PROGRAMDA YER ALIYOR: Hükümet programında 12 ay içerisinde AB ihale düzenlemelerin de dikkate alınarak değiştirileceği ifade edilen Kamu İhale Yasası sil baştan yenileniyor. Yasa dün Meclis’te görüşüldü. Şu anda yürürlükte olan ihale mevzuatı, tüm kamu kesiminde ayni mevzuat altında ihale yapılmasını düzenlemediğinden yeniden tasarlandı
MERKEZİ BİR İHALE KOMİSYONU: Yeni yasanın hayata geçmesi ile Merkezi bir İhale Komisyonu oluşturulacak. Cumhurbaşkanlığı, Meclis, Başbakanlık ile diğer bakanlıklar ve daireleri ve Mahkemeler, döner sermayeli kamu kurumları ve KİT’ler ile kendi özel yasası ile kurulmuş olan kamu tüzel kişilerinin İhale Değerlendirme Komisyonu, Devletin Merkezi İhale Komisyonu olacak
İHALE TAHMİNİ BEDELİ ŞEFFAF OLACAK: Bugüne kadar hep şikâyet konusu olan ihale tahmini değeri ihale ilanlarında ve şartnamelerde açıkça belirtilecek ve şeffaflık ilkesine göre işlem yapılacak. İhale bedelini öğrenme marifeti sona erdirilecek, bedeller katılımcı herkesin bilgisinde olacak
Bertuğ TOPAL
Avrupa Birliği uyum yasaları çerçevesinde hazırlanan ve kamu kurum ve kuruluşların çıkacağı tüm ihalelere AB mevzuatı getirecek Kamu İhale Yasası dün Meclis’te görüşüldü.
Kamu İhale Yasası’na göre kamudaki tüm ihaleler Avrupa Birliği mevzuatına uygun hale getirilecek.
Hükümet programında, 12 ay içerisinde kamu ihale mevzuatının AB ihale düzenlemeleri de dikkate alınarak değiştirileceği ifade edilen yasa dün Meclis’te görüşüldü.
Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi Başkanı Ferdi Sabit Soyer ve komite üyeleri ile sektör temsilcileri ve kamu kurumları temsilcileri de dâhil olmak üzere geniş bir ekibin yoğun çalışmaları sonucunda hazırlanan Kamu İhale Yasası, kamu ihalelerinin devlet bütçesinde süreklilik arz eden etkin bir tasarruf unsuru teşkil etmesi ve ihale süreçlerinin öncesi ve sonrasında hesap verebilirliğin sağlanması için AB ihale uygulamaları ile örtüşen çağdaş bir Kamu İhale Yasası yürürlüğe girecek.
Kamu İhale Yasası, kamunun denetimi altında bulunan veya kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının, yerel yönetimlerin, kamu görevi yerine getiren tüzel kişilerin yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirliyor.
Tüm kamu ihaleler bir yerde toplanıyor
Şu anda yürürlükte olan ihale mevzuatı, tüm kamu kesiminde ayni mevzuat altında ihale yapılmasını düzenlemediğinden, yeni yasa standart sağlayıcı özelliğe olacak.
Yasa ile tüm kamu kurumlarının ihalelerinin bu Yasa altında düzenlenmesi sağlanmış olacak.
Kimleri kapsayacak
Cumhurbaşkanlığı, Cumhuriyet Meclisi, Başbakanlık ve diğer bakanlıklar ile bağlı daireleri, Mahkemeler, Sayıştay, Ombudsman, bağımsız daireler, bakanlıklara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, belediyeler, belediyelerin oluşturdukları birlikler ve kurdukları şirketler, KİT’ler ve kendi özel yasası ile kurulmuş olan kamu tüzel kişileri, Yönetim kurulu veya farklı bir ad altında yönetim kurulu gibi işlem yapan kurullar, Devlet tarafından yönetimine atanan kişilerin toplam yönetim kurulu üyesi sayısının yarısından fazla olduğu üniversiteler ile kurumlar ve kamu görevi yerine getiren özerk yönetime sahip tüzel kişiler bundan böyle ihalelerini bu yasaya uygun yürütecek.
Ciddi değişiklikler var
Kamu İhale Yasası ile yaşam bulacak düzenlemelerde mevcut yasaya göre ciddi değişiklikler var. Buna göre; bu yasa ile standart uygulama gelecek. Tüm kamu kuruluşları bu yasada belirtilen işlemlere göre ihale yapacak. Yasada, kamu kurumları ve belediyelerin kendi ihalelerini değerlendirecek birer İhale Değerlendirme Komisyonu oluşturulacak. Belediye Meclisleri ve tüzel kişilerin yönetim kurulları kendi İhale Değerlendirme Komisyonlarını oluşturacak. Bu komisyonlar seçilmiş veya atanmış üyeler ile ilgili kurumun çalışanlarından oluşturulacak.
Merkezi bir İhale Komisyonu oluşturulacak
Yeni yasanın hayata geçmesi ile Merkezi bir İhale Komisyonu oluşturulacak. Cumhurbaşkanlığı, Cumhuriyet Meclisi, Başbakanlık ile diğer bakanlıklar ve bağlı daireleri, Mahkemeler, Sayıştay ve Ombudsman, döner sermayeli kamu kurumları ve KİT’ler ile kendi özel yasası ile kurulmuş olan kamu tüzel kişilerinin İhale Değerlendirme Komisyonu, Devletin Merkezi İhale Komisyonu olacak. Bu Yasa ile İhale Komisyonu Başkanı ve üyelerinin sadece üçer yıllığına ve tekrar atanma veya görevlendirmelerinin mümkün olmayacağı düzenlemeye gidilecek.
Kamu ihaleleri bağımsız olacak
Devlet daireleri, bağımsız daireler, döner sermayeli kuruluşlar, KİT’ler ve kendi özel yasası ile kurulmuş olan kamu tüzel kişilerinin maktu idari şartnameleri sadece MİK tarafından hazırlanacak. İhalelerin değerlendirmesi ve bağlanması ihale değerlendirme komisyonları tarafından yapılacak ve şu anda olduğu gibi ihale makamlarından bağımsız hareket edecek.
Her ihalenin raporu düzenlenecek ve bunlar Merkezi İhale Komisyonu’nda toplanıp kamu kurumlarının her yıl hangi tip iş için ne kadar harcamaya yaptığı ve bu ihaleleri kimlerin kazandıkları kamuoyunun bilgisine getirilecek.
İtirazlar Rekabet Kurulu’na
İhalelere itiraz Merkezi İhale Komisyonu yerine Rekabet Kurulu olacak. Rekabet Kurulu ihalelerde İtiraz Makamı olarak hizmet yürütecek. Tüm işlemler yasada belirlenen sürelere göre yapılacak. İhalelerin her süreci yasada belirlenmiş süreler dikkate alınarak yürütülecek.
İhale tahmini bedeli şeffaf olacak
Bugüne kadar hep şikâyet konusu olan ihale tahmini değeri ihale ilanlarında ve şartnamelerde açıkça belirtilecek ve şeffaflık ilkesine göre işlem yapılacak. İhale bedelini öğrenme marifeti sona erdirilecek, bedeller katılımcı herkesin bilgisinde olacak.
AB normlarında
Kamu İhale Yasası, AB uygulamalarında ön plana çıkan ilkelere göre hazırlandı. Bu yasanın temel ilkelerinin birinci ve en önemlisi, ihale makamları ve ihale komisyonlarının, bu yasaya göre yapılacak ihalelerde şeffaflığı, rekabeti, eşit muameleyi, hesap verilebilirliği, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olacak olması olarak nitelendiriliyor.
Diğer temel ilkeler
Yasa ile ilgili diğer temel ilkeler ise şu şekilde izah edildi: Katılımcı kişilerin ticari sır olarak belirtecekleri hususlar ihale komisyonu veya ihale makamları tarafından açıklanamayacak. Aralarında doğal ilişki olmadıkça mal, hizmet ve yapım işleri birlikte ihaleye çıkılmayacak. Eşik değerin altında ihaleye çıkabilmek için ihaleler mal, hizmet ve yapım işi olarak ayrılamayacak. İhale usulleri açık ve kısıtlı usuller olacak. Diğer usuller ancak belirli durumlarda kullanılabilecek. ÇED raporu isteyen işlemlerde ÇED olumlu raporu olmaksızın ihaleye çıkılamayacak. Ödeneği olmayan işler için ihale yapılmayacak.
100 milyon TL altındaki ihalelere sadece yerel firmalar katılabilecek
Yasaya göre eşik değer, mal ve hizmet alımlarında, genel bütçeye dahil ve katma bütçeli kurumlar için 4 milyon TL olarak belirlendi. Diğer kamu kurumları (belediyeler, üniversiteler gibi) için 6 milyon TL olacak. Bu yasa altında ihale yapacak tüm kurumların yapım işlerinde ise eşit değer 100 milyon TL olarak belirlendi. Bu değerler altında yapılacak ihalelere sadece yerli firmalar katılabilecektir. Bu miktarlar üzerindeki ihalelerde ise yurtdışından tüzel kişiler de ihalelere katılabilecek.
4 farklı ihale usulü olacak
yasanın hayata geçmesinden itibaren Kamu İhale Yasası uyarınca dört farklı ihale usulü kullanılabilecek. Bunlar; Açık usul – Dileyen katılımcının teklif atabileceği usuldür. Kısıtlı Usul – Dileyen katılımcılar arasından şartnamelerde belirtilecek kriterleri karşılayan katılımcıların ihale sürecinde kalabilecekleri usuldür. Pazarlık Usulü – Açık veya kısıtlı usulde gerekmesi halinde uygulanabilecek usuldür. Rekabetçi Diyalog Usulü – Mal, hizmet ve yapım işinin birlikte yapıldığı bir ihalede konunun karmaşık hale dönüşmesi halinde uygulanabilecek usuldür.
15 Kasım’da yürürlüğe girecek
Kamu İhale Yasası 15 Kasım 2016’dan itibaren yürürlüğe girecek. Bu süreçte tüzükler ve genelgeler hazırlanacak, Merkezi İhale Komisyonu ve Dairesi kuruluş ve Teşkilat Yasası çıkarılacak ve Merkezi İhale Komisyonu tüm kesimlere yönelik yasa ve uygulamalarına ilişkin eğitim programları düzenleyecek.
Soyer’den 9 değişiklik önerisi
Ferdi Sabit Soyer, tasarı madde madde görüşülürken söz alarak, tasarıyla ilgili 9 değişiklik önerisi sundu. Öneriler oy birliğiyle kabul edildi.
Öte yandan CTP Genel Sekreteri Tufan Erhürman, 10’uncu maddenin 3’üncü fıkrasına “bir disiplin suçu işlemesi nedeniyle kamu görevinden alınması” ifadesinin eklenmesini önerdi. Öneri oy birliği ile kabul edildi.
***
Özgür: “Yasayı bir mihenk taşı olarak değerlendiriyoruz”
Oylama öncesinde Maliye Bakanı Birikim Özgür, Kamu İhale Yasası üzerine bir konuşma yaptı.
Yasanın yoğun çalışmalar sonucunda öngörülen sürede Genel Kurul’da görüşüldüğünü belirten Özgür, “Bu yasayı bir mihenk taşı olarak değerlendiriyoruz.Bu yasa, uygulamalarımızda bir temel yasa olacak” dedi.
Birikim Özgür, “Kamu ihalelerinin devlet bütçesinde süreklilik arz eden etkin bir tasarruf unsuru teşkil etmesi ve ihale süreçlerinin öncesi ve sonrasında hesap verebilirliğin sağlanması için, AB ihale uygulamaları ile örtüşen çağdaş bir Kamu İhale Yasası yürürlüğe girecek” şeklinde konuştu.
“Yasa ihalelerde uygulanacak esasları ve usulleri belirleyecek”
Kamu İhale Yasası’nın, kamunun denetimi altında bulunan veya kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının, yerel yönetimlerin, kamu görevi yerine getiren tüzel kişilerin yapacakları ihalelerde uygulanacak esasları ve usulleri belirdiğini söyleyen Özgür şöyle devam etti:
“Şu anda yürürlükte olan ihale mevzuatımız tüm kamu kesiminde aynı mevzuat altında ihale yapılmasını düzenlemediğinden, yasa, standart sağlayıcı özelliğe sahiptir. Tüm kamu kurumlarının ihalelerinin bu yasa altında düzenlenmesi sağlanmış olacaktır.
Cumhurbaşkanlığı, Cumhuriyet Meclisi, Başbakanlık ve diğer bakanlıklar ile bağlı daireleri, Mahkemeler, Sayıştay, Ombudsman, bağımsız daireler, bakanlıklara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, belediyeler, belediyelerin oluşturdukları birlikler ve kurdukları şirketler, KİT’ler ve kendi özel yasası ile kurulmuş olan kamu tüzel kişileri, Yönetim kurulu veya farklı bir ad altında yönetim kurulu gibi işlem yapan kurullar, devlet tarafından yönetimine atanan kişilerin toplam yönetim kurulu üyesi sayısının yarısından fazla olduğu üniversiteler ile kurumlar ve kamu görevi yerine getiren özerk yönetime sahip tüzel kişiler bundan böyle ihalelerini bu yasaya uygun yürütecektir. “
***
Vekiller ne dedi? Vekiller ne dedi? Vekiller ne dedi?
Dinçyürek: Bazı çelişkiler var
Bağımsız Milletvekili Hakan Dinçyürek, yasanın bu noktaya gelmesinde emeği geçenlere teşekkür etti. “Yasada bana göre bazı çelişkiler vardır” diyen Dinçyürek, bazı sorular yöneltti. Tasarının genel gerekçesinde siyasi erkten bağımsız, şeffaflıktan söz edilirken tasarının son halinde buna uygun düzenlemenin yer almadığını savunan Dinçyürek, “önümüze gelen yasa tamamen siyasetin şekillendirdiği bir yapı” dedi.
Yasanın 1 Ocak 2017’de yürürlüğe gireceğini belirten Hakan Dinçyürek, Merkezi İhale Komisyonu’nun yapısı düzeltilmeye çalışırken, yasanın Elektrik Kurumu gibi bazı kurum ve kuruluşların kendi başlarına ihale yapmasına olanak verecek açılım içermesini eleştirdi.
“KKTC’nin bugüne kadarki en büyük ihalesi suyun özelleştirilmesiyle ilgili olandır” diyen Dinçyürek çağdaş, AB normlarına uygun olsun diye ertelenirken bu ihalenin yasa geçmeden yapılacak olmasını eleştirdi.
Tatar: Daha şeffaf bir yapı amaçlanıyor
UBP Milletvekili Ersin Tatar da İhale yasasının uzun zamandır gündemde olduğunu anımsatarak, komitenin çalışmalarına katkı koyan herkese teşekkür etti. Tatar, ihale yasasının şeffaflık, dürüstlük adına hazırlandığını, kamunun parasının daha iyi değerlendirilmesinin amaçlandığını söyledi.
Önemli olanın, yasanın geçmesinin ardından gerektiği şekilde uygulanması ve denetlenmesi olduğuna işaret eden Tatar, bunun geç kalmış bir yasal düzenleme olduğunu kaydetti.
Tatar, ihale komisyonuna atanacak kişilerin de şeffaf olmasının önemine değinerek, komisyona kamunun menfaatlerini koruyabilecek, işinin uzmanı kişilerin görevlendirilmesini istedi.
Angolemli: “Yasayla beraber tüzükler de yürürlüğe girsin”
TDP Gazimağusa Milletvekili Hüseyin Angolemli de, Ankara’daki olayın herkesi derinden üzdüğünü belirtti.
Ülkede yıllardır ihale yasası bulunmadığını; yasanın hazırlanıp önlerine gelmesinin büyük bir başarı olduğunu ifade eden Angolemli, geç de olsa yasanın hazırlandığını söyledi.
Tasarının bazı kurumlara ihale yapma yetkisi verdiğini kaydeden Angolemli, KIB-TEK’in de bu kapsama alınarak Merkezi İhale Komisyonu altına girmesi gerektiğini belirtti.
Tüzüklerin Haziran 2017’ye dek hazırlanmasının öngörüldüğünü ifade eden Hüseyin Angolemli, yasa yürürlüğe girmeden ihale yapılmasının düşündürücü olduğunu belirtti. Angolemli, yasayla beraber tüzüklerin de hazır olması gerektiğini vurguladı.
Taçoy: “Yasa son zamanlarda hazırlanan en iyi yasalardan biridir”
Kamu İhale Yasa Tasarısı’nın genel görüşmesi sırasında yapılan konuşmaları yanıtlayan Meclis Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi Başkan Vekili DP UG Milletvekili Hasan Taçoy, tasarının son zamanlarda hazırlanan en iyi tasarılardan biri ve ihaleler konusundaki tartışmalara son verecek bir tasarı olduğunu söyledi.
Taçoy, tasarıda belirtilen kurumların çıkacağı ihalelerde alınacak tüm kararların Merkezi İhale Komisyonu’na ulaştırılacağını; bu denli ince detayların da tasarıda yer aldığını söyledi. Hata ve eksiklerin de olabileceğinin akıllarda tutulması gerektiğini belirten Taçoy, MİK üyelerinin 3 yıllığına ve bir kez atanabileceğini kaydetti.
Hasan Taçoy, MİK dışında kurulacak ihale komisyonlarının (belediyelerin, üniversitelerin muhtarlıkların) bir kereye mahsus olacağını ve yapılacak başka ihaleler için farklı komisyonlar oluşturulacağını belirtti.
Soyer: “Yürürlüğe giriş için 15 Kasım 2016’yı önereceğiz”
Meclis Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi Başkanı CTP Milletvekili Ferdi Sabit Soyer de konuşmasında, insanlık düşmanı terör olaylarını kınadı ve asla gündeme gelmemesini diledi.
Soyer, tasarıdaki sehven yapılmış hatalar için değişiklik önerileri sunacaklarını belirtti.
Tasarıdaki tanımlara “idari şartname” eklemesi yapılacağını kaydeden Ferdi Sabit Soyer, tasarının hangi kurumları kapsadığıyla ilgili de bilgi verdi. Soyer, devletin tüm ilgili birimleri, KİT’leri, bakanlıklara bağlı döner sermayeli kurumları ve yasayla kurulmuş Elektrik Kurumu gibi kurumların da tasarının kapsamında yer aldığını anlattı.
Soyer, yürürlüğe girişi 15 Kasım 2016 olarak değiştirmek için öneri sunacaklarını; yasayla tüzüklerin yürürlüğe girişinin de yeknesaklaşacağını bildirdi.
