PAHALILIK OLARAK YANSIYOR: Türk Lirası’nın sterlin, dolar ve Euro karşısında değer kaybetmesi ülkeye pahalılık olarak yansıyor. Okul harcı, ev taksiti ile kira gibi ödemeler vatandaşa anında pahalılık olarak yansırken, satış reyonlarında TL üzerinden satılıp ham maddesi döviz üzerinden olan ürünlerin fiyatlarının kısa süre içerisinde artması bekleniyor
GÖZLER TÜRKİYE’DE: KKTC Hükümeti’nin TL’nin dolar, sterlin ve Euro karşısında değer kaybetmesine karşı elinden hiçbir şey gelmiyor. Türk Lirası’nın dövize karşı daha da fazla değer kaybının önüne geçilmesi için Türkiye’deki siyasi belirsizliğin sona ermesi ve Türkiye Merkez Bankası’nın faiz artırımına gitmesi bekleniyor
Ceren ÖZBİL-Mustafa Ali ÖZÇİLEM
Türkiye’deki siyasi belirsizlik ve terörün etkisi ile Türk Lirası’ndaki değer kaybının önüne geçilemezken ister istemez bu durumundan KKTC’de etkileniyor. Özellikle döviz cinsinden fiyatlandırılan araba taksitleri, ev kiraları, okul taksitleri vatandaşları zora sokuyor.
Dövizdeki artışın önüne geçilmesi içinse Türkiye’deki siyasi belirsizliğin son bulması ve Türkiye Merkez Bankası’nın faiz artışı yaparak hamle yapması bekleniyor.
TL olarak satılan ürünlerin fiyatı da artacak
Türk Lirası’nın sterlin, Euro ve dolar karşısında değer kaybetmesi, TL üzerinde satışa sunulan birçok ürününde fiyatının artmasını beraberinde getirecek. Özellikle sanayi sektöründe satılan birçok ürünün ham maddesi ülkeye ithal olarak gelip, bu ürünler için ödeme dolar, sterlin ya da Euro olarak yapılıyor.
Cari açık büyüyor…
Türk Lirası’nın dolar, sterlin ve Euro karşısında değer kaybettiği her gün ülkenin cari açığı da katlanarak büyümeye devam ediyor. KKTC ekonomisinin ihracattan çok ithalata dayanmasıyla birlikte TL’nin döviz karşısında ülkeden çıkan ve çıkacak TL miktarını artırdı.
Karavelioğlu: Tek umut Merkez Bankası’nın faiz artırımına gitmesi
Kıbrıs İktisatbank Ltd. Genel Müdürü Ahmet Melih Karavelioğlu, Türk Lirası’nın dolar, sterlin ve Euro karşısında hızla değer kaybettiği bugünlerde vatandaşlara harcama planı oluşturarak, özellikle TL ödenen vatandaşlara dolar, sterlin ve Euro borçlanmaktan kaçınmayı tavsiye etti.
Türkiye’deki siyasi istikrarsızlık ve jeopolitik sorunlar devam ettiği sürece Türk Lirası’nın değer kaybetmeye devam edeceğini kaydeden Karavelioğlu, tek umudun Türkiye Merkez Bankası’nın faiz artırımına gitmesi olduğunu kaydetti.
“Anketlerde önemli”
Türkiye’de seçim sürecine girildiğinin ve bunun da Türk Lirası’nın değer kaybetmesinde önemli bir etken olduğunun altını çizen Karavelioğlu, “Eğer seçimle ilgili yapılacak anketler yine Türkiye’de 4’lü parti yapısını gösterirse, Türk Lirası değer kaybetmeye devam edecek” dedi. Karavelioğlu, Merkez Bankası’nın faiz artırımına gideceğini sinyali vermesinin önemini yineledi.
***
Çıralı: Hükümetin elinden bir şey gelmiyor
Kıbrıs Türk Sanayi Odası Başkanı Ali Çıralı, Türk Lirası’nın dolar, Euro ve sterlin karşısında değer kaybetmesinin önüne geçmek için KKTC Hükümeti’nin elinden gelen bir şey olmadığını söyledi. Ancak TL’nin değer kaybetmesinin ülkeye pahalılık getireceğini ifade eden Çıralı, hükümetin sadece ev kiralarının ve okul harçlarının TL olması yönünde bir önlem alabileceğini anlattı. Üniversitelerin artık ülkede bir sektör olduğunu kaydeden Çıralı, bu nedenle hükümetin bu konuda önlem alması gerektiğini savundu.
“İş adamlarının hepsi zor durumda”
Dövizdeki artış nedeniyle iş adamlarının da zora girdiğini belirten Çıralı, özellikle sanayi sektörünün ham maddesinin dövize dayalı olduğunu kaydetti. Çıralı, sanayi sektöründeki borçların döviz alıp alacakların TL olduğunu hatırlatarak, hükümetlerinde elinde buna müdahale edecek bir enstrüman olmadığına vurgu yaptı. Euro, dolar ve sterlinin Türk Lirası karşısında değer kazanmasının sade ihracat yapan firmalara yarayacağını anlatan Çıralı, maalesef ülkede de ihracat yapan çok sayıda firma olmadığını söyledi.
“Cari açık büyüyecektir”
KKTC’de ithalata dayalı bir ekonomi olması nedeniyle TL’nin değer kaybetmesinin cari açığı daha da büyüteceğini ifade eden Çıralı, dövizin TL karşısında yüzde 16 ile 17 arasında artış gösterdiğini belirtti. Çıralı, “Türkiye’deki siyasi istikrarsızlık devam ettiği sürece döviz yükselişe devam edecektir” dedi.
***
Yeşilada: Dönem dönem bu sorun yaşanıyor
METGİN Direktörü Engin Yeşilada, dönem dönem TL’nin sterlin, Euro ve dolar karşısında değer kaybetmesi nedeniyle sıkıntılar yaşadıklarını anlattı. Yeşilada şu ifadeleri kullandı:
“Dönem dönem TL kullanmamız nedeniyle bu gibi sıkıntılarla karşılaşıyoruz. Gönül isterdi ki bu gibi sorunlarla uğraşmayalım. Ancak TL kullandığımız için yapacak bir şey de yok. TL kullanmaktan başka çaremizde yok. Uğraşıyoruz, didiniyoruz belli yatırımlar ve programlar yapıyoruz. Ancak bizim suçumuz olmayan bir nedenden dolayı oldukça ciddi sorunlar yaşıyoruz.”
“Henüz zam yok”
Yeşilada şirket olarak henüz satış yaptıkları ürünlere zam yapmayı düşünmediklerini, durumu takip edip ona göre karar alacaklarını belirtti. Bu süreç içerisinde TL’nin değer kaybını sermayeleri ile finanse etmeye çalışacaklarını kaydeden Yeşilada, kurun belirgin bir seviye alması ile de zam yapıp yapmama yönünde bir kara üreteceklerini anlattı.
Esnaf ne dedi? Esnaf ne dedi? Esnaf ne dedi? Esnaf ne dedi?
Mustafa Ersalıcı (Oto galeri işletmecisi): Bu galeri açıldığında burada çalışan 6 elemanım vardı. Ekonominim bu hale gelmesiyle birlikte çalışanlarımı çıkarmak zorunda kaldım. Şu an burada çalışan bir elemanım var. Bu ülke hepimizin geleceğidir. Biz kazanırsak devlet kalkınır. Benim bireysel olarak kalkınmam bir şey ifade etmez. Bu ülkenin kalkınması için bütün bireylerin kazanması gerekir.
Hasan Efe (Emlak Dünyası Direktörü): Emlak sektörü bana göre Kıbrıs için başı çeken iş olanağı sunar. Mesela bir ev imal edilirken 178 iş kuruluş çalışanı ekmek kazanır. Yapıcısı tesisatçısı, boyacısı, mobilyacısı vs vs ama şöyle bir bakıldığında emlak sektöründe şu an işler çok kötü. Bunun sebebi de sürekli artış gösteren döviz ve sistemsizlik olarak gösterebiliriz. Mesela bir ürünü satabilmen için her şey standart olması gerekiyor. Bunun içinde ucuz arazi alabilmen lazım ucuz ve kaliteli ev yapabilmen lazım. Ama maalesef ülkemizde gerçek anlamada bir şey imal edilmiyor. Yüzde 10’dur KKTC’de imalat. Her şey dışarıdan dövizle geliyor. Buda işlere kötü yansıyor. İş yerleri olarak kurları dengeleyemezsen satamazsın ve batarsın. Bunlara çözüm üretmek lazım. Bu ülkede çözülmeyecek bir şey yoktur. Devletinde kontrol etmesi gerekiyor.
Remziye Özpolili (Yapı Market İşletmecisi): Bir ev alırken kur farkını göz önünde bulundurursak insanlar ev almaktan çekinir hale gelmiş durumda. Doğal olarak kimse gidip ev almıyor. Her şey döngü içerisinde insanlar ev almadığında şimdi müteahhit evi satamadığında yeni projeye başlamaz, satayım ondan sonra başlarım der. Yeni inşaata başlamadığında benden mal almaz bu da böyle devam eder.
Genco Büyükhüseyin (Marangoz): Malzemeleri dışarıdan alıyoruz ve sürekli yükselen döviz bizi zor durumda bırakıyor. Anlayacağınız her şekilde düşüş yaşıyoruz. Müşteri eskiye oranla yok denecek kadar az durumda. Şu an otellerin mobilya işlerini yapıyoruz onlarda ödemeyi 2 ya da 3 ay sonraya yazılan çeklerle yapıyor bu da bizi zor durumda bırakıyor. Bu iş yeri 20 kişinin çalışabileceği bir potansiyele sahip fakat biz sadece kendi kendimizi idare edebiliyoruz.
