“Yerel İşgücü İstihdamının Desteklenmesi Tüzüğü” geçtiğimiz hafta Bakanlar Kurulu’ndan geçti ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Aziz Gürpınar tarafından kamuoyu ile paylaşıldı. Bu tüzükle, 2009 yılı başında hazırlıkları başlayan ve 2010 Şubat ayında yürürlüğe giren “Teşvik Prim Sistemi Tüzüğü”, değiştirilerek ve yeni düzenlemeler yapılarak yeni bir kimlik kazanmıştır. Eski tüzükte, yasal bazı eksiklikler tespit edilmiş ve bu eksiklikler de yeni tüzükte giderilmiştir. Böylece, eski tüzük yürürlükten kalkmıştır. Yeni tüzükle birlikte, Kasım 2011’den beri yasal engelden dolayı yapılamayan işveren teşvik ödemeleri de başlayacaktır.
Bugünkü yazımda, yeni tüzüğün içeriği ile ilgili temel bilgileri, ana hatları ile sizlerle paylaşacağım. Bu tüzük, Yerel İşgücü İstihdamı’nın desteklenmesi projesinin en önemli ayağıdır.
Bu tüzüğün temel amacı, İhtiyat Sandığı Yasası uyarınca işverenlerden, çalıştırdıkları her yabancı işçi için kesilen %5 oranındaki “Yerli İstihdamına Katkı Primlerinin” yerel işgücü istihdamının geliştirilmesine katkı amacıyla değerlendirilmesini, yönetimini ve yerel işgücünün istihdama katılım oranının artırılması amacıyla kullanılmasını sağlamaktır.
Yerli İstihdam Katkı Primlerinin değerlendirilmesi, yönetimi ve kullanılması amacıyla “İstihdam Destek Merkezi” oluşturulacaktır. Bu Merkez, İhtiyat Sandığı Yönetim Kurulu tarafından yönetilecektir. Merkezin başlıca geliri, işverenlerin yabancı uyruklu çalışanlar’dan kestikleri %5 oranındaki yerli istihdamına katkı primleri olacaktır.
Tüzüğün başlıca diğer amaçları şunlardır:
– Meslek sertifikası alanların desteklenmesi
– Kadın-engelli-genç istihdamının desteklenmesi
– Girişimciliğin özendirilmesi, mesleki eğitim ve beceri kazandırma kurslarının artırılması ve bu amaçla yapılacak çalışmalara üniversite ve sivil toplum örgütlerinin katılımın sağlanması hedeflenmektedir.
Tüzük; İhtiyat Sandığı ve Sosyal Sigortalar Dairesi’ne borcu olmayan veya borcunu ödeme planına bağlamış gerçek ve tüzel kişiliğe sahip işverenleri kapsamaktadır.
Tüzük’ten çalışanlar bakımından, 16-60 yaş arası KKTC vatandaşları yararlanacak ve kapsam içinde olacaktır.
Kurumlar açısından da bakarsak, Milli Eğitim ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından veya bu bakanlıklar ile üniversiteler veya Meslek Odaları tarafından gerçekleştirilen meslek edindirme, geliştirme eğitimleri ile kadınların, gençlerin ve engellilerin istihdamını kolaylaştırıcı projeler ile yeni mezun olanların pratik eğitim ve mesleki tecrübe çalışmaları de bu tüzük kapsamındadır.
Öte yandan, Yerel İşgücü İstihdamının Desteklenmesi Projesi’nden yararlanamayacak olanlara da bakacak olursak, çalışanlar açısından; part time ve stajyer çalışanlar, emekliler, işverenin 1. derece akrabaları, şirketlerde ortakların 1. derece akrabaları tüzük kapsamı dışındadır.
İşverenler açısından da; kamu kurum ve kuruluşları, Yönetimde devletin söz sahibi olduğu kuruluşlar, katma bütçeli ve döner sermayeli kuruluşlar ile KKTC de özel yasa ile kurulan kurum ve kuruluşlara yapılan istihdamlar Tüzük kapsamı dışındadır.
Uygun vasıfları taşıyan kişileri istihdam edecek işverenlerin, tüzükte öngörülen teşviklerden yararlanabilmesi için istihdam edilecek kişilerin aynı işverene ait herhangi bir iş yerinde istihdam tarihinden önceki 6 ay içinde çalışmamış olması ayrıca yeni istihdam edilecek çalışanın pozisyonunda, istihdam tarihinden önceki 3 ay içinde, aynı niteliklere sahip, başka bir çalışanın işten durdurulmaması gerekmektedir.
Bunların yanında, kapsam içindeki çalışanların, sosyal güvenlik yatırımlarının öngörülen süreler içinde düzenli olarak yapılması gerekmektedir.
İşverenlere, istihdam ettikleri kişilere ait Sosyal Sigorta/Sosyal Güvenlik Primlerinin işveren katkı payları ile İhtiyat Sandığı depozitleri, iade şeklinde ödenecektir. Bu çerçevede yapılacak ödemeler yılın şubat, mayıs, ağustos ve kasım aylarında yapılacaktır.
İstihdam Destek Merkezi’nden işverenlere yapılacak istihdam destek ödemeleri aşağıdaki haller hariç, istihdam tarihinden itibaren 24 ay süreyle yapılacaktır.
Tüzüğe göre, teşvik, destek uygulamalarından yararlanma şöyle gerçekleşecektir.
– Kendi işini kuran ve Sosyal Sigortalar Dairesi’ne ilk kez kendi namına İşveren olarak kayıt yaptıran 18-30 yaş arası girişimcilere faaliyete geçtikten sonra 36 ay süreyle, kadın girişimcilere ise 48 ay süre ile Sosyal Güvenlik ve Sosyal Sigorta primlerinin tamamı iade edilmektedir.
– Meslek lisesi mezunları ile meslek edindirme kurslarını tamamlayanların istihdamında, teşvik ödemeleri 18-30 yaş arası olanlara 36 ay, 30 yaş üzeri olanlara ise 24 ay süre ile yapılacaktır.
– Basın sektörü ile turizm sektöründe, (kumarhaneler hariç) istihdamı destek ödemeleri, istihdam tarihinden itibaren 36 ay süreyle yapılacaktır.
– Özel koşullar hariç, bu tüzükle, ilkokul, ortaokul ve düz lise mezunları için teşvik ödemeleri 18 ay süre ile yapılacaktır.
– Toplu İş Sözleşmesi’nin yürürlükte olduğu işyerlerinde ise, destek ödemeleri 48 ay süreyle yapılacaktır.
Engellilerin istihdamı için yapılacak teşvik uygulamaları ise “Özürlüleri Koruma, Rehabilitasyon ve İstihdam Yasası” kapsamında yapılacak ve bu amaçla engelli istihdam eden işverenlere, Sosyal Sigorta Prim ve İhtiyat Sandığı depozitleri 60 ay süreyle iade edilecektir.
Yazıma son verirken, Yerel İşgücü İstihdamının Desteklenmesi Projesi’nin amacı, kapsamı ve yararlanma koşulları hakkında sizlere yararlı bilgiler verdiğimi düşünüyorum.
Görüldüğü üzere, Yerel İşgücü İstihdamının Desteklenmesi Tüzüğü, özel sektörde yerel istihdama büyük katkı sağlayacaktır. Resmi rakamlara göre %10’a yakın olan işsizlik oranının düşürülmesi ve kamuya olan istihdam talebi ve yükünün azaltılması yönünde önemli bir adım atmıştır. İşverenlere de, personel maliyetlerini azaltma ve daha çok kişi istihdam etme imkanı yaratılmaktadır.
Bu tüzüğün hazırlanmasında, başta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı olmak üzere, katkı koyan tüm bürokratları ve bu konuda gerekli olan irade ve kararlılığı gösteren hükümeti tebrik ediyorum. Bu tüzüğün getireceği istihdamdaki ivme ve artışları kısa sürede göreceğimizi düşünüyorum.
