Kalp krizi ve birçok kalp damar hastalığına yol açtığı için Amerika Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından ‘kamu sağlığına tehdit’ olarak nitelendirilerek gıdalarda yasaklanması talebiyle gündeme gelen yapay trans yağların Türkiye’de çocukluktan itibaren vücuda girdiğine dikkat çeken Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Timur Timurkaynak, trans yağların, bitkisel yağların hidrojenizasyonu sonrasında oluştuğunu söyledi. Bu yağların rafine edilmiş bitkisel yağlar ve margarinlerde değişik oranlarda, ayrıca tekrar tekrar kullanılan sıvı yağlarda da yüksek oranda bulunduğunu belirten Prof. Timurkaynak, bunların, ürünlerin bozulmadan daha uzun süre dayanmasını sağlamak, lezzetini korumak ve maliyetleri düşürmek için kullanıldığını aktardı. Beslenme şekli ile kalp sağlığının korunabileceğini söyleyen Timurkaynak, trans yağlar ile ilgili sık sorulan soruları şöyle yanıtladı:
Hangi gıdalarda trans yağ kullanılmaktadır?
Bu tür yağlar sıklıkla fast-food ürünlerinde, pizza gibi dondurulmuş gıdalarda, cips, patates gibi kızartılmış yiyeceklerde, pastalar, şekerlemeler, gofret, bisküvi, patlamış mısır, margarinler, kremalar ve soslarda kullanılmaktadır.
“Az miktarda alınan trans yağlar sağlığa zarar vermez” düşüncesi doğru mu?
Son yıllarda gıdalardaki trans yağ oranları azaltılmaya çalışılmaktadır. Ancak bu tür yağlardan miktarı ne olursa olsun uzak durmak gerekir. Bilim insanlarının uzun zamandır zararlı olduğunu bildiği ve son olarak da Amerikan Gıda ve İlaç Derneği’nin de uyardığı gibi hidrojenize edilmiş bu yağlar sağlık açısından kesinlikle güvenli değildir.
Trans yağların zararları ne kadar sürede kendini gösteriyor?
Çocukluk çağından itibaren uzun yıllar boyunca tüketilen bu zararlı yağlar, orta ve ileri yaşlarda kalp-damar hastalıklarına neden olmaktadır.
FELÇ EDİYOR
Bu yağlar uzun vadede hangi hastalıklara yol açıyor?
Tüm dünyada en çok ölüme kalp ve damar hastalıkları yol açıyor. Trans yağların kullanımı sonunda LDL’nin yükselmesiyle de kalp, beyin, böbrek, aort ve bacak damarlarında tıkanıklıklar meydana gelir. Bu da kalp krizi, felç ve yürüyememe gibi sorunları doğurur. Bu hastalıklar ölümcül olabilmektedir. Amerika’daki verilere göre her yıl trans yağ kullanımı sonunda 5 bin kişi kalpten hayatını kaybediyor, 15 bin kişi de kalp hastalığına yakalanıyor.
Trans yağ tüketiminde belirli yaş grupları daha riskli diyebiliyor muyuz?
Bu yağlar her yaş grubu için sakıncalıdır. Özellikle de çocukluk çağından itibaren sağlıklı olmayan beslenme nedeni ile orta yaşlarda sağlık sorunları ile karşılaşılması açısından risk oluşturmaktadır. Kalple ilgili sorunlar anne karnında başlar. Anne aşırı kolesterollü beslenirse bu kordon yoluyla çocuğa geçer ve bebeğin damarlarında ilk ateroskleroz belirtileri oluşur. Ateroskleroz kalp damarlarında yağ, kolesterol birikmesidir. Çocuk doğduktan sonra ailenin sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemesi çok önemlidir.
MUCİZEVÎ BESİN ZEYTİNYAĞI
Kalp sağlığını korumak için ne gibi önlemler alınmalıdır?
Kalp sağlığını korumak için öncelikle bisküvi, kek, çikolata, kraker, salata sosları, cips gibi etiketinde hidrojenize yağ içerdiği belirtilen işlenmiş yiyeceklerden uzak durmak gerekiyor. Yağları birden fazla kızartmada kullanmamalıyız. Mutlaka az seviyede trans yağ içeren zeytinyağı kullanılmalı. Doğal, sağlıklı ortamda yetişmiş, topraktan çıkan her türlü besin tüketilebilir. Toplumda kalp sağlığı için belli bitkiler tüketilerek mucize bekleniyor. Tek başına mucizevî bir yiyecek yok ama mucizevî bir mutfak var, o da Akdeniz mutfağı. İçinde sebze, meyve, baklagiller ve zeytinyağı barındırıyor. Bir Akdeniz ülkesi olarak zeytinyağı gibi bir mucizemiz varken neden zararlı yağları tüketelim ki.
