Haber Üst 1

5 kara delik

Haber İçi Üst
Haber Yazı İçi

     Son yıllarda yapılan TC-KKTC ekonomik programlarının temeli; topyekun bütçe ve bütçe dışı idareleri kapsayacak şekilde kamu maliyesini disiplin etmeye ve kamuyu yeniden yapılandırmaya dayanır. Çünkü, programı yapan TC tecrübesi, Kıbrıs’taki bütün ekonomik ve siyasi sorunların kaynağını kamudaki bu anomalilere bağlıyor.
   Dolayısıyla, önceliği bu alana veriyorlar. Doğru bir yaklaşımdır ama KKTC gerçeklerinde yetersiz bir politikadır. Neden? Çünkü, KKTC ekonomisi dünyaya entegre olmadığı için kamu alanında yapılan bu iyileştirmenin sinerjisi, Türkiye’deki gibi veya açık ekonomilerde olduğu gibi bize ayni şiddette çarpan etkisi ile iyileşme yaratmıyor. Aksine dış talep açısından yeterince dünyaya entegre olmadığımız için fazlasıyla acılı da oluyor.
    KKTC Devletinin yıllar içinde borçları ve yıllık açıkları ile ilgili ciddi stok ve akım problemleri oluştu. Bu yüzden, geçtiğimiz yıllarda kamunun borçlanmalarını disiplin altına almak için devrim niteliğinde “Kamu finansmanı ve borç yönetimi” yasası yapılmıştı.
    Hepimizin yüzleşmesi gereken “5 adet kara deliğimiz” var. Bunları doğru teşhis ettikten sonra çözüm yollarını da masaya koyup, karar vermemiz lazım. Yoksa, bu sorunlar bizi yutuyor. Bu sorunlara neşter atamazsak, hem ekonomik hem de siyasi olarak içerde tarumar olmaya devam edeceğiz.
   Üstüne bağımlılık anlamında Türkiye nezdinde de kişiliksiz kalmaya devam edeceğiz. Artık sorunların sahipleri, suçlular vs önemli değil. Önemli olan bu 5 kara deliğe karşı bizim ne yapmak istediğimizdir?
     Nedir bizi yutmak üzere olan bu 5 kara delik?
1- Bütçe açığı, bütçenin personel ve transferler yükü
2- KİT’ler ve bütçe dışı idarelerin borçları ve açıkları
3- Belediyelerin borçları ve açıkları
4- Sosyal güvenlik açıkları
5- Kamu bankalarının görev zararı niteliğinde özel ve kamusal bataklıkları
      Bu 5 kara delik yakında hepimizi yutacak. Çünkü, bugüne kadar pansuman tedbirlerle ve çoğu zaman halı altına süpürerek, bu sorunları Kıbrıs sorununun çözümüne erteledik. Bunlar artık taşınır olmaktan çıkmıştır.
    Ya, acilen çözüme veya ara bir açılıma kavuşup bu sorunları “yüksek büyüme temposu ve yurt dışı uzun vadeli finansman imkanları” içinde az hasarlı eriteceğiz. Ya da çözüm olsa da olmasa da bugünden bu sorunlara neşter atacağız. Çünkü, finansörümüz Türkiye, bu kara delikleri daha fazla finanse etmek istemiyor.
   Peki nedir bu sorunların çözümleri? Elbette ekonomik büyüme, bu sorunların görece hafiflemesini sağlayan bir vizyondur ama dünyaya entegre olmadan hızlı büyümemiz de bu şartlar altında zordur. Hızlı ve devamlı büyüme ancak Kıbrıs sorununda bir açılıma bağlıdır.   
    Büyümeden bağımsız olarak bu sorunları çözecek ana politika demetleri nelerdir? Sorunların sırasına göre şunlardır;
1- Personel ve transfer giderlerini mutlak ve nisbi anlamda görece olarak bütçede azaltmak(tasarruf),kayıt dışılıkla mücadele ve çağdaş-bünyemize uygun vergi reformu ile bütçesel gelir artışı sağlamak. Ağır mali kurallar, prangalar yaratmak.
2- İşletmeci ve üretici olanları özelleştirmek; düzenleyici-denetleyici olanları özerkleştirmek, bazılarını tasfiye etmek.
3- Belediyelerde konsolidasyona gitmek, birleştirmek ve bazı hizmetleri özel sektöre devretmek, belediyecilikte komple yeni anlayışa gitmek.
4- Sosyal güvenlikte yaşı artırmak, bireysel emekliliği de sisteme monte etmek, nimet-külfet dengesini yeniden tesis etmek,sağlık reformunu yapmak.vs. Özel-kamu dengesini sağlamak.
5- Kamu bankalarını özelleştirmek veya tamamen siyasetten arındırarak gerçek sahiplerine devretmek. Bugünün dünyasında KKTC’de mevduat toplayan kamu bankasına ihtiyacımız yoktur.
  CTP-DP hükümetinin net bir şekilde bu kara deliklerle ilgili ne yapmak istediğini söylemesi gerekir. Bu kara deliklerle ilgili gerçekçi çözümleri masaya koyup, halkı ikna etmesi gerekir. Yoksa, eskisi gibi bu stok ve akım delikleri devam ettirmemiz mümkün değildir. Artık, karar zamanıdır. Bu devlet,bu 5 kara delikle daha fazla gitmez.

Haber İçi Alt 1

Yazar Hakkında

Haber İçi Alt
canlı bahis, maç tahmini, yeni giriş adresleri, bahis danışman canlı bahis, maç tahmini, yeni giriş adresleri, bahis kritik, bahis