“Kavanin azları da kim oluyormuş? İntihab zamanında ‘biz reyimizi falan efendiye vereceğiz’ diyorsunuz. Onlara ‘Efendi’ diyorsunuz. Onlara ‘Efendi’ diyenlerden imam ve nikah kalmaz! Çocukları ise gayrı meşru olur! Efendi yalnız ulemalardır. Çünkü ulema Padişahtan bile büyüktür! Mekteplerde din derslerinden gayrı başka kitaplar okumak küfürdür! Bu gibi kitapları okutan da, okuyan da kafir olur…”
…
Yirminci yüzyılın başlarında ada Türklerinin durumu buydu.
Eğitimde modern bilim isteyenlere karşı imamlar köylerde bu tür vaizler vermekteydiler.
Ki sözleri dinlenmekteydi.
…
“Şimişici, yoğurtçu, muhallebici, yemenici, şerbetçi, dondurmacı, salepçi, çaycı, çörekçi, kahveci, nalbant, yorgancı, keçeci, börekçi, kahvaltıcı, hamamcı, hancı, uşak, yük arabacısı, hizmetçi, hamal, ırgat, çiftçi.”
Türklerde meslekler bunlardı.
…
Rumlarda da şu meslekler vardı:
“Tenekeci ve çinkocuların yanında modern tarım elemanı, Freng terzisi, ciltçi, büyük tüccar, komisyoncular, bankacılar, hekim, eczacı, avukat, un, pamuk, kiremit ve alçı fabrikaları, sabun fabrikaları, matbaacılar, vapur sahipleri, gemici, kaptan, mühendis…”
…
Neyse ki sonradan ada Türkleri de hız alacaklardı.
Atatürk’ün devrimleri izlenecek, kılık kıyafette modern hayat izlenecek,
Bu arada okuma oranı da giderek artarak avukatlar, eczacılar, mühendisler yetişecekti…
…
Şimdiki meslekler:
Doktor, Avukat, Hakim, Uluslar Arası İlişkiler, Halkla İlişkiler, İngiliz Dili ve Edebiyatı, Ekonomi, Fizik, Matematik, Mimar, Mühendis, Arkeolog, Psikolog, Ressam, İş adamı, Gazeteci, Müzisyen.
Ve doktoralılar, profesörler…
…
İmam nasıl çıkışıyordu?
“Kavanin azaları da kim oluyor?”
Şimdiki okumuşlar nasıl çıkışıyor?
Cumhurbaşkanı da kim oluyor?
Meclis de kim oluyor?
Hükümet de kim oluyor?
…
Aynı dönemde bir gazetede yayınlanan bir yazıda şöyle deniyordu:
“Avrupa 1909 yılında yaşadığı halde bizler 1709 yılında onların düşünce ve yaşam düzeylerine oranla 200 sene daha gerideyiz.”
…
Yıl 2015.
Aynı serzenişler yok denemez…
…
Ahmet An’ın dönemin gazetelerinden derlediği ve “Kıbrıs Türk Toplumunun Geri Kalmışlığı” adlı kitapta yayınladığı yazıları taradıkça, geçmişle bugün arasındaki benzerlik ve farklılıklara dikkat etmeye çalışıyorum.
…
O dönemler geri kalmışlığa karşı çıkanlar ve ada Türklerini ileriye taşımak isteyenler de vardı.
1921 yılında Söz gazetesinde bir yazı yazan dönemin aydınlarından Ahmet Raşid, “Biz devrim yapabilir miyiz?” diye sormuştu.
…
Bu yüzyıl içinde de bu soruyu soran çok…
