Tayvan’ın Hanoi Büyükelçisi Huang Chih-peng, Ha Tinh bölgesinde, ülkede faaliyet gösteren büyük yabancı yatırımcılardan Farmosa Plastics’in işlettiği fabrikaya yaklaşık bin kişilik bir grubun saldırı düzenlediğini açıkladı.
Tesisin bazı binalarını ateşe veren saldırganların Tayvanlı fabrika yönetimiyle sorunun olmadığını, fabrikadaki Çinli işçileri hedef aldığını söyleyen Huang, olaylar sırasında bir Çinli işçinin öldüğünü, yaklaşık 90’ının yaralandığını belirtti.
Radikal gruplar dün de Vietnam’ın güneyinde yabancılara ait 15 fabrikayı ateşe vermişti. Yerel yetkililer, Bin Duong’daki sanayi bölgesinde çalışan 20 bin kadar işçinin protesto gösterilerinin ardından bazı öfkeli grupların, Çin’e ait olduğunu zannettikleri fabrikalara saldırdığını ancak fabrikaların bazılarının Tayvan ve Güney Kore’ye ait olduğunu söylemişti. Bunun üzerine Çin Dışişleri Bakanlığı, Vietnam’ı ‘kışkırtıcılık’ yapmakla suçlayıp Pekin’in Hanoi’ye kaygılarını ilettiğini aktardı.
PETROL PLATFORMU KRİZ YARATTI
Çin, 1974’te Vietnam ile yaptığı Paracel Adaları savaşının ardından denetimini ele geçirdiği ve Şişa Adaları olarak adlandırdığı bölgenin yakınına 1 Mayıs’ta dev bir petrol platformu kurma çalışmalarına başlamıştı. Çin’in sondaj platformunu Vietnam’ın hak iddia ettiği sulara kaydırması iki ülke ilişkilerinde gerilime neden oldu. Vietnam Hükümeti platformun derhal kaldırılmasını istedi.
Geçen hafta da platformun kurulmasını engellemek için bölgeye gönderilen gemilerden bazıları çarpışmıştı. Çin, Vietnam’ı bölgeye gemi göndererek kargaşaya yol açmak ve Çin’in egemenlik haklarını ihlal etmekle suçladı.
ABD UYARDI
Çin ve Vietnam gemilerinin Güney Çin Denizi’ndeki ihtilaflı sularda çarpışmasının ardından ABD’den de uyarı geldi. Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Güney Çin Denizi’nde “tehlikeli hareketlerden ve tehditten kaçınılması” çağrısında bulunuldu. ABD Dışişleri Bakanlığı Çin’in bölgede petrol platformu kurma çalışmalarını “provokatif” olarak değerlendirdi. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Jen Psaki “Tek taraflı bu girişim, Çin’in ihtilaflı sulardaki hak iddialarını, bölgenin barış ve düzenini hiçe sayacak şekilde artırarak sürdürmesinin bir örneği. Bölgedeki gemilerin tehlikeli hareketleri ve meydan okuyan tavırlarından endişeliyiz. Tüm tarafları profesyonel bir tutum sergilemeye çağırıyoruz” açıklamasını yaptı.
JAPONYA ENDİŞELİ
Çin ile Doğu Çin Denizi’ndeki adalar üzerinden anlaşmazlık yaşayan Japonya’dan da “Çin’in yasadışı petrol sondajı girişimini ve neden olduğu gerilimi endişeyle izliyoruz” açıklaması geldi. Japonya Kabine Genel Sekreteri Yoshihide Suga “Çin’i tek taraflı kararlar alarak tansiyonu artırmaktan geri durmaya ve uluslararası hukuka uygun hareket etmeye çağırıyoruz” dedi.
Çin, Tayvan ve Vietnam’ın üzerinde hak iddia ettiği Güney Çin Denizi’ndeki Paracel Adaları 30’dan fazla mercan adası ve kayalıktan oluşuyor. Bazı adalar 1974’e kadar Vietnam kontrolündeydi. Ancak bölgede petrol yataklarının bulunmasının ardından Çin adalara saldırarak kontrolü eline geçirdi.
