04 Aralık 2016

Güney’e ekonomik açıdan yeni bir hikaye lazım

Haber İçi Üst

Her ülkenin bir ekonomik hikayesi vardır ve bu hikaye piyasalar, yerli-yabancı aktörler vs. tarafından satın alınır, buna göre beklenti oluşur, talep ortaya çıkar. Hikaye suni ise, yani coğrafyaya ülke kaynaklarına, kabiliyetine vs. uygun değilse, vur-kaç olur, uzun süre sürdürülebilir olmaz. Geçici bir süre kullanırsınız, sonra başarabilirseniz, başka sektörlere kayarsınız, realize edersiniz.
    Kıbrıs Adası küçük bir ekonomidir, her iki taraf için de büyümek için şiddetle ekonominin dış pazarlara “mal, hizmet, sermaye, insan” bakımından (vanalar) bağlanması lazım. Bu vanaları başka piyasalara takmak gerek, yoksa büyüme, gelişme zor.
     Güney’in büyümesi için “vanalarını” başka pazarlara takması gerekirdi. Bunu da 1980’lerden sonra “bankacılık sektörü” üzerinden yaptılar ve bu sektör etrafında müthiş bir kümelenme ve sinerji yaratıldı. AB üyeliği de çekim yaptı ve iş kontrol edilemez noktaya geldi.
    Kendi yarattıkları canavar, bir süre sonra kontrolden çıktı, herkesi esir (ekonomi-politiği) aldı ve beklenmedik bir yerden patladı. Bankacılık vanası, büyümenin motoruydu, direkt ve indirekt ekonomik etkisi çok büyüktü. Dış pazarlara takılan bu vana ; 2 koldan çalışıyordu.
1-Kara para (zayıf bankacılık kuralları ile)
       Başta Rus olmak üzere, birçok gri bölgeden kara para Güney’e girdi.
2-Vergi cenneti politikalarıyla
      -Şirketlerin kar transferi
     -Yönetici ve çalışanların ücret transferi
      Birçok şirket, ülkesinde kazandığı karı, merkezi Güney’de göstererek vergiden kaçmak için karını Güney’e aktardı. Bunun için şirket kurdu, ofis açtı, avukat, muhasebeci, elaman vs. yarattı. Aynı şekilde, uluslararası şirketlerde çalışan birçok yönetici yıllık brüt kazancını Güney’de şirket kurarak daha düşük vergi kesintisi için Güney’e aktardı. Benzer etki oldu.
    Sonuçta, bu yollarla gelen paralar bankacılık sektörünü büyüttü. Gelen para, emlak piyasasına gitti, emlak balonu da oluştu. Emlak varlık-servet etkisi yarattı (dolaylı tüketim-yatırım etkisi yarattı), müteahhitler, inşaat piyasası ve birçok sektör gelişti. Emekli, ikincil konut piyasası vs…
      On binlerce kara para aktörü ve vergi cennetinden faydalanan insanlar zaten Güney’e geldi-gitti, ev aldı, turizm de olumlu etkilendi. Havacılık, denizcilik vs. de gelişti. Kaynaklar, turizm yatırımlarına da gitti. Gelen para, tüketici kredisi olarak da piyasaya girdi. Kamu daha kolay borçlandı, kamu için direkt ve indirekt gelir etkisi ortaya çıktı, siyasetçi kamu refahını da dağıttı.
     Paranın bir kısmı Yunanistan tahvillerine gitti, diğer direkt yatırımlara gitti, en önemlisi Güney’de bu vananın yarattığı ekonomi ve buna bağlı sektörcüklere göre istihdam piyasası ve eğitim yönlendirmesi oluştu (piyasaya yanlış sinyal). Güney’de her yerden avukat, finansçı-bankacı, sigortacı vs. fışkırıyordu.
     Neyse, bu vana artık geri dönülmez bir şekilde kapandı. Şimdi ekonominin yeni, etkili ve gerçekçi bir dış vanaya ihtiyacı var, başka türlü büyüyemez ve ayağa kalkamaz. MÜMKÜN DEĞİLDİR. Güney’in büyümesi suni bir vanaya dayalı olduğu için kısa sürede eski seviyesine gelmesi çok zordur.
     Mesela, vana doğru olur, düşersiniz ama ondan sonra vana çalıştığı için tekrar devam edebilirsiniz. Güney’de öyle bir durum yok. Vana suniydi, konjonktüreldi (bizim Türkiye’ye yaptığımız tabak-çanak ticareti gibi) ve vana kapandı. Vana, by-passa dayanıyordu.
     AB ve Batı dünyası, bu vanaya dayalı ekonomik büyüme hikayesi olan  ve bilhassa gelişmiş ülkelere ve global ekonomiye by-pass  ve vakum yapan, böylesi kara delikleri zaten kapatmak istiyordu. Güney’e yapılan müdahalenin bu kadar sert olmasının bir sebebi de; hem buna çanak tutanları (ülkeleri), hem de buraya parasını getirenleri CEZALANDIRMAKTIR. Çünkü, bu paraların arkasındaki anomaliler çoktur.
      Güney sayesinde şimdi Malta’dan tutunda bu türden diğer ülkelere törpü yapılıyor. Belki, oralar patlamaz, ki bazıları patlayabilir, çünkü oradaki paralarda ya gayrı menkule ya da başka yerlere gitmeye başladı. Yani, Güney sayesinde oralara da ince ayarlar yapılıyor. Bakalım, oralar da patlayacak mı?
       Son tahlilde, Güney’in yeni bir  DIŞ VANAYA, bunun içinde güçlü bir ekonomik hikayeye ihtiyacı var. Değerli-güçlü EURO ile turizm önderliğinde yeni bir hikaye zor yakalar. Hikayesi turizm eksenli olacaksa, EURO dışına çıkmak zorunda kalabilir. EURO içinde, “Çözüm-Gaz-Türkiye entegrasyonu”, bu bakımdan daha iyi bir hikaye olabilir.
      İşin bu tarafı Kıbrıs sorununu, dolayısıyla direkt bizi de etkiler. Bu konuda alternatifleri ortaya koyarak, bize yansımalarına bakacağız.

FACEBOOK YORUMLARI
Haber İçi Orta

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Haber İçi Alt
Powered by Maç Sonuçları & Canlı Skor Mobil

havadis gazetesi reklam