“BM, Ban Ki-moon’un Kýbrýs ziyareti ile, Kýbrýs sorununda ne olacaðýnýn netleþmesi (çözülmesi þart deðil) için dolaylý bir takvim ortaya koymuþ oldu. Kritik tarih, 18 Nisan’da kuzeyde yapýlacak seçimlerdir. Eroðlu’nun seçilmesi durumunda, BM, artýk müzakerelerin bir anlamýnýn kalmayacaðýný düþünüyor. Eroðlu’nun seçilmemesi için, Kýbrýs sorununun bütün baþlýklarýnda kayda deðer bir ilerleme olmasý gerekmektedir. Yani þu andan itibaren nisan ayýna kadar bütün baþlýklarda yoðunlaþtýrýlmýþ müzakerelerin yapýlmasý gerekmektedir. Aksi halde müzakerelerde sona gelinecek.
Ban Ki-moon, Kýbrýs sorununda giriþim üstlenen altýncý genel sekreterdir. Muhtemelen de sonuncudur, çünkü Kýbrýs’ýn milli davasý artýk son safhasýndadýr.
Ban, Kýbrýs’a gerçekleþtirdiði ziyaret sýrasýnda, çözümün çok geciktiðini, þimdi çözüm zamaný olduðunu söyledi. Genel sekreter, liderleri, daha kararlý ve uzlaþmacý olmaya davet ederek, halka da, kaderlerinin kendi ellerinde olduðunu söyledi.
Kýsacasý, Ban Ki-moon, Lefkoþa’ya, kum saatinin boþalýyor olduðu, ve þu anda etkin bir müdahalenin olmamasý durumunda, zamanýn geri gelmeyeceði mesajýný getirdi.
Planlama
Türkiye, geçtiðimiz eylül ayýndan beri nisan ayýndaki seçimleri müzakere takvimi olarak ortaya koydu ve bu amaç için çalýþmaya baþladý. Türkiye, çevresel gücünün dýþýnda, uluslararasý platformda da kulaða olumlu gelen argümanlara sahiptir çünkü:
• Takvimleri kabul ediyor.
• BM’nin aktif müdahalesini istiyor.
• Süreçler öneriyor (beþli zirve, dörtlü zirve, Kýbrýs dýþýnda toplantý vs).
Türkiye, diplomatik geleneði ile ve büyük bir ülke olarak, politikasýný baþarý ile planlayýp uygulama imkanýna sahiptir. Kýbrýs, bunun tam tersi nedenlerden dolayý (küçük bir devlet olarak ve ilkel diplomasisi ile) geliþmeleri yönetme konusunda sýnýrlý kalmaktadýr. Aylardýr, Kýbrýs sorununda Kýbrýs’ýn taktiði ile Türkiye’nin siyasi planlarý çatýþmaktadýr. Ayný þey, dönemin Cumhurbaþkaný Tassos Papadopulos’un Annan’ýn referandum ile ilgili koþullarýný kabul ettiði 2004 yýlýnda da olmuþtu.
Oyun nasýl geliþti?
Bugün de Talat, Hristofyas’tan, üç baþlýkta (Yönetim ve güç paylaþýmý, ekonomi ve AB) hissedilir bir yakýnlaþma saðlanmasý amacýyla yoðunlaþtýrýlmýþ iki tur müzakere yapýlmasýný istedi. Amaç, Talat’ýn seçimleri kazanmasýna yardýmcý olacak bazý ilerlemelerin kaydedilmesiydi. Müzakerelerin, seçim kampanyasý dolayýsýyla 15 Þubat tarihinde kesileceði varsayýlmaktaydý.
Hristofyas, siyasi liderlere, yoðunlaþtýrýlmýþ müzakerelerin sadece Talat’a yardým etmek için yapýlacaðý güvencesini vererek, bunu kabul etti. Kamuoyu önünde yaptýðý açýklamalarda, nisan ayýndan önce çözümün mümkün olmadýðýný ve Kýbrýslý Türklerin liderliðine kim seçilirse seçilsin, müzakerelere devam edeceðini söylüyordu.
Türk tarafý yoðunlaþtýrýlmýþ müzakereleri saðlama aldýktan sonra, mülkiyet konusunda yeni tur müzakerelerin yapýlmasýný istediðini duyurmaya baþladý. Müzakerelerde sunmuþ olduðu belgeyle seçim amaçlarý dýþýnda, yoðunlaþtýrýlmýþ müzakerelerle ilgili niyetlerini de açýk bir þekilde ortaya koydu.
Daha yavaþ bir süreç isteyen Kýbrýs Rum tarafý, Türk belgesini tamamýyla reddetti ve onun konfederasyon unsurlarý içeren bir belge olduðunu söyledi. Yine de, belgelerin okunmasý olumluydu. Yoðunlaþtýrýlmýþ müzakerelerde, at pazarlýðýnýn ve kýlý kýrk yaran görüþmelerin dýþýnda, Kýbrýs sorununun anayasal boyutunu oluþturan yönetim ve güç paylaþýmý baþlýðýnda geniþ bir yakýnlaþma saðlandý. Bu baþlýðýn neredeyse kapandýðýný hem BM hem de bizzat Kýbrýs Rum tarafý “Politis” gazetesine teyit etti. Bu ilerleme ile BM, diðer baþlýklarda da hýzlý müzakere konusunda Türkiye’nin siyasi taahhüdünü saðlama aldýktan sonra, BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon’un Kýbrýs ziyaretini organize etti.
Ziyaretin amacý þuydu:
• Liderlerin ayný süratte devam etmelerini haklý çýkaracak ilerlemeyi açýklamak. Müzakerelerin haziran ayýna kadar bitmesi için bütün baþlýklarda anlaþmaya yaklaþmak, bunu açýklamak ve Talat’ýn Türkiye’nin desteði ile yeniden seçilmesini saðlamak.
Kontrolü kaybetti
Kamuoyunu ve tutucu adýmlarla DÝKO ve EDEK ile iþ birliðini yöneten Hristofyas, kontrolü kaybettiðini hissetti ve bu yüzden hýzlý bir süreci ve Ban Ki-moon’un Kýbrýs’a gelmesini istemedi. Taktik hareketlerle, geliþmeleri engellemeye çalýþtý.
Yine de Ban Ki-moon, Kýbrýs’a gelerek, yoðunlaþtýrýlmýþ müzakerelerin devamý için ivedilik mesajý verdi.
Genel sekreter, Güvenlik Konseyi’ne Kýbrýs ziyaretinin sonuçlarý konusunda bilgi verirken, tam olarak þunlarý söyledi:
“Liderler iyi bir ilerleme kaydettiler, ancak müzakerelerin daha süratli bir þekilde ilerlemesi gerekmektedir. Özel Danýþmaným Aleksander Downer, Kýbrýslýlarýn yönettiði bu süreçte momentumu korumak için çalýþacak. Çözümün mümkün olduðuna inanýyorum, ancak daha fazla cesaret, uzlaþma ve taahhüt gerekmektedir.”
Üç haftalýðýna Kýbrýs’tan ayrýlmayý planlayan Aleksander Downer, adada kaldý ve daha sonra yapýlacak görüþmelerin tarihlerini belirlemeye çalýþýyor. Cumhurbaþkaný Hristofyas müzakerelerin devam etmesini istiyor, ancak yoðunlaþtýrýlmýþ müzakereler þeklinde olmasýný kabul etmiyor. Diðer yandan, Türk tarafý, seçimler arifesine kadar müzakerelerin devam etmesini isteyerek baskýlarý artýrýyor. Talat, Kýbrýs dýþýnda toplantý yapýlmasýný bile önerdi.
BM, Hristofyas’ýn müzakereleri baþlatma ve buraya kadar getirme kararlýlýðýný biliyor. Öte yandan Talat’ýn da, müzakerelerin süratlenmesi konusundaki isteðini biliyorlar.
BM, nisan ayýnýn anahtar olduðunu deðerlendirerek, seçime kadar olan sürenin deðerlendirilmesi ile ilgili yöntemler konusunda öneri yaptý. Ýþ birliði yapmayan taraf sorumluluðu taþýyacak. Hristofyas’ýn bugün karþý karþýya kaldýðý ikilem budur.
Ýç cephe
Geliþmelerin hat safhaya gelmesi iç cephenin tepkisine neden oldu. EDEK’in hükümetten ayrýlmasý artýk an meselesidir. Bunun DÝKO’daki yansýmalarý ya durumu kolaylaþtýracak ya da daha da karmaþýk bir hale getirecektir.
Müzakerelerle ilgili olumlu senaryo, EDEK’in ve muhtemelen DÝKO’nun hükümetten ayýlmasýyla, Hristofyas’ýn geliþmelerde fren görevi gören aðýrlýktan kurtulmasý olacaktýr.
Olumsuz senaryo ise, hükümetin ve AKEL’in korktuðu þeydir: DÝSÝ ve Baþkaný Nikos Anastasiadis, DÝKO ve EDEK ile iþ birliði yapmasý ve Hristofyas’ýn tamamýyla yalnýz kalarak, Kýbrýs sorununda adým atamamasýdýr.
DÝSÝ, iki yýldýr, Kýbrýs sorununun kritik evrelerinde, koalisyon partilerinden destek almadýðý zamanda bile Cumhurbaþkaný’na destek verdiðini, ancak bunun karþýlýðýnda Hristofyas’ýn küçümsemeleri ile karþý karþýya kaldýðýný söylüyor. DÝSÝ, “þimdi DÝSÝ’ye doðru adým atma sýrasýnýn Hristofyas’a geldiðini” ifade ediyor.
|
.JPG)
.JPG)
.JPG)
TC uyruklu Murat K. Lefkoþa Burhan Nalbantoðlu Devlet Hastanesi önünde, Türkmen
