Amerika’da şahıslar ne kadar eyalet ve federal devlet gelir vergisi ödemeleri gerektiğini kendileri deklere ediyorlar. 15 Nisan bunu yapmak için son gün. Ben de, her zamanki gibi son güne kadar bekleyip, bu yıl da 15 Nisan günü, 2013 yılına ait vergi forumlarımı doldurup elektronik olarak yolladım.
* * *
24 saat içinde, önce federal hükümetin daha sonra da eyaletin gelir dairlerinden, “gönderdiğiniz vergi formunda bir hata yok, kabul edildi” elektronik postaları geldi. Bunlar olurken, aynı anda bankamdan şu kadar miktar elektronik olarak hesabınızdan vergi dairesine aktarıldı diye de mesajlar geldi.
* * *
24 saat içinde, bir elektronik posta da, Beyaz Saray’dan, Başkan Obama’dan geldi!
* * *
Başkan Obama’dan gelen mesaj şöyle diyor: “2011 yılındaki Ulusa Sesleniş konuşmamda, Amerika’da ilk defa, vergi ödeyenler vergilerinin son kuruşuna kadar nasıl harcandığını bundan böyle internet üzerinden görebilecekler diye söz vermiştim. Bu yıl, sözümü dördünce kere tuttuğum için mutluyum.”
* * *
Hakikatten, Başkan Obama’dan gelen elektronik posta içindeki bir düğmeye basarak, https://www.whitehouse.gov/2013-taxreceipt adresine gidiliyor. Bu adreste ise, ne kadar (1) sosyal güvenlik vergisi; (2) devlet sağlık vergisi ve (3) federal gelir vergisi ödediğinizi yazdığınız anda federal hükümet harcamalarının en ince detayına kadar dökümü çıkıyor.
* * *
Merak edenleriniz için bir örnek vereyim. Diyelim ki senede 80 bin dolar kazanan evli iki çocuklu bir ailesiniz ve gelirinizin %5’ini de emeklilik için bir kenara koyuyorsunuz. Birincisi, gelirinizin yüzde 13 kadarı federal hükümete vergi olarak gidiyor ve bunun %5,4’ü yani 4,341 doları federal hükümet gelir vergisi. (Bunlara ek olarak eyalet ve yerel belediye vergileri de var.)
* * *
Federal hükümet harcamalarının en büyük üç kalemi milli savunma, sağlık ve iş ve aile güvenliği. Bu üç kalem federal harcamaların nerdeyse %70 kadarı. Savaş gazilerine harcanan %5,4’ünde esasında bir çeşit milli savunma harcaması olduğu düşünüldüğünde, Amerika’nın savunma harcamalarının federal bütçenin %30 kadarını oluşturduğu ortaya çıkıyor. Savunma harcamalarının büyüklüğü yanında, eğitime %3 bile gitmiyor olması kuşkusuz hem düşündürücü hem de kaygı verici. Federal hükümetin ödediği faizin büyüklüğü de öyle.
Kuşkusuz federal hükümetin vergi gelirlerini hangi kalemlere harcadığı önemli ve ortaya çıkan resim de oldukça kaygı verici. Yine de Obama’nın resmi vergi mükellefleriyle paylaşacağı sözünü vermesi ve 4 yıldan beridir de verdiği tutması, demokrasilerde devletin vergi mükelleflerine karşı olan sorumluluğunu ne kadar ciddiye aldığını ve şeffaflığa verilen önemi gösteriyor.
