|
Bu hastalarda rezeksiyon sonunda kalan baðýrsaðýn emilim yüzeyi yetersiz kaldýðýndan; besin, sývý, elektrolit kayýplarý ve diyare (ishal) gözlenmektedir. Eðer rezekte edilen kýsým baðýrsak uzunluðunun %75’i ya da fazlasýysa hasta uzun süre TPN’ye (damardan beslenme) zorunlu kalýr. Fakat rezekte edilen kýsým baðýrsak uzunluðunun %75’inden az ise hasta ameliyattan bir süre sonra enteral beslenmeye geçebilir.
Ýnce baðýrsak; duedonum, jejunum ve ileum olmak üzere üç kýsýmdan oluþur. Bu üç kýsmýn sindirim ve emilim konusundaki görevleri farklýlýk göstermektedir. Çýkarýlan kýsma göre oluþacak olan sindirim problemleri ya da farklýlýklarý da deðiþiklik göstermektedir.
Jejunum rezeksiyonunda; ileum ve kolon (kalýn baðýrsak) fazla sývýyý ve elektroliti emeceðinden diyare (ishal) önlenmektedir. Ýleal rezeksiyonda ise; jejunumun izotonik içeriði ve emilemeyen safra tuzlarý kolona geçer ve þiddetli ishale neden olur. Ýleum ve kolon (kalýn baðýrsak) birlikte çýkarýlmýþsa, su emilimi olamayacaðýndan aðýr sývý kaybý gözlenir.
Kýsa baðýrsak sendromunda; sývý ve elektrolit kayýplarýný önlemek için ORS (oral rehidratasyon sývý) tedavisi uygulanabilmektedir.
Hastalýkta yað emiliminde de problem oluþmaktadýr. Çünkü safra tuzlarýnýn tek emilim yeri ileumdur ve emilim için ileumun en az 100 santimetre olmasý gerekir; ileum çýkarýlmýþsa ya da uzunluðu 100 santimetreden kýsa ise; safra asitleri emilemez, kalýn baðýrsaða geçerek irrite eder, steatore, diyare ve yaðda eriyen vitaminlerde kayýp gözlenir.
Rezeksiyon sonucu enzim varsa, karbonhidratlar yavaþça emilir fakat; yine de laktoz intoleransý gözlenir. Kolon bakterileri, laktozu fermente ederek laktik aside dönüþtürür ve osmotik diyare oluþturur. Emilmeyen karbonhidratlar ise, kolon bakterileri tarafýndan kýsa zincirli yað asitlerine dönüþtürülerek, kolon mukozasý tarafýndan emilir ve portal dolaþýma verilir.
Ýnce baðýrsak rezeksiyonu yapýlan hasta; en az birkaç hafta TPN ile beslenmek zorundadýr. Bu dönemde, yara iyileþmesinde aktif rolü olan çinko kullanýlabilir. Hastada intestinal adaptasyon saðlamak için, enteral beslenmeye erken geçmek önemlidir.
Kýsa baðýrsak sendromunda diyet tedavisi:
* Öðün sayýsý 6-8 öðüne çýkarýlmalýdýr.
* Diyetin enerji, karbonhidrat ve protein içeriði yüksek yað içeriði düþük olmalýdýr.
* En az bir yýl, gastro intestinal sistemi uyaracaðýndan kafein ve alkol kullanýlmamalýdýr.
* Sývý elektrolit dengesini korumak için ilk dönemlerde ORS denilen oral rehidratasyon sývýsý verilebilir.
* Günde 1.5- 2 litre su tüketilmelidir.
* Diyette kompleks karbonhidrat ve orta zincirli yað asitleri (MCT) bulunmalýdýr.
* Özellikle ameliyattan sonraki dönemin baþlarýnda az posalý bir diyet tüketilmelidir.
Serbest yiyecekler:
Haþlama, ýzgara, fýrýnda et, beyaz ekmek, sade bisküvi, yaðsýz- kuru pasta, yaðsýz kek, yufka böreði, makarna, pirinç, þehriye, eriþte, çorbalardan, süzülmüþ sebze, þehriye, pirinç, yayla, acýsýz tarhana, sebze yemeklerinden, iyi piþmiþ havuç, patates, taze fasulye, kabak, bamya, ýspanak, patlýcan, elma, muz, þeftali, greyfurt, karpuz, kavun, kayýsý, nar, mandalina, portakal, üzüm, kiraz, limon, viþne. Ýshal yoksa az þekerli komposto, muhallebi, sütlaç, komposto, pelte, jöle. 1YK zeytinyaðý, 2YK mýsýrözü ya da soya yaðý, 2YK kadar tereyað, haþlanmýþ katý yumurta, beyaz peynir, ýhlamur, ayran, adaçayý, açýk çay.
Sakýnýlmasý gerekenler:
Yaðda kýzarmýþ etler, sucuk, salam, sosis, pastýrma, sakatatlar, kepek ekmek, bulgur, tam buðday, mercimek, kuru fasulye, nohut, barbunya, mýsýr, hazýr çorbalar, mercimek çorbasý ve domates çorbasý. Serbest meyve ve sebzeler dýþýndaki meyve ve sebzeler, çikolata, pasta, tahin, pekmez, kahve, neskafe, koyu çay, kola, boza, meþrubat. 2 porsiyondan fazla süt- yoðurt, 2 porsiyondan fazla sebze yemeði.
|