08 Aralık 2016

Güney’deki krizin, Kuzey’e etkileri

Haber İçi Üst

Güney’deki kriz, son yıllarda bir ülkenin başına gelebilecek en büyük kriz. Ayrık olmamız ve ortak ekonomik birlik içinde olmamamız sebebiyle bize etkileri indirekt olacak. Ama daha önce de söylediğim gibi, Allah’tan 2004’te anlaşma olmadı, yoksa bu krizle bizde gümbürtüye gidecektik. Çünkü, anlaşma krizi engellemezdi.
Bu kriz sayesinde hemen hemen bütün dünya az çok Kıbrıs’ı da öğrenmiş oldu, bu vesileyle hem Kıbrıs sorunu, Kuzey-Güney pozisyonu vs dünyanın gündemine geldi. Reklamın iyisi-kötüsü olmaz derler, bu bakımından böyle bir yansıması var. Siyaseten iyi oldu.
Özellikle AB’deki sıradan vatandaşların, kriz sayesinde Güney ve Rumlarla ilgili algısı ve bilgisi oluştu. Referandumda bu kadar bilinmiyordu, bu bakımdan Rumlar için kötü reklam oldu. Peki, bu krizin bize etkisi nelerdir, yansımaları nasıl olacak?
Bir kere çözüm yönünde Rumların üzerinde baskı ve ihtiyaç(ekonomik) artacak. Acilen gazın ekonomiye kazandırılması için çözüm ve çözümsüzlük halinde Türkiye ile işbirliğine ihtiyaç artacak, bu yönde dinamikler çalışacak.
Krizin bize fırsatları ve tehditleri var. Fırsatları ve tehditleri, akımların yönlerini ortaya koyabiliriz, ama hem kalem bazında, hem de toplamda bunların hacimlerini kestirebilmek zordur. Nereden baktığınıza bağlı olarak, bu krizin bizim açımızdan fırsatlar yarattığı ortadadır.
Elbette, tehdit ve olumsuz yansımaları da vardır ama makro düzeyde ekonomi-politiği açısından bakıldığında, orta ve uzun vadede nette olumlu görünüyor. Krizin en önemli etkisi çözüm ve gaz konusudur. Çözüm olmasa bile gaz üzerinden işbirliği açılımı yüksek görünüyor. Güney’de gazın dışında varlık ve satın alınacak bir şey kalmadı. Çözüm dışında yeni hikaye ancak gaz ile dizayn edilebilir.
TEHDİTLER:
– Güney’de mal ve hizmet fiyatları düşecek, bu bir miktar Kuzey’den Güney’e talep kayması yaratabilir. Kuzey’deki muadil şirketleri sıkıntıya sokabilir.
– Güney’de emlak fiyatları düşecek ama aramızdaki makas fazla olduğu için muhtemelen bize emlak fiyatları açısından olumsuz yansımayacak.
– Rumların satın alma gücü azalacağı için Kuzey’de ki harcamaları (uçak dahil) azalacak.
– Güney’de zaten çok azalan Türk işçiler, şimdi daha da azalacak, kalanların da ücretleri azalacak ve satın alma güçleri düşecek.
– Kuzey’de bazı iş insanı ve vatandaşların Güney bankalarında mevduatları zarar gördüğü için bu kişilerin talep ve harcama vs etkisi olumsuz etkilenebilir. Marjinal bir etkidir ama vardır.
–  Muhtemelen kısa vadede Güney turizmi olumsuz etkilenecek, talep azalacak ve Güney’e gelip, Kuzey’e geçenler azalacak.
– Kuzey’den Güney’e kayıtlı ve kayıtsız yapılan ihracat olumsuz etkilenecek.
– Güney’den Kuzey’e bir miktar yerli ve yabancı işgücü göçü olabilir.
– Muhtemelen akaryakıt, sigara, içki vs fiyatlarına vergi artışı yapılacak, bu da bizim tarafa bir miktar benzerini yapma fırsatı verecek.

FIRSATLAR:
– Halihazırda Güney’de maddi ve manevi zarar gören yabancıların Kuzey’e ilgisi yatırım ve gayrı menkul talebi olarak artacak. Bu kaynaklar banka ve veya fiziki yollarla da gelebilir.
– Bundan sonra Güney’e gelmekte zorlanacak, gelmek istemeyen yeni spekülatif mali kaynaklar Kuzey’e gelmeyi deneyebilir, deneyecektir.
– Muhtemelen direkt veya indirekt yollarla bir miktar kaynak bankacılık sektörümüze girecek. Mevduat artışı yaşayacağız.
–  Kısa vadede Güney’e gelmesi planlanan bir miktar turist muhtemelen Kuzey’e kayacak (operatörler tarafından).
–  Taşınmaz Mal Komisyonu’na yeni bir akın olacak (fırsatı ve tehdidi var).
– Muhtemelen Kuzey’e yönelik uluslararası işletme nitelikli şirket talepleri artacak. Bunun yarattığı ofis, istihdam vs talepleri olacak.
– Güney’deki kriz sayesinde, bugüne kadar Kuzey’e geçmeyen, bakmayan yabancı yatırımcıların ilgisi ve farkındalığı artacak ve bu da muhtemelen talep olarak piyasaya yansıyacaktır.

Peki biz bu fırsatları ekonomik avantaja dönüştürebilme kabiliyetine sahip miyiz? Ne yazık hayır, mevzuat altyapısı-bürokrasi-yönetişim olarak hazır değiliz; bu işler bir miktar el yordamı ile piyasa tarafından yapılacak. Daha evvel iş yapılabilirlik, yatırım iklimini iyileştirme konularında mesafe alsaydık, şimdi kaymağını daha fazla yiyecektik.
TC-KKTC iş birliğinde özel-kamu (bilhassa YAGA) ile birlikte bu konuda çalışmalıyız.

FACEBOOK YORUMLARI
Haber İçi Orta

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Haber İçi Alt
Powered by Maç Sonuçları & Canlı Skor Mobil