04 Aralık 2016

Kayıt dışı ekonomi ile mücadelede eylem planı

Haber İçi Üst

Kayıt dışı ekonominin en önemli özelliği, genellikle ülkeler açısından değerlendirildiği zaman, hiçbir dönemde kayıt dışılık oranının net ve kesin olarak tespit edilememesidir. Bu yüzden, kayıt dışı ekonomi ile ilgili mücadele, uzun vadeli ve sistematik eylem planının hayata geçirilmesi ile kontrol altına alınabilecek bir olgu olarak düşünülüp değerlendirilmesi gerekmektedir. Dikkat edilirse, kontrol altına alınmasından bahsediyorum, çünkü kayıt dışılığı tamamen ortadan kaldırmak, mümkün olmamaktadır. Sistemin dışında belirli ekonomik aktivitelerin gerçekleştiği bu tür olayları, denetim altına almak çok güçtür.
Her ülkenin “kayıt dışı ekonomi” terimi, ekonomik gelişmişliği nispetinde değişiklik göstermektedir. Bizim gibi gelişmekte olan ülkelerde, kayıt dışı ekonominin, üretimin suç ekonomisi dışında kalan faaliyetlerden oluştuğu ve bu faaliyetler nedeniyle gelirlerin yasalara aykırı bir şekilde gizlenmesi ve kayıt dışına çıkarılması olarak anlaşılırken, gelişmiş ülkelerde kayıt dışı ekonomi, daha fazla suç ekonomisinin aktif olduğu ve üretim faaliyetinin tamamen yasalara aykırı olarak gerçekleşmesi sonucunda (örneğin kara para, silah, eroin gibi…), oluşan kayıt dışı aktivite olarak karşımıza çıkmaktadır.
Ülkemiz açısından kayıt dışı ekonomiye baktığımız zaman iki önemli ve temel sorunumuz, işletmelerin vergi dışı kalan gelirleri ile kayıt dışı istihdam olarak öne çıkmaktadır. Kayıt dışılıkla mücadelede, öncelikle halkın yani vergi ödeyen kesimin, bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Ülkemizdeki kayıt dışı ekonomi ile ilgili birçok veri telaffuz edilmekle birlikte, yukarıda bahsetmiş olduğum gibi, hiçbir ülke kayıt dışılıkla mücadelede olayı tümden çözüme kavuşturamamıştır.  Bu nedenle, düşünceme göre, ülkemizdeki kayıt dışılığın yüksek oranlarda sürmesinin başlıca sebepleri şunlardır;
i)Vergi oranlarının optimum seviyenin üzerine çıkması. Bilinmesi gereken en önemli konu, vergi oranlarının optimum seviyenin üzerine çıktığı durumlarda, insanlar üretimden kopup, daha fazla üretip, katma değer yaratacağına, belirli faaliyetlerini vergilendirmeden kazanç sağlama olgusuna yönelmekte ve üretimden kopmaktadır. Vergiyi tabana yayıp vergi gelirlerini artırmak yerine mevcut potansiyelin üzerine yoğunlaşmak, vergi oranlarının optimum seviyenin üzerine çıkmasına neden olmaktadır.
ii)Sosyal Güvenlik Kurumlarına ödenmekte olan prim ve katkı pay oranlarının yüksekliği de iş yerlerinde istihdam edilecek personellerle ilgili işletmelere çok büyük maliyet yüklemekte ve kayıt dışı istihdamın yaygınlaşmasına sebebiyet vermektedir.
iii)Vergi Yasalarında yaşanılan karmaşıklıklar. Özellikle vergi yasalarında  yapılan sürekli değişiklikleri buna örnek gösterebiliriz. Vergide kesinlik ilkesi çok önemli unsur olmakla beraber, mükellefler açısından ödenecek vergi tutarının doğru ve anlaşılabilir olması, vergi bilincinin yerleşmesi adına önemlidir.
iv)Beyan dışı gelirlerin tespitinde uygulanan cezaların yetersizliği. Mükelleflerin, beyan sunmama eğilimine karşın ödeyecekleri vergi cezası, tam beyan esasına göre ödeyecekleri vergiden daha düşük olursa, vergi kaçırma eğiliminde olurlar. Bu durumda zamanında gelirini beyan edip, vergisini ödeyen mükellef, bir nevi cezalandırılmış olmaktadır.
v)Online veri tabanının henüz yapılandırılmamış olmasından dolayı, vergi denetimlerinin istenilen sonuçları verememesi de, önemli etken olarak karşımıza çıkmaktadır.
Kayıt dışılığı asgari seviyeye indirgeme konusunda, Türkiye’de yapılan çalışmalara baktığımız zaman, sorunu kontrol altına alma adına yapılması planlanan elektronik fatura ve elektronik defter uygulamaları, pos cihazlarının yazar kasalar ile uyumlaştırılması, gümrük işlemlerinin elektronik ortamda ve elektronik imza ile çözümlenmesi ve gelir beyannamelerindeki bildirim ve beyanların daha basit ve anlaşılabilir düzeye çekilmesi, Türkiye’deki uygulamaların paralelinde, ülkemizin kayıt dışı ekonomiyi kayıt altına alma olgusunun geliştirilmesi yönünde atılması gereken adımların başında değerlendirilmesi gerekmektedir.

FACEBOOK YORUMLARI
Haber İçi Orta

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Haber İçi Alt
Powered by Maç Sonuçları & Canlı Skor Mobil

havadis gazetesi reklam