YENİ ALTERNATİFLER GÜNDEMDE: Kıbrıs’ın Münhasır Ekonomik Bölgesi’ndeki 12’nci parselden elde edilen gaz, adada bir sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisinin inşasını ekonomik olarak mantıklı kılacak miktarda değil
TÜRKİYE DE GÜNDEMDE: Havadis Gazetesi’nden Esra Aygın’a bilgi veren Noble Energy yetkilileri, Kıbrıs gazı ile ilgili LNG tesisi dışındaki alternatiflerin değerlendirildiğini belirtti. Alternatifler arasında, doğal gazın Türkiye üzerinden boru hattı ile taşınması da bulunuyor
BORU HATTI: Noble Energy’nin Doğu Akdeniz’deki faaliyetlerini yakından izleyen İngiltere’deki Global Enerji Çalışmaları Merkezi kıdemli enerji analisti Julian Lee’ye göre, gazı Türkiye üzerinden boru hattı yöntemiyle ihraç etmek hem ekonomik açıdan hem mühendislik açısından çok çekici ve elverişli
Esra AYGIN
Güney Kıbrıs, Vassilikos bölgesinde bir Doğal Gaz Sıvılaştırma (LNG) Tesisi kurulması yollarını ararken, Noble Energy, gazın Türkiye üzerinden bir boru hattı vasıtasıyla ihraç edilmesi de dahil, farklı alternatifler üzerinde duruyor.
Kıbrıs Cumhuriyeti yetkilileri, LNG tesisinin inşasında ısrarlı olsalar da, 12’nci parselden çıkan doğalgaz miktarı, yaklaşık 8 milyar Euro’luk yatırım gerektiren tesisin inşası için yeterli değil.
Havadis Gazetesi’nden Esra Aygın’a bilgi veren Noble Energy yetkilileri, Kıbrıs gazı ile ilgili LNG dışındaki alternatiflerin değerlendirildiğini belirtti. Alternatifler arasında, doğalgazın Türkiye üzerinden boru hattı ile taşınması da bulunuyor.
Noble Energy şirketi, Kıbrıs’ın Münhasır Ekonomik Bölgesi’ndeki 12’nci parselden elde edilecek gazı ihraç edebilmek için adada inşa edilmesi öngörülen sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tesisi dışındaki alternatifleri gündemine alarak, sürece yeni bir boyut kazandırdı.
12’nci parselde bulunan doğalgaz miktarı, adada inşa edilecek bir LNG tesisinde sıvılaştırılarak tankerlerle taşınmasını ekonomik olarak rantabl kılmıyor.
LNG planı gözden geçiriliyor
12. parseldeki doğal gaz rezervlerinin, tahminlerin altında olduğunun ortaya çıkması ve şirketin araştırma faaliyetlerinden elde ettiği verileri analiz etmesi sonucunda, Limasol yakınlarındaki Vassilikos’ta inşa edilmesi öngörülen ve Noble Energy tarafından gazın piyasaya sürülmesi için “stratejik bir öncelik” olarak değerlendirilmekte olan LNG tesisi planı gözden geçiriliyor.
Başka alternatifler gündemde
Noble Energy’nin, Havadis’e verdiği bilgiye göre, şirket, Kıbrıs gazını ihraç etmek için LNG dışındaki alternatifleri değerlendiriyor. Ancak Noble bu alternatiflerin ne olabileceği konusunda şu anda bilgi vermekten kaçınıyor.
Öngörülen miktar LNG için yeterli değil
Noble şirketi, bir süre önce, yapılan sondaj çalışmaları, rezerv değerlendirme ve ölçüm sonuçları ve kuyu testlerinden elde edilen yeni veriler ışığında, 12. parselde bulunan doğalgaz miktarı tahminlerini 5 ile 8 trilyon ayak küpten, ortalaması 5 trilyon ayak küp olmak üzere, 3.6 ile 6 trilyon ayak küpe düşürmüştü.
Kıbrıs Cumhuriyeti yetkilileri, LNG tesisinin inşasında ısrarlı olsalar da, enerji sektörü uzmanlarına göre, bu miktar, yaklaşık 8 milyar Euro’luk yatırım gerektiren bir LNG tesisi inşası için yeterli değil. Doğalgaz endüstrisinin genel kabul görmüş kuralına göre, gazı soğutup sıvılaştıran LNG tesisinin inşası, ekonomik olarak mantıklı olması için, en az 6 trilyon ayak küplük doğal gaz gerektiriyor.
Daha fazlası gerekiyor
Noble Energy de, Vassilikos’ta bir LNG tesisinin kurulması için daha çok doğal gaza ihtiyaç bulunduğunu kabul ediyor. Şirketin verdiği bilgiye göre, 12. parselde söz konusu rezervin yanı sıra başka potansiyel rezervler olup olmadığını araştırmak üzere 2,849 kilometre karelik bir alanda üç boyutlu sismik çalışmalar devam ediyor.
Noble Energy, 12. parseldeki mevcut rezervde ve yeni olası rezervlerdeki sondaj çalışmalarına 2014 yılı sonu veya 2015 yılı başında başlayacak.
Son karar verilmedi
Kıbrıs doğalgazının ne şekilde pazarlanabileceği ile ilgili son karar henüz verilmemiş olmakla birlikte, Noble Energy, 12. parseldeki rezervin çok yüksek kalitede olduğunu vurguluyor.
Ayrıca, şirket, üç boyutlu sismik verilerin, Kıbrıs ve İsrail’in Münhasır Ekonomik Bölgelerinde brüt 3 milyar varil “risksiz” mezozoik petrol olduğuna işaret ettiğini ve bunun 1 milyon 496 bin varil doğal gaz eş değerinin, Kıbrıs’taki 12. parselde bulunduğunu belirtiyor.
“Risksiz” deyimi, endüstri jargonunda “tahmini rezerv miktarı” anlamında kullanılıyor ve petrolün jeolojik veya fiziksel olarak ne kadarının çıkarılabilir veya kullanılabilir olduğuna dair bir anlam içermiyor.
Öncelik doğal gaz
Ancak Noble Energy, doğal gazın bulunduğu seviyeden çok daha derinde ve karmaşık bir yapı içerisinde olan petrolün, niteliği, erişimi ve çıkarılabilirliği konusundaki verilerin şu an için yetersizliği nedeniyle, şirketin önceliğinin doğalgaz olduğunun altını çiziyor.
***
Lee: En verimli yöntem Türkiye
BORU HATTI ÇEKİLMESİ ÇOK PAHALI: Lee, gazın Yunanistan üzerinden ihraç edilmesi seçeneğinin çok çekici bir alternatif olmadığını belirtti ve Yunanistan’a deniz altından boru hattı çekilmesinin çok pahalı ve zor bir proje olduğunu anlattı
Noble Energy’nin Doğu Akdeniz’deki faaliyetlerini yakından izleyen İngiltere’deki Küresel Enerji Çalışmaları Merkezi kıdemli enerji analisti Julian Lee ise, Havadis gazetesine Noble Energy’nin Kıbrıs’ta inşa edilecek bir LNG tesisi dışındaki alternatiflerinin ne olduğu hakkında bilgi verdi.
Lee’ye göre, Noble’ın Kıbrıs doğal gazını sıvılaştırmadan, boru hattı vasıtasıyla Türkiye üzerinden Avrupa’ya ihraç etmesi, hem ekonomik açıdan hem de mühendislik açısından çok çekici ve elverişli bir yöntem.
Ancak Lee, bu alternatifin gerçekleştirilebilmesi için siyasi engellerin aşılması gerektiğini vurguladı.
Noble, Kıbrıs doğal gazını Yunanistan üzerinden de boru hatlarıyla Avrupa pazarına sunabilir. Ancak Lee’ye göre, Yunanistan seçeneği çok çekici bir alternatif değil çünkü Yunanistan’a deniz altından boru hattı çekilmesi çok pahalı ve zor bir proje.
Bölgesel pazarlar mümkün
Sıvılaştırma seçeneğini içermeyen bir diğer alternatif ise Noble’ın, Kıbrıs doğalgazını boru hatları vasıtasıyla Mısır veya Ürdün gibi bölgesel pazarlara sunması.
Mısır’daki LNG tesisini kullanmak seçenekler arasında
Lee, Noble Energy’nin, sıvılaştırma seçeneğini tercih etmesi durumunda Kıbrıs gazının hâlihazırda var olan ancak kapasitesinin altında kullanılmakta olan Mısır’daki LNG tesisine gönderilebileceğini ve belli bir ücret karşılığında burada sıvılaştırılabileceğini belirtti. Gazı sıvılaştırmak, yeni boru hatlarının inşasına gerek kalmadan gemilerle ihraç edilebilmesini sağlıyor. Bunun düşük yatırım maliyeti olan çekici bir opsiyon olduğunu vurgulayan Lee, Kıbrıs doğalgazının bir yüzen LNG tesisinde de sıvılaştırılabileceğini sözlerine ekledi.
***
İsrail gazının Kıbrıs’ta sıvılaştırılması “imkansız”
Kıbrıs Cumhuriyeti yetkilileri, Kıbrıs’ta bir LNG tesisi inşa edilmesini karlı kılacak doğal gaz miktarına ulaşabilmek için, Noble Energy’nin İsrail’de bulduğu gazın bir kısmının Kıbrıs’a yönlendirilerek buradaki tesiste sıvılaştırılması seçeneğini zorluyor. Ancak kıdemli analist Lee’ye göre, bu fikir pek makul değil. Bugüne kadar hiçbir ülkenin kendi gazını başka bir ülkede sıvılaştırmadığının altını çizen analiste göre, İsrail’in doğal gaz konusunda çeşitli alternatifleri var ve gazı Kıbrıs’ta sıvılaştırmak, ülke için hem çekici bir alternatif değil, hem de stratejik olarak riskli. Lee Havadis’e, “İsrail gazının Kıbrıs’taki bir LNG tesisinde sıvılaştırılmasının imkansız olduğunu düşünüyorum” dedi.
