındaki ilişkiyi sağlam kuramazsa, birikimini gençliğe doğru yansıtamaz. Bireyin ve toplumun tarihsel yolculuğunu ne oranda hatırladığı; ya da ne oranda unuttuğu, onun gelişmişlik düzeyine ilişkin önemli bir göstergedir. İşte bu anlamda Kent Müzesinin önemi tartışılamaz!
Kaynaklar:
- Çocukluğumuzun Mağusa’lıları facebook sayfasına Özkan Korun tarafından eklenmiştir.
- Çocukluğumuzun Mağusa’lıları facebook sayfasına Toycan Onuk tarafından eklenmiştir
- Çocukluğumuzun Mağusa’lıları facebook sayfasına Özkan Korun tarafından eklenmiştir
