Köşe Yazarları

Başkanlık sistemi ve Federal Kıbrıs

Türkiye’de başkanlık sistemi tartışmaları son hızla devam ederken, KKTC’de bu konu hiç gündeme gelmemektedir. Hâlbuki müzakere masasına oturduğumuz Güney komşumuz da başkanlık sistemi ile yönetiliyor. Yakın zamanlarda pek olası görmeme rağmen bir çözüme gidilmesi durumunda Güney Kıbrıs’ta başkanlık sistemi uygulanırken bizde parlamenter sistemin devam etmesi ayrı bir sistem sorununa yol açabilir. Özellikle çözümü savunan tarafların ve de müzakerecilerin halkı bu konuda yeteri kadar bilgilendirmedikleri kanaatindeyim.

Bilindiği gibi bir çözüme gidilmesi durumunda federasyonun yönetim sistemi de başkanlık sistemi olacak. Bu durumda, Kuzey Kıbrıs’ta yani bugünkü KKTC’de ise parlamenter sisteme devam ederse, başbakan ve cumhurbaşkanının konumları tamamen değişecektir. Çünkü dönüşümlü başkanlık kabul edilirse o zaman Kuzey’in Cumhurbaşkanı aynı zamanda federal cumhuriyetin de başkanı olacaktır. Bu durum bazı yetki karmaşalarını beraberinde getirebilir. Çünkü bizde parlamenter sistem geçerli olduğu için icra gücü büyük ölçüde başbakana aittir. Bu durumda bizde bir başbakan, bir cumhurbaşkanı bir de federal devletin başkanının seçildiği durumlar olabilir.

Mesela, federal devletin başkanlığına seçili cumhurbaşkanının dışında birisi aday olabilecek mi ben şahsen merak ediyorum? Yoksa sadece seçilen başkan ya da cumhurbaşkanları mı federal devletin başkanı olabilecekler. Eğer sadece seçilen kişiler başkanlığa geçebileceklerse o zaman da bizdeki cumhurbaşkanı aynı zamanda federal devletin de başı olacak. Bu durumda, federal devletin başkanlığı için ayrı bir seçim yapmaya gerek kalmayacaktır. Yok, federal devletin başkanlığı için de ayrı bir seçim olacak ise o zaman da, bu seçime mevcut başbakan ve cumhurbaşkanının dışında birisi de aday olabilecek mi?

Mesela hem cumhurbaşkanı hem de başbakan aynı anda federal cumhuriyetin başkanlığına aday olursa ve seçimi başbakan kazanırsa, bu durumda hükümet ne olacak? Tabii ki yeni başbakan seçilerek konu çözülebilir. Ancak bu da ayrı bir sorun yaratacaktır. Bu yüzden parça devletler ile federal devletin de seçim zamanları ve usullerinin çok iyi ayarlanması lazım.

İki farklı sistemin yanısıra de oy kullanma yöntemlerinin de farklı olması ortak hem parça devletlerin hem de federal devletin seçimlerini etkileyecektir. Özellikle tek bölgeliliğe geçişe çalıştığımız bu dönemde, bu yasanın kabul görmesi durumunda yeni seçim sistemine alışmak oldukça güç olacaktır. Bir de yakın zaman da çözüme gidilirse, federal sistemin seçim sistemine alışmak daha da güç olacaktır. Yani iyi planlanma yapılmaz ise federal bir çözüme gidilmesi durumunda çok daha fazla sandık başlarına gitmek zorunda kalabiliriz. Ne ise ufukta yakın zamanda bir çözüm ümidi gözükmemektedir. Sayın Akıncı ile Anastasiyatis arasında yaşanan son tartışmalar bunun sinyalini vermektedir. Bundan dolayı da başkanlık ve seçim sistemleri ile ilgili ileri sürdüğüm görüşler sadece zihin jimnastiği yapmamıza yarayacaktır.

Bu konuyu ileriki yazılarımda daha geniş ele almaya çalışacağım.




İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı