Rum Yönetimi lideri Nikos Anastasiadis’in BM Genel Sekreteri Ban Ki Moon’a Davos’ta sunduğu resmi belgenin, Rum parti liderleri tarafından basına sızdırılmasıyla, karartma altında yürütülen müzakerelere ilişkin detaylar da gün ışığına çıktı.
Basına sızan Rum belgesinde, Kıbrıs müzakerelerinde özellikle özlü konularda önemli ilerleme kaydedilemediği ve iki taraf arasındaki derin görüş ayrılıklarının belirsizliklere de yol açtığı anlaşılıyor.
Anastasiadis’in Genel Sekreter’e sunduğu belgesinde şu ifadeler yer alıyor;
“Yönetim, Güç Paylaşımı, Mülkiyet, Ekonomi ve AB başlıklarıyla ilgili, Mayıs ayından itibaren, önemli sayıda konuda, ortak konsensus sağlandığı çok iyi bilinmektedir.
İlerlemeye karşın, tüm başlıklardaki anlaşmazlıkların hala var olduğunun da vurgulanması gerekmektedir.
Akabinde dile getireceklerim temelinde, gerçekliği yansıtmayan bir görüntüyü ortaya koymayacağız ve çözüme çok yakın olunduğu beklentilerini yaratmaktan kaçınacağız.
Bu koşullar altında, vurgulamak isterim ki aşağıda sıralanan konularda özlü görüşmelere başlamadık:
1) Mülkiyet ve buna bağlı olan Toprak düzenlemeleri
2) Güvenlik ve Garantiler;
3) Ada’daki Türk askerinin çekilmesine ilişkin takvim
4) Üzerinde anlaşmaya varılan hususların hayata geçirilmesine yönelik takvimleri
5) Anlaşmanın yürürlüğe gireceği ilk günü ve neler gerektireceği
6) Anayasa ve federal yasaların yazılması
7) Federal devletlerin ve federal anayasanın yazılması
8) Birleşik Kıbrıs’ı bağlayacak olan uluslararası anlaşmaların listesi.
Anlaşıldığı gibi, sürecin nihai aşamasına gelmeden önce, hassas ve tüm zor konularda ayrıntılı görüşmelerin yapılması gerekmektedir.
Tüm bu konuların, müzakerelerin sonunda sizinle ele alınması yönündeki ifadeye karşıyız, 2004’teki Annan Planı tecrübesi dikkate alındığında, genel sekreterin hakemliği hususunda hemfikir değiliz.
Ortak konsesusa varılan konularda uzlaşsak dahi, çözümün sürdürülebilirliğini olumsuz etkileyecek belirsizlikler veya boşluklardan kaçınılması için, çözümün uygulanmasına ilişkin karmaşıklığın giderilmesinde zamana ve dikkatli planlamaya gereksinim vardır.
Örneğin:
Yeniden yerleşimin maliyeti ne olacak?
Tazminatların maliyeti nedir?
Federal ve kurumsal örgütlerin kurulması gibi federal devletin faaliyete geçmesi de dahil, çözümün hayata geçirilmesinin maliyeti ne olacak?
Aşağıdakiler İçin Fon Kurulması gerekmektedir;
-Bağışlar-Bağışçılar için uluslararası konferans;
-Gerekli olacak kredilerin ödenmesi yöntemleri
IMF ve Dünya Bankası, gerekli teknik bilgiyi verme konusunda çabalara kısa bir süre önce başlamıştır. Her incelemenin gerektirdiği gibi bunun tamamlanması için de zamana ihtiyaç duyulacaktır.
Halkın önüne sunulmadan önce, çözümün ekonomik sürdürülebilirliğinin garanti altına alınması hayati öneme sahiptir.
Toprak düzenlemeleri ve geri dönecek göçmen sayısının fazla olması durumunda tazminatlar için gerekli finansman daha az olacaktır”
Belgede Anastasiadis’in şu ifadeleri de yer aldı;
“Çözümün hayata geçirilmesi için, aylar sürecek olan dikkatli bir çalışmaya ihtiyaç duyulacak. Yukarıdaki ifadelerim, zamana ihtiyaç duyacağımızı açıkça dile getirmeyi hedefliyor. Yeterince hazırlıklı olmamız gerekmektedir ayrıca uygulamayı tehlikeye sokacak eksikler, boşluklar, yapıcı belirsizlikler olmadan net bir planı halkın önüne getirmeliyiz. Aksi takdirde, gerçekleştireceğimiz referandumda olumlu bir sonuç elde etme olasılığını riske sokacağız. Kendi açımdan, 2016 yılı içerisinde, mümkün olduğu kadar hızlı bir şekilde anlaşmayı sağlamak için Mustafa Akıncı ile birlikte çalışacağımı size teyit etmek istemekteyim.”
Belgeyi yayınlayan Rum Fileleftheros gazetesi “Anlaşmaya yönelik Yol Uzun- Belgeye Göre Belirsizlikler Fazla” ifadelerini kullandı ve Anastasiadis’in belgeyle, çözüme kadar birçok belirsizlik bulunduğunu ortaya koyduğunu yazdı.
Gazete çözümün ilk gününün, Kıbrıs Türk toplumuna direkt fayda sağlayacağını Anastasiadis’in çözümün ilk günden beklentisinin ise önemli sayıdaki Türk askerinin çekilmesi, kapalı Maraş bölgesinin derhal iadesi, ara bölgenin derhal iadesi, iskana açık olmayan bölgelerin derhal iadesi” şeklinde sıralandığını belirtti.
