Londra’da bir tanıdığım yüzü aşkın kilosundan yıllardır çok şikayetçiydi. Nasıl olmasın üstünde ağır bir çuval taşır gibi nereye gitse kilolarını da taşıyor, insanların gözlerini sürekli üstünde hissediyor, uçakta, otobüste iki koltuk almak zorunda kalıyordu. Doymama hissiyle yemeye harcadığı para bir yana sağlığı da tehdit altındaydı… Kilo vermeyi istese, çok çaba gösterse de bir türlü veremiyordu. Doyduğunu hissetmez, sürekli atıştırır, yedikçe rahatlar, sonra da rahatsız olurdu.
Obez teşhisi konulan tanıdığıma hızır gibi yetişip de kendi iradesiyle yapamadığını yaptıran 2 yıl önce İngiltere de uygulaması başlayan Obezite aşısı oldu. Bir yılda yirmi kilo verdi daha da vermek istiyor. Aşıyı yaptırdıktan sonra yeme isteğinin azaldığını ve artık doyduğunu, kendisini iyi hissettiğini söylüyor.
İngiltere’de kullanımı kademeli ilerleyen süreçte Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), obezite tedavisinde Wegovy’nin kullanımını 2023 ‘de başlattı. Ondan önce Tip 2 diyabet için kullanılan “Kilo verme iğnelerinin kralı” denilen Mounjaro’nun ise kilo yönetimi amaçlı NHS tarafından reçete edilmesine 2025 Haziran ayında başlandı.
Önemli bir nokta her isteyene bu ilaçların yazılmaması! NHS tarafından ödenme koşulları; Vücut Kitle İndeksi’nin (BMI) 35- 40’ın üstünde olması, diyabet veya yüksek tansiyon gibi en az bir ek hastalığın bulunması.
İngiltere obeziteyi kamu sağlığını tehdit eden bir kriz olarak gördüğünden bu önlemi almaya gitti. İstatistikler Ada’nın, Avrupa daki en yüksek obezite oranına sahip ülkelerden biri olduğunu göstermekte. Son verilere göre yetişkin nüfusun yaklaşık %30’u “obez” vücut kitle indeksi normalin üstünde, toplamda ise yetişkinlerin %66’sı (yaklaşık her 3 kişiden 2’si) sağlıklı kilonun üzerinde imiş. (BMI 25+). En çok korkulan ise 10-11 yaşındaki her üç çocuktan birinin fazla kilolu ya da obez olmasıyla NHS üzerine gelecekte potensiyel sağlık yükü getirme olasılığı.Bilindiği üzere testi kırılmadan önlem almak en kolayı.
Bu ilaçlar geleneksel aşılar gibi tek seferlik değil kullanımı uzun bir sürece yayılmakta, sabreden hasta muradına eriyor. Kişi, kalem tipi iğnelerle ilacı kendi kendine haftada bir kez karın, uyluk veya üst kol bölgesinden deri altına enjekte eder. Vücudun alışması için elbette doktor tavsiyesiyle düşük dozla başlanıp her 4 haftada bir doz artırılmaktadır. Aşımı yaptım, eskisi gibi yiyip içmeye devam edeyim denirse işler istendiği gibi gitmeyebilir. NHS mutlaka “düşük kalorili diyet ve fiziksel aktivite eşliğinde” kullanılmasını öneriyor.
Bununla beraber aşıyı kullananlar iştah azalması, yiyecek ve içeceklere karşı eski isteğin kaybı, zihni sürekli meşgul eden açlık ve yeme düşüncesinin yerini hemen doygunluk hissine bırakma ifade ediliyor. Tanıdığım da aynı şeyleri ifade etmekte. Herkeste olmasa da, mide bulantısı, kusma, ishal ve kabızlık ilacın yan etkilerinden.. Kilo verme sonucu yüz ve vücutta oluşan sarkmalar da estetik kaygıları artırıyor. İlacı kullanmak isteyenlerin en buyuk sorusu ilacı bırakınca eski kiloya geri dönme riski!
Evet, bilimsel veriler bu konuda oldukça net; obezite artık kronik bir hastalıktır.“ İlaçlar vücudun biyolojisini değiştirir ancak bu değişim ilaç kullanıldığı sürece devam eder.”
“Vücudun bir “ayar kilosu” var. İlaç bu ayarı baskılar. İlaç gittiğinde, vücut hayatta kalma içgüdüsüyle o yüksek kiloya geri dönmeye çalışır. İlaç, tokluk hormonu gibi davranır, kesildiğinde vücut kendi başına bu kadar yüksek tokluk sinyali üretemez.” O yüzden ilacın sürekli kullanımı gerekiyor.
Kilosu olup da kriterleri karşılamayan, reçete yazdıramayanlar ilaçlara kendi imkanlarıyla özel kliniklerden ücretli ulaşıp kullanabiliyorlar. NHS üzerinden de ancak 2 yıl kullanma sınırı var ki bu sürenin sonunda hastanın yeni alışkanlıklar edinip kilosunu koruması bekleniyor; ancak klinik çevreler bu sürenin “kronik bir hastalık olan obezite” için yetersiz olduğunu savunarak esnetilmesi için baskı yapıyor.
Eczacı tanıgımdan aldığım bilgiye göre Türkiye de Mounjaro satısına geçen yıl başlamış,fiyatları dozuna göre 12 bin 27 bin arasında değişmekte, SGK ve özel sigortalar ödemediği halde
bu yıl talep epey artmış, stoklar talebi karşılaşmaya yetmiyormuş.
Sağlık Bakanlığı verilerine göre toplamda Türkiye de obezite oranı yuzde 17 civarında .
Yan etkileri şimdilik fazla görünmese de araştırmalar yapıldıkça uzun süreli kullanımdaki etkileri ortaya çıkacaktır.
